Notice: Function _load_textdomain_just_in_time was called incorrectly. Translation loading for the adl-post-slider domain was triggered too early. This is usually an indicator for some code in the plugin or theme running too early. Translations should be loaded at the init action or later. Please see Debugging in WordPress for more information. (This message was added in version 6.7.0.) in /var/www/vhosts/prodromos-kranidiou.gr/httpdocs/wp-includes/functions.php on line 6131

Notice: Function _load_textdomain_just_in_time was called incorrectly. Translation loading for the feed-them-social domain was triggered too early. This is usually an indicator for some code in the plugin or theme running too early. Translations should be loaded at the init action or later. Please see Debugging in WordPress for more information. (This message was added in version 6.7.0.) in /var/www/vhosts/prodromos-kranidiou.gr/httpdocs/wp-includes/functions.php on line 6131

Notice: Function _load_textdomain_just_in_time was called incorrectly. Translation loading for the olympus-google-fonts domain was triggered too early. This is usually an indicator for some code in the plugin or theme running too early. Translations should be loaded at the init action or later. Please see Debugging in WordPress for more information. (This message was added in version 6.7.0.) in /var/www/vhosts/prodromos-kranidiou.gr/httpdocs/wp-includes/functions.php on line 6131

Notice: Function _load_textdomain_just_in_time was called incorrectly. Translation loading for the wpforms-lite domain was triggered too early. This is usually an indicator for some code in the plugin or theme running too early. Translations should be loaded at the init action or later. Please see Debugging in WordPress for more information. (This message was added in version 6.7.0.) in /var/www/vhosts/prodromos-kranidiou.gr/httpdocs/wp-includes/functions.php on line 6131

Notice: Function _load_textdomain_just_in_time was called incorrectly. Translation loading for the wordpress-seo domain was triggered too early. This is usually an indicator for some code in the plugin or theme running too early. Translations should be loaded at the init action or later. Please see Debugging in WordPress for more information. (This message was added in version 6.7.0.) in /var/www/vhosts/prodromos-kranidiou.gr/httpdocs/wp-includes/functions.php on line 6131
ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΚΡΑΝΙΔΙΟΥΠΡΟΔΡΟΜΟΣ ΚΡΑΝΙΔΙΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΚΡΑΝΙΔΙΟΥ


10ος λόγος περί προσευχής

ΛΟΓΟΣ Ι ΄ « ΣΚΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΖΩΝΤΑΝΗ ΘΕΙΑ ΛΑΤΡΕΙΑ »

​Όπως, αδελφοί μου,  για να ζήσει το έμβρυο,  πρέπει να είναι ενωμένο με τον ομφάλιο λώρο στη μήτρα της μητέρας του, έτσι για να ζήσει ο άνθρωπος, πρέπει να είναι ενωμένος με το Θεό και να παίρνει ζωήαπό τη ζωή Του.

​Τελώντας εδώ στη γη τη θεία Λειτουργία, ζούμε , αυξανόμαστε και τελειοποιούμαστε. Η προσευχή μας από μονόλογος γίνεται διάλογος και κοινωνία. Παίρνει υπόσταση . Γίνεται πανηγύρι χαράς και πρόγευση του Παραδείσου. Αυτά βιώνουμε όταν τελούμε τη θεία Ευχαριστία, στην οποία αναφερθήκαμε κατά την χθεσινή μας σύναξη. Τα υπόλοιπα ιερά Μυστήρια της Εκκλησίας μας, μηδενός εξαιρουμένου,  μέχρι τον 12ομ.Χ. αιώνα  τελούνταν «μέσα» στη θεία Λειτουργία. Σήμερα τελείται μόνο η χειροτονία. Αυτό δείχνει ότι όλα ξεκινούν και τελειώνουν στη μετάληψη του Σώματος και του Αίματος του Χριστού. Εκεί προσανατολίζονται όλες οι προσευχές μας και όλος μας ο πνευματικός αγώνας.

​Το βαθύτερο νόημα όλων αυτών, δυστυχώς στις μέρες μας έχει χαθεί, για πολλούς και διαφόρους λόγους στους οποίους δε θα αναφερθούμε τη στιγμή αυτή. Η θεία Λειτουργία έγινε το τυπικό καθήκον της Κυριακής. Ο ιερέας, ένας υπάλληλος του κράτους μειδιαίτερη αμφίεση και αναπαράγει «θρησκευτικές τελετές» που θυμίζουν το μεγαλείο του Βυζαντίου. Ησυμμετοχή του λαού, περιορίζεται στους δυο ψάλτες. Ο λαός, στην πλειοψηφία του, στέκεται απαθής θεατής των τελετών αυτών, χωρίς να πολυκαταλαβαίνει,  αφού γίνονται σε γλώσσα δυσνόητη. Τα Μυστήρια -κυρίως οι γάμοι και οι βαπτίσεις- είναι περισσότερο κοινωνικές υποχρεώσεις παρά Μυστήρια. Συμμετέχουμε αναγκαστικά και έχουμε  ανάρμοστη με το χώρο αμφίεση και συμπεριφορά. Το ιερό Ευχέλαιοστη συνείδηση των περισσοτέρων είναι μια μακροσκελής τελετή για «καλοτυχία» και «για να πάψει η κακή επιρροή». Μας φαίνονται υπερβολική αυτή η άποψη; Δεν έχουμε παρά να ρωτήσουμε ένα νέο άτομο από την οικογένειά μας. Φυσικά και δεν είναι όλα αυτά θεία Λατρεία. Είναι η έκπτωση της Λατρείας σε τυπολατρία και σε τέλεση «παραδοσιακών συναθροίσεων» , όπως τα παλιά τα χρόνια… Αυτό συμβαίνει διότι χάσαμε την ουσία που είναι η προσευχή, η μετοχή , το βίωμα. Ο Θεός απουσιάζει από τις καρδιές μας. Ωστόσο τα Μυστήρια τελούνται και η Χάρη του Θεού ενεργεί, όσο κι αν εμείς έχουμε αλλοτριωθεί από την πεζή αναζήτηση της ευτυχίας, χωρίς Θεό. Ενεργεί μέσω των «λίγων και  εκλεκτών»και όχι μέσω των «πολλών κλητών».

​Ας μη θεωρήσουμε, αδελφοί μου τους εαυτούς μας εκλεκτούς και ας μη βιαστούμε να κουνήσουμε από αγανάκτηση το κεφάλι μας για την «κατάντια της σύγχρονης κοινωνίας» και την δήθεν «ηθική κατάπτωση των νέων». Δικά μας παιδιά είναι. Ας κοιτάξουμε, όχι γύρω μας,  αλλά μέσα μας,  σε μια προσπάθεια αυτοκριτικής αλλά και απόκτησης ή επανάκτησης του θείου ζήλου. Αλήθεια , πόσοι από τους τακτικά εκκλησιαζομένους, μελέτησαν κατ΄ ιδίαν τα κείμενα των ιερών Μυστηρίων και κυρίως της θειας Λειτουργίας; Πόσοι προσπάθησαν να μπουν στην ουσία των τελουμένων και εξέφρασαν τις απορίες τους για πράγματα που δεν καταλαβαίνουν; Πόσοι από εμάς διερωτηθήκαμε ποτέ: «Τι έχω «κερδίσει» πνευματικά σαν πιστός άνθρωπος  τα 40 τα 50 ή και περισσότερα χρόνια που εκκλησιάζομαι; Έχω γίνει καλύτερος, δηλαδή έχω κόψει κάποια από  τα πάθη μου; Έμαθα να προσεύχομαι; Έμαθα να συγχωρώ; Σταμάτησα να κατακρίνω τον πλησίον μου; Πιστεύω στη μετά θάνατον ζωή; Εμπιστεύομαι το Θεό στις δοκιμασίες μου;  Δίδαξα έμπρακτα στα παιδιά μου την αγάπη προς το Θεό»;

​Αν δεν το έχουμε κάνει, ποτέ δεν είναι αργά, όσο μας πιστώνει ο Θεός χρόνους ζωής για τον αγιασμό μας. Να ξέρουμε ότι αυτά θέλει από μας ο Θεός. Διαφορετικά ας καθίσουμε στο σπίτι μας όπως οι περισσότεροι που εκ πεποιθήσεως δεν εκκλησιάζονται.Τουλάχιστον αυτοί έχουν το ελαφρυντικό ότι δεν έμαθαν, δεν άκουσαν, δε διδάχτηκαν για τον εκκλησιασμό ή δεν τους εκφράζει, κάτι που είναι σαφώς πιο έντιμο από την τυπική συμμετοχή που μας γεμίζει αυταπάτες και ναρκώνει τη συνείδησή μας.

​Όπως η  οικογένεια είναι το κύτταρο της κοινωνίας ,  έτσι και η ενορία είναι το κύτταρο της Εκκλησίας. Μέσα στο χώρο της ενορίας , μας δίνεται η δυνατότητα της συμμετοχής στη θεία Λατρεία, στην κοινήπροσευχή. Έχουμε επίσης τη δυνατότητα να καταρτιστούμε, ευρισκόμενοι σε διαρκή μαθητεία περί της Ορθοδόξου πίστεώς μας. Αγωνιζόμενοι φιλότιμα, η συμμετοχή μας αυτή θα γίνει πραγματική κοινωνία με το Θεό και τον αδελφό μας και η μαθητεία μας θα γίνει βίωμα και εμπειρία του Θεού στη ζωή μας.

​Μετά από αυτές τις σκέψεις που κάναμε για να επιδοθούμε στην προσπάθεια αυτής ακριβώς της δια βίου μαθητείας και εντρύφησης στην Ορθόδοξη λειτουργική μας παράδοση που ανέθρεψε ανά τουςαιώνες πνευματικά αναστήματα και πολίτες του Παραδείσου, ας στραφούμε σε μερικές πρακτικές επισημάνσεις.

• Η θεία Λατρεία στο ναό είναι κοινή λατρεία. Δεν είναι πολλές μονάδες συγκεντρωμένες στον ίδιο χώρο, ζώντας ο καθένας στο δικό του κόσμο. Όλοι μαζί,  «με ένα στόμα και μια καρδιά» ζούμε την Αγάπη και τη Χάρη του Θεού.
• Η θεία Λειτουργία δεν μπορεί να τελεστεί, αν δεν υπάρχει έστω και ένας λαϊκός.   Μόνος του ο ιερέας δεν μπορεί να λειτουργήσει διότι τότε χάνεται η συλλογικότητα και καταργείται η σύναξη που είναι και η ουσία της θειας Λατρείας.
• Συμμετέχοντας στη θεία Λειτουργία, προσευχόμαστε όχι μόνο ιδιωτικά, ο καθένας για τα δικά του προβλήματα, αλλά κυρίως  με τις ευχές και τις αιτήσεις των ιερών κειμένων, που για το σκοπό αυτό είναι γραμμένα σε πρώτο πληθυντικό πρόσωπο. Αναφέρουμε χαρακτηριστικά τρεις: «εν ειρηνη του Κυριου δεηθώμεν» , «κατάπεμψον το Πνεύμα σου το Άγιον εφ΄ ημάς» , «Σε υμνούμεν, Σε ευλογούμεν». Μόνο μια ευχή είναι σε πρώτο ενικό, αυτή που διαβάζει ο ιερέας όταν ψάλλεται ο «Χερουβικός ύμνος», όπου ετοιμάζεται πνευματικά ο λειτουργός ως εκπρόσωπος του λαού προκειμένου να προχωρήσει στη Μεγάλη Είσοδο των Τιμίων Δώρων και τη μεταβολή τους σε Σώμα και Αίμα Χριστού.
• Χρήσιμο είναι να έχουμε μπροστά μας το «βιβλιαράκι» της θείας Λειτουργίας -χωρίς να ντρεπόμαστε και χωρίς να φοβόμαστε ότι θα μας ειρωνευτούν ως υπερ-ευλαβείς- και να παρακολουθούμε τις ευχές για να μην«σκορπίζεται» ο νους μας.  Είναι εντελώς άκαιρο, την ώρα που για παράδειγμα ο ιερέας λέει «Τα σα εκ των σων…»,  εμείς να προσευχόμαστε για την υγεία μας και για τα προβλήματά μας. Τη στιγμή αυτή προσευχόμαστε για να κατέλθει το Άγιο Πνεύμα (γι΄ αυτό και γονατίζουμε) και να μεταβάλει το ψωμί και το κρασί σε Σώμα και ΑίμαΚυρίου και στη συνέχεια να κοινωνήσουμε, λαμβάνοντας το Χριστό μέσα μας. Και όποιος έχει το Χριστό μέσα του, έχει και δυνατή προσευχή και μπορεί να παρακαλέσει για οτιδήποτε άλλο. Για τους ζώντες και τους κεκοιμημένους,  υπάρχουν ειδικές στιγμές στη θ. Λειτουργία που προσευχόμαστε, όπως όταν λέγεται η εκτενης δεηση: «Έτι δεόμεθα υπέρ ελέους, ζωής, ειρήνης, υγείας…» και στα «δίπτυχα» μετά το «Εξαιρέτως της Παναγίας αχράντου..», μέχρι την προτροπή: «Και ων έκαστος κατά διάνοιαν έχει και πάντων και πασών». Μετά το Δι΄ ευχών, παίρνουμε αμέσως το αντίδωρο  (λέγεται έτσι γιατί το παίρνουμε αντί του Δώρου δηλαδή της θείας Κοινωνίας) Κατά τη διάρκεια της διανομής του, είμαστε σιωπηλοί και μετά επικοινωνούμε. Οι πολλές συζητήσεις συνήθως μας αφαιρούν από την ωφέλεια που πήραμε. Αν δεν έχουμε επείγουσαεργασία,  όσοι κοινωνήσαμε περιμένουμε να ακούσουμε την ευχαριστία και το τελικό Δι΄ ευχώναπό τον ιερέα. ​Λίγες σκέψεις για τα άλλα Μυστήρια. Όταν βρισκόμαστε σε μια βάπτιση η σε ένα γάμο, ίσως γελάσει κάποιος αν τον προτρέψουμε να προσευχηθεί. Όμως γι΄ αυτό συμμετέχουμε. Όχι από κοινωνική υποχρέωση,  αλλά για προσευχή. Στη βάπτιση για να ευλογηθεί ο νέος Χριστιανός και στο γάμο για να ευλογήσει ο Θεός το νέο ζευγάρι. Όντες όμως υπερβολικά εξωστρεφείς και ακατήχητοι, δεν μπορούμε να μπούμε σε διαδικασία προσευχής για την οποία προαπαιτείται «μάζεμα» της σκέψης, ηρεμία ψυχική και πραγματική αγάπη. Για το λόγο αυτό προξενούμε προβλήματα στην τέλεση του Μυστηρίου με την εκκεντρική μας εμφάνιση και την κοσμική και απρεπή συμπεριφορά μας, φέρνοντας τον ιερέα σε πολύ δύσκολη θέση, ώστε να μην μπορεί ήρεμος και απερίσπαστος να τελέσει το Μυστηριο. Ίσως πει κάποιος: «Μα εμείς τα ξέρουμε αυτά πάτερ, στεκόμαστε σωστά στα ιερά Μυστήρια». Αν στεκόμαστε σωστά και ιεροπρεπώς στα Μυστήρια αυτά, τότε δε μας αφορούν οι παραπάνω παρατηρήσεις. Ας αναρωτηθούμε όμως αν προσπαθούμε να προσευχόμαστε για το σκοπό που προσήλθαμε και κληθήκαμε; Ας έρθουμε στην Εξομολόγηση. Προ του Μυστηρίου της Εξομολογήσεως, χρειάζεται προσευχή και προετοιμασία. Δεν είναι η εξομολόγηση μια κουβέντα με τον ιερέα, ούτε το διάβασμα της ευχής, αλλά είναι καρπός εν μετανοία προσευχής. Να μας φωτίσει ο Θεός να δούμε την ψυχή μας, να θυμηθούμε τα λάθη μας και να τα εξαγορεύσουμε με συντομία και ειλικρίνεια. Δεν αλλάζουμε ζωή με τις ευχές της Εκκλησίας και μόνο, χρειάζεται και η δική μας προσευχή και ουσιαστικήσυμμετοχή.

​Τέλος, κατά το ιερό Ευχέλαιο που τελείται για την ίαση «ψυχής τε και σώματος» και για κανένα άλλο λόγο (καλοτυχία, επαγγελματική επιτυχία…). Δε μας βοηθούν οι πολλές ευχές και τα πολλά Ευαγγέλια του Ευχελαίου μόνο επειδή ειπώθηκαν. Όλα αυτά σκοπό έχουν να  μας διδάξουν, να μας δείξουν το δρόμο προς το Χριστό για να λάβουμε την ιαματική Χάρη Του,  χριόμενοι με το ευλογημένο λάδι. Τίποτα δεν αλλάζει στην οικογένειά μας με το ευχέλαιο ή τον αγιασμό, ανεμείς που καλούμε τον ιερέα δεν συμμετέχουμε ενσυνείδητα στην τέλεσή τους. Όσα τελούνται είτε στο ναό, είτε στο σπίτι μας στο όνομα του Τριαδικού Θεού, οφείλουμε να τα τελούμε με υποδειγματική τάξη, ευλάβεια και φόβο Θεού, κατά το αποστολικό λόγιο «τα πάντα ευσχημόνως και κατά τάξιν γινέσθω»  (Α΄ Κορινθ. ιδ΄, 40). Μπορεί να τελούνται στη γη, αλλά μιμούνται την τάξη του ουρανού. Δεν ωφελεί, λοιπόν, να τελούνται μηχανικά ή ως «καταναγκαστικά έργα», διότι χάνουν την ουσία τους.  

​Με αυτές τις διευκρινήσεις κατά νου, ας μας βοηθήσει η Παναγία μας, ο έμψυχος ναός της δόξης του Θεού, ώστε να συμμετέχουμε «όλη ψυχή και διανοία και καρδία» στην κοινή μας λατρεία, για να λάβουμε πλούσια την θεια Χάρη.Αμήν! 

9ος Λόγος περί προσευχής

ΛΟΓΟΣ Θ΄ « Η ΕΝ ΣΥΝΑΞΕΙ ΠΡΟΣΕΥΧΗ»

​Η προσευχή  μας προς το Θεό, αδελφοί μου, μπορεί να γίνεται παντού και πάντοτε σε κάθε τόπο και ανά πάσα στιγμή που θα θελήσει ο άνθρωπος να ενωθεί με το Δημιουργό του.  Ωστόσο, θα δούμε σήμερα, ότι «η εν συνάξει προσευχή», δηλαδή η προσευχή που γίνεται στο ναό, στον κατ΄ εξοχήν τόπο λατρείας και προσευχής, είναι κάτι το υψηλότερο.

​Η θεία λατρεία, είναι το αποκορύφωμα της ένωσής μας με το Θεό. Με τον όρο «θεία λατρεία» εννοούμε κυρίως την τέλεση των Ιερών μυστηρίων, με κέντρο όλων τη Θεία Λειτουργία.  Στη θεία λατρεία βεβαίως, εντάσσονται και οι ιερές ακολουθίες. Ας δούμε πώς μας περιγράφουν τη θεία λατρεία οι Άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας μας.

​Ἡ Λατρεία τοῦ Θεοῦ εἶναι τό σπουδαιότερο καθῆκον μας ἀλλά καί τό σπουδαιότερο μέσο γιά τήν ἐκπλήρωση τοῦ προορισμοῦ μας που είναι η θέωσή μας. Λατρεύοντας τόν Θεό ἐκπληρώνουμε τήν πρώτη καί μέγιστη ἐντολή τῆς ἀγάπης: «Θά ἀγαπήσεις τόν Κύριο καί Θεό σου μέ ὃλη τήν καρδιά σου καί μέ ὃλη τή δύναμή σου…Κύριον τόν Θεόν σου θά προσκυνήσεις καί Αὐτόν μόνο θά λατρεύσεις καί σ’ Αὐτόν θά προσκολληθεῖς».

​Ἐπειδή  ο Θεός είναι αγάπη ὃταν καί εμεῖς ἀγαπᾶμε, κατά τρόπο τέλειο, δηλαδή ἀνιδιοτελῆ καί χωρίς ὃρια,τότε ὁμοιάζουμε στό Θεό.

«Ἡ ἀγάπη πρός τόν Θεό», ἒλεγε χαρακτηριστικά ὁ Στάρετς Παρθένιος, «ἀνάβει μέ τήν ἀδιάλειπτο προσευχή». Ἡ δυνατότερη προσευχή εἶναι αὐτή πού ἐπιτελεῖται στήν κοινή Λατρεία με την ἐπίκληση τοῦ ἱερέα κατά τόν καθαγιασμό τῶν Τιμίων Δώρων στή Θ. Εὐχαριστία. Ἡ υψηλότερη βαθμίδα ἀγάπης ἂρα καί προσευχῆς, ἀλλά καί ὁ δρόμος καί ὁ τρόπος πού ὁδηγεῖ σ’ αὐτήν εἶναι ἡ Θεία Λατρεία καί μάλιστα ἡ Θεία Λειτουργία. Ἀγαπώντας λατρεύουμε μέ μεγαλύτερη θέρμη καί λατρεύοντας ἀγαπᾶμε ὃλο καί μέ πιό τέλειο τρόπο.

​Ὁ Χριστός φανερώνεται μέσα στήν ἑνότητα τήν μεταξύ μας καί στήν ἀγάπη Του, τήν Ἐκκλησία…Εἴμαστε ὅλοι ἕνα, γιατί ὁ Θεός εἶναι Πατέρας μας κι εἶναι παντοῦ. Ὅταν τό ζήσουμε αὐτό, εἴμαστε μέσα στήν Ἐκκλησία.Τό σπουδαῖο εἶναι νά μποῦμε στήν Ἐκκλησία. Νά ἑνωθοῦμε μέ τούς συνανθρώπους μας, μέ τίς χαρές καί τίς λύπες ὅλων. Νά τούς νιώθουμε δικούς μας νά προσευχόμαστε γιά ὅλους, νά πονᾶμε γιά τή σωτηρία τους. Ἀληθινοί χριστιανοί εἴμαστε, ὅταν αἰσθανόμαστε βαθιά ὅτι εἴμαστε μέλη τοῦ μυστικοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ, τῆς Ἐκκλησίας, μέ μιά συνεχή σχέση ἀγάπης.Ὅταν ζοῦμε ἑνωμένοι ἐν Χριστῷ. Δηλαδή ὅταν ζοῦμε τήν ἑνότητα μέσα στήν Ἐκκλησία Του μέ τό αἴσθημα τοῦ ἑνός. Εἴμαστε ἕναἀκόμη καί μέ τούς ἀνθρώπους πού δέν εἶναι κοντά στήν Ἐκκλησία. Εἶναι μακριά ἀπό ἄγνοια. Νά κάνουμε προσευχή και γι αυτους. Δεν υπαρχει το «εμείς και αυτοί»αλλά μόνο το «εμείς». Ὁ Χριστός μᾶς λέει: «Ἀγαπᾶτε τούς ἐχθρούς ὑμῶν». Ὅταν μᾶς συνδέει ὁ Χριστός, ἀποστάσεις δέν ὑπάρχουν. Ο Κύριος στήν Ἀρχιερατική Του Προσευχἠ ζητάει γιά ὅλα τά μέλη τῆς Ἐκκλησίας νά εἶναι ἕνα. Νά ζοῦν τή χαρά τῆς ἑνότητας, τῆς ἀγάπης. «Αὐτό εἶναι τό μεγαλύτερο βάθος, ἡ μεγαλύτερη ἔννοια πού ἔχει ἡ Ἐκκλησία. Ἐκεῖ βρίσκεται τό μυστήριο. Νά ἑνωθοῦν ὅλοι σάν ἕνας ἄνθρωπος ἐν Θεῷ. Ἡ τέλεια αὐτή ἑνότητα ἐπιτυγχάνεται μέσα στήν Ἐκκλησία. Ἡ Ἐκκλησία συγκροτεῖται στόν κόσμο μέ τή θεία Εὐχαριστία. Κάθε πιστός πού μετέχει στή Θεία Εὐχαριστία ἑνώνεται μέ τό σῶμα τοῦ Χριστοῦ, στό ὁποῖο ἀνήκουν καί οἱ ἄλλοι πιστοί· ὄχι μόνο ὅσοι ζοῦν, ἀλλά καί ὅσοι ἔζησαν στό παρελθόν ἤ θά ζήσουν στό μέλλον. Κεφαλή τῆς Ἐκκλησίας εἶναι ὁ Χριστός καί σῶμα ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι, οἱ χριστιανοί. Ὁ Χριστός ἕνωσε τό σῶμα τῆς Ἐκκλησίας μέ τόν οὐρανό καί τήν γῆ. Μέ τούς ἀγγέλους, τούς ἀνθρώπους καί ὅλα τά δημιουργήματα, μέ ὅλη τήν κτίση τοῦ Θεοῦ. Μέ τά ζῶα καί τά πουλιά. Μέ κάθε μικρό ἀγριολούλουδο, μέ κάθε μικρό ἔντομο», λέει ὁ γέροντας Πορφύριος.  Τό ἔργο τοῦ Θεοῦ γιά τόν κόσμο συνοψίζεται στή Θεία Λειτουργία καί συνεχίζεται μέ αὐτήν. Ἡ σπουδαιότητα της εἶναι πρωταρχική. Ἡ Ὀρθόδοξη Χριστιανική Λατρεία  μέ κέντρο καί ἀποκορύφωμά της τήν Θεία Λειτουργία εἶναι :

1.    Ἡ ἁπτή καί ὁρατή ὁμολογία  ὃτι ὁ Ἰησοῦς Χριστός εἶναι ὁ Λυτρωτής τοῦ ἀνθρώπου, πού μέ τόν Σταυρό Του, τόν Θάνατο καί τήν Ἀνάστασή Του νίκησε τόν διάβολο  καί τόν θάνατο καί δημιούργησε τόν νέο λαό τοῦ Θεοῦ.

2.    Ἡ φανέρωση τοῦ σώματος τῆς Ἐκκλησίας. Μέ τήν κοινή Λατρεία,τήν λατρευτική σύναξη φανερώνεται ἡ ἐκκλησία. Ἡ παρουσία τοῦ ἱερέα σάν λειτουργοῦ τοῦ Ὑψίστου, μεταβάλλει τήν ἁπλή σύναξη σέ λατρευτική σύναξη. Χωρίς τόν ἱερέα ἡ συγκέντρωση τῶν πιστῶν, εἷναι μιά ἁπλή θρησκευτική συγκέντρωση. Μέ τόν ἱερέα ἡ σύναξη γίνεται ἓνα κομμάτι τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Διότι ὁ ἱερέας εἶναι «εἰς τύπον Χριστοῦ» καί μέ τήν Θεία Λειτουργία πού τελεῖ, φέρνει τόν Κύριο ἀνάμεσα στούς πιστούς σωματικά. Αὐτή  ἡ Θεία παρουσία ἀλλοιώνει, μεταμορφώνει καί ἀνυψώνει τήν σύναξη τῶν πιστῶν σέ Ἐκκλησία, σέ Σῶμα Χριστοῦ. Οἱ πιστοί δέν εἲναι πιά ἓνα ἂθροισμα φυσικῶν ἀτόμων, ἀλλά «κάτι ἂλλο», μιά νέα κοινότητα, ἓνα σῶμα, μέ ἀπροσμέτρητες δυνατότητες, τό Σῶμα τοῦ Χριστοῦ. Ὁ Κύριος μᾶς ὑποσχέθηκε ὃτι: «Ἐάν δύο ἀπό σᾶς συμφωνήσουν στή γῆ γιά κάθε πρᾶγμα, πού θά ζητήσουν ἀπό κοινοῦ στήν προσευχή τους,θά γίνει αὐτό σ’ αὐτούς ἀπό τόν Πατέρα μου, πού εἶναι στούς οὐρανούς». Ὑπακούοντας σ’ αὐτήν τήν προτροπή τοῦ Κυρίου οἱ πιστοί συναθροίζονται καί ἀπαρτίζουν τήν Ἐκκλησία, ἓνα σῶμα, μέ ἀπροσμέτρητες δυνατότητες.Ἡ ἒνταξή τους σ’ αὐτό τό Ἐκκλησιαστικό Σῶμα εἶναι καί ἡ σωτηρία τους. Διότι ἡ συμφιλίωση τοῦ ἀνθρώπου μέ τό Θεό, ἡ ἓνωσή του μέ τόν Κύριο δέν εἶναι ὑπόθεση ἀτομική· δέν εἶναι κάτι πού γίνεται «κατ’ ἰδίαν» καί «κατά τό δοκοῦν». Εἶναι καρπός τῆς ένταξηςκαί τῆς συμμετοχῆς τοῦ πιστοῦ στή ζωή τοῦ  Ἐκκλησιαστικοῦ Σώματος. «Δέν εἶναι ἁπλῶς μιά γνώση πού μαθαίνεις, ἀλλά μιά βιωματικη –εμπειρική γνώση που παθαίνεις,  ἡ Ὀρθόδοξη Πνευματικότητα». Καί τήν βιωνει κανεις μέσα στή Θεία Λατρεία. Εἶναι μιά μεταμόρφωση, μιά ὀντολογική ἀλλαγή, μιά δεύτερη γέννηση, ἡ ἐν Χριστῷ ζωή· καί αὐτή συντελεῖται μέσα στήν Ἐκκλησία, μέ τόν Ἐκκλησιασμό τοῦ πιστοῦ, δηλ. τήν συμμετοχή του στήν Λατρευτική σύναξη. Χωρίς Λατρεία, χωρίς Λατρευτική σύναξη, δέν ὑπάρχει Ἐκκλησία δέν ὑπάρχει καί σωτηρία .Σωζόμαστε ὃλοι μαζί ,σάν Λατρευτική Κοινότητα, σάν Σῶμα Χριστοῦ· ποτέ μόνοι μας. Διότι ἡ σωτηρία μας εἶναι ὁ Κύριος πού μᾶς εἶπε: «Οὗ γάρ εἰσι δύο ἢ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τό ἐμόν ὂνομα, ἐκεῖ εἰμί ἐν μέσῳ αὐτῶν»(Ματθ. 18,20)

3.     Εἶναι ἡ φανέρωση τοῦ Θεοῦ στόν ἂνθρωπο. Ὁ πιστός κατά τήν ὣρα τῆς Λατρείας βρίσκεται μπροστά στό Θεό. Ὁ Θεός εἶναι ἀνάμεσα στούς πιστούς, ὂχι μόνο ἀοράτως ἀλλά καί ὁρατά πάνω στήν Ἁγία Τράπεζα.

    Ἡ ὓψιστη  βαθμίδα Λατρείας, εἶναι ἡ Θεία Λειτουργία μας.

           Ἡ λέξη λειτουργία εἶναι σύνθετη ἀπό τίς λέξεις «λεῖτος» δηλαδή κάτι που κάνει ο λαός καί «ἒργο» καί σημαίνει  «δημόσιο ἒργο , έργο του λαού» Στή χριστιανική ὁρολογία, Λειτουργία σημαίνει τήν δημόσια τέλεση τοῦ μυστηρίου τῆς Θείας Εὐχαριστίας.

​Εἶναι τό κατ‘ ἐξοχήν ἒργο τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ , τό κύριο ἒργο τοῦ ἀνθρώπου. Διότι ὁ ἂνθρωπος εἶναι -πλάστηκε γιά νά εἶναι- λειτουργικό, λατρευτικό  ὂν· γιά νά λειτουργεῖ ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, νά λατρεύει, νά δοξολογεῖ  καί νά εὐχαριστεῖ ἀδιάλειπτα τόν Δημιουργό Του· πρό πάντων μάλιστα διά τῆς τελέσεως τοῦ Μυστηρίου τῆς Θείας Εὐχαριστίας.

​Μετέχοντας στή Θεία Λειτουργία, εὐχαριστώντας καί δοξολογόντας καί ἱκετεύοντας τόν Θεό καί τέλος κοινωνόντας τοῦ Δεσποτικοῦ Σώματος καί Αἳματος ἐκπληρώνουμε κατά τόν καλλύτερο δυνατό τρόπο τόν προορισμό μας,τόν σκοπό γιά τόν ὁποῖο πλαστήκαμε:τήν δόξα,τήν Λατρεία τοῦ Θεοῦ. Ακόμη και ό λαός μας έχει ταυτίσει τον χώρο όπου τελείται ή θεία Ευχαριστία όχι με την έννοια του ναού, αλλά με την έννοια Εκκλησία. Πηγαίνω στην Εκκλησία, λέγει. Έχουμε επομένως μια ταύτιση της Εκκλησίας με την Ευχαριστία.

​Αν θέλαμε με δυο λέξεις να εκφράζαμε τι είναι Θεία Λειτουργία, αδελφοί μου, θα λέγαμε ότι είναι ο ουρανός στη γη. Είθε η Χάρη του Θεού και οι Πρεσβείες της Υπεραγίας Θεοτόκου να μας έχουν πάντα ενωμένους με το σύνδεσμο της θείας αγάπης, που πραγματώνεται και ολοκληρώνεται στην εν συνάξει προσευχή μας και κυρίως στη Θεία Λειτουργία. Αμήν!

8ος λόγος περί προσευχής

ΛΟΓΟΣ Η ΄ « ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΕΚΠΛΗΡΩΝΟΝΤΑΙ ΤΑ ΑΙΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ ΜΑΣ»

​Για να έχει δύναμη η προσευχή μας και να ανεβει προς το Θεό,  αδελφοί μου, σύμφωνα με την ιερά παράδοση της Εκκλησίας μας νηστεύουμε,  κάνουμε μετάνοιες , γονατίζουμε,  ανάβουμε το καντήλι, το κερί ,το θυμίαμα, τα οποία και αναλύσαμε στη χθεσινή μας σύναξη. Όλα αυτά δεν είναι από μόνα τους προσευχή , είναι θα λέγαμε «η ατμόσφαιρα» , «το κλίμα» της προσευχής. Είναι θυσίες προς το Θεό για να λάβουμε τη θεία Χάρη Του.  Η προσευχή συντελείται κάπου που δε φαίνεται, στην καρδιά μας. Όλα τα παραπάνω δε μας ωφελούν,  αν δεν έχουμε καρδιά καθαρή. Το λέμε συχνά στον πεντηκοστό ψαλμό.«Θυσία τω Θεώ πνεύμα συντετριμμένον. Καρδίαν συντετριμμένην και τεταπεινωμένην ο Θεός, ουκ εξουδενώσει». Και τίθεται το ερώτημα: Όταν εμείς κατά το δυνατόν είμαστε καθαροί αφού εξομολογούμαστε, νηστεύουμε και κάνουμε όλα τα «τυπικά» της προσευχής , γιατί δεν εισακούονται πάντα οι προσευχές μας;

​Οι προσευχές μας δεν εισακούονται διότι δεν είμαστε άξιοι. «Πρέπει να γίνεις άξιος, για να προσευχηθείς» – μας τονίζει ο γέροντας Πορφύριος. «Όταν τακτοποιήσεις όλες τις εκκρεμότητες και ετοιμασθείς, τότε πάς και προσφέρεις το δώρο σου.
Άξιοι γίνονται όσοι επιθυμούν και λαχταρούν να γίνουν του Χριστού, όσοι δίνονται στο θέλημα του Θεού. Να μην έχεις κανένα θέλημα, αυτό έχει μεγάλη αξία, είναι το παν. Το να μην έχομε κανένα θέλημα μπορεί να γίνει μ’ έναν τρόπο απαλό· με την αγάπη στον Χριστό και την τήρηση των εντο
λών Του.
Μόνον ο Χριστός μπορεί να μας βγάλει απ’ τον κλοιό της ερημιάς. Προσευχή και μετάνοια και ελεημοσύνη. Δώστε έστω κι ένα ποτήρι νερό, αν δεν έχετε χρήματα. Και να ξέρετε ότι όσο αγιάζεσθε, τόσο εισακούονται οι προσευχές σας.
Να μην εκβιάζομε με τις προσευχές μας τον Θεό. Να μη ζητάμε απ’ τον Θεό να μας απαλλάξει από κάτι, ασθένεια κ.λπ. ή να μας λύσει τα προβλήματά μας, αλλά να ζητάμε δύναμη και ενίσχυση από Εκείνον, για να τα υπομένομε. Όπως Εκείνος κρούει με ευγένεια την πόρτα της ψυχής μας, έτσι κι εμείς να ζητάμε ευγενικά αυτό που επιθυμούμε κι αν ο Κύριος δεν απαντάει, να σταματάμε να το ζητάμε. Όταν ο Θεός δεν μας δίδει κάτι που επίμονα ζητάμε, έχει το λόγο Του. Έχει κι ο Θεός τα «μυστικά» Του. Εφόσον πιστεύομε στην αγαθή Του πρόνοια, εφόσον πιστεύομε ότι Εκείνος γνωρίζει τα πάντα απ’ τη ζωή μας κι ότι πάντα θέλει το αγαθόν, γιατί να μη δείχνομε εμπιστοσύνη; Να προσευχόμαστε απλά και απαλά, χωρίς πάθος και εκβιασμό. Ξέρομε ότι παρελθόν, παρόν και μέλλον, όλα είναι γνωστά, γυμνά και τετραχηλισμένα ενώπιον του Θεού.
[…] Εμείς να μην επιμένομε· η προσπάθεια κάνει κακό αντί για καλό. Μην κυνηγάμε ν’ αποκτήσομε αυτό που θέλομε, αλλά να τ’ αφήνομε στο θέλημα του Θεού. Γιατί όσο το κυνηγάμε τόσο αυτό απομακρύνεται.
Άρα, λοιπόν υπομονή και πίστη και γαλήνη. Κι αν το ξεχάσομε εμείς ο Κύριος ποτέ δεν ξεχνάει κι αν είναι για το καλό μας, θα μας δώσει
αυτό που πρέπει κι όταν πρέπει.
Εύκολα
, ευκολότατα ο Χριστός μπορεί να μας δώσει ό,τι επιθυμούμε. Και κοιτάξτε το μυστικό» , λεει ο γεροντας Πορφυριος «Το μυστικό είναι να μην το έχετε στο νου σας καθόλου να ζητήσετε το συγκεκριμένο πράγμα. Το μυστικό είναι να ζητάτε την ένωσή σας με τον Χριστό ανιδιοτελώς, χωρίς να λέτε, «δώσ’ μου τούτο, εκείνο …». Είναι αρκετό να λέμε, «Κύριε Ιησού ελέησόν με». Δεν χρειάζεται ο Θεός ενημέρωση για τις διάφορες ανάγκες μας. Εκείνος τα γνωρίζει όλα ασυγκρίτως καλύτερα από μας και μας παρέχει την αγάπη Του. Το θέμα είναι ν’ ανταποκριθούμε σ’ αυτή την αγάπη με την προσευχή και την τήρηση των εντολών Του. Να ζητάμε να γίνει το θέλημα του Θεού· αυτό είναι το πιο συμφέρον το πιο ασφαλές για μας και για όσους προσευχόμαστε.
Ο Χριστός θα μας τα δώσει όλα πλούσια. Όταν υπάρχει έστω και λίγ
ος εγωισμός δεν γίνεται τίποτα.
Όταν έχομε με τον Χριστό σχέση απολύτου εμπιστοσύνης, είμαστε ευτυχισμένοι, έχομε χαρά. Έχομε τη χαρά του Παραδείσου. Αυτό είναι το μυστικό. … «ότι ευρίσκεται τοις μη πειράζουσιν Αυτόν, εμφανίζετ
αι δε τοις μη απιστούσιν Αυτώ»,όοπως λεει ο Σοφός Σολομόντας.δηλαδή βοηθαει ο Θεος αυτους που δε τον εκβιαζουν , εμφανιζεται σ αυτους που πραγματικα τον πιστευουν .
Έτσι ν’ αγωνίζόμαστε
στην πνευματική ζωή, απλά, απαλά, χωρίς βία. Το απλό και απαλό είναι ένας αγιότατος τρόπος της πνευματικής ζωής, αλλά δεν είναι δυνατό να το μάθεις έτσι απ’ έξω. Πρέπει μυστικά να μπει μέσα σου, ώστε η ψυχή σου να ενστερνίζεται τον τρόπο αυτόν με την χάρι του Θεού. … Όταν το θέλεις όταν εκβιάζεις το θείον δεν έρχεται. Θα έλθει «εν ημέρα ή ου προσδοκάς και εν ώρα ή ου γινώσκεις». Εδώ υπάρχει το μυστήριο της προσευχης.
Όταν χάν
ουμε τη θεία χάρι να μην κάνουμε τίποτα. Να συνεχίζουμε τη ζωή μας και τον αγώνα μας απλά, ώσπου χωρίς αγωνία να έλθει πάλι η αγάπη , η λαχτάρα στον Χριστό. Και τότε όλα πάνε καλά. Και τότε η χάρις μας γεμίζει και χαιρόμαστε».

Ο ίδιος ο Χριστός , αδελφοί μου μας διαβεβαιώνει: «Ζητάτε από το Θεό και θα σας δοθει. Ψάξτε και θα βρείτε. Χτυπάτε και θα σας ανοίξει». (Λουκ. 11,9-10). Οι Πατέρες της Εκκλησίας μας με την πνευματική τους πείρα και στηριζόμενοι σε παραδείγματα από την Αγία Γραφή , δίνουν συνοπτικά τις ακόλουθες απαντήσεις στο ερώτημα γιατί αργεί ο Θεός να απαντήσει στις προσευχές μας:

1. Για να δοκιμάσει την πίστη μας. Ο Ισαάκ προσεύχονταν είκοσι χρόνια για να λυθεί η ατεκνία τους με τη σύζυγό του Ρεβέκκα.

2. Για να φανερωθεί η πίστη μας όπως στην περίπτωση της Χαναναίας.

3. Για να εκτιμήσουμε αυτό που θα μας δώσει και να το φυλάξουμε με προσοχή.

4. Η αναβολή προμηνύει πολλές φορές μεγαλύτερο καλό. Η Αγία Μόνικα η μητέρα του Αγίου Αυγουστίνου, ζητούσε επί δεκαοχτώ χρόνια να μετανοήσει ο γιός της. Τελικά, όχι μόνο μετανόησε αλλά έγινε Άγιος .

5. Αργεί ο Θεός να απαντήσει στις προσευχές μας , γιατίαυτό που ζητάμε δε μας ωφελεί. Ο Απόστολος Παύλος ζητούσε από το Θεό να τον απαλλάξει από τον βασανιστικό «σκόλοπα» δηλαδή την ασθένεια από την οποία έπασχε, αλλά ο Θεός δεν άκουσε την προσευχή του. Πολλές φορές το να μην πάρουμε αυτό που ζητάμε είναι πιο ωφέλιμο από το να το πάρουμε. Ο Θεός γνωρίζει πιο είναι το πραγματικό μας συμφέρον. Αλήθεια εμείς το πιστεύουμε αυτό;

6. Αναβάλλει ο Θεός να μας δώσει αυτό που ζητάμε, για να μας έχει συνεχώς κοντά του με την προσευχή. Επειδή πολλές φορές αφού πάρουμε αυτό που ζητάμε, σταματάμε να έχουμε προθυμία για προσευχή. Αποκτούμε μια νοοτροπία συναλλαγής με το Θεό.

​Τελικά , αδελφοί μου, συμπεραίνουμε ότι το να προσευχόμαστε θερμά μέρα και νύχτα και να είμαστε σε διαρκή επικοινωνία με το Θεό, αξίζει περισσότερο από αυτό που ζητάμε από το Θεό να μας δώσει. Γιατί τι άλλο είναι ανώτερο από τη συναναστροφή μας με το Θεό, αναρωτιέται ο Όσιος Νείλος ο Ασκητής. Γι΄ αυτό ας μην ολιγοψυχούμε αν δεν παίρνουμε αυτό που ζητάμε. Αςμάθουμε να ευχαριστούμε το Θεό, όχι μόνο όταν παίρνουμε αλλά και όταν δεν παίρνουμε. Διότι «αμφότερα χρησίμως ποιεί». Και τα δύο τα κάνει για το καλό μας. Με αυτές τις σκέψεις ας παρακαλούμε πάντοτε τη Μεγάλη Μεσίτρια των προσευχών μας, την Υπεραγία Θεοτόκο:«Δέσποινα του κόσμου, ελπίς και προστασία των πιστών, μη μου παρίδης την δέησιν, το συμφέρον ποίησον». Αμήν!

7ος Λόγος περί προσευχής

ΛΟΓΟΣ Ζ ΄ « ΤΙ ΒΟΗΘΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΜΑΣ»

​Τελούμε,  αδελφοί μου τις ημέρες αυτές, τις Παρακλήσεις προς την Παναγία μας, αγωνιζόμενοι να προσευχηθούμε όπως ο Θεός θέλει προς την Μητέρα Του. Η  θεάρεστη προσευχή είναι η «αφάνταστος»προσευχή, δηλαδή αυτή που επιτελείται με την καρδιάκαι όχι με την φαντασία μας.

​ Ας δούμε σήμερα,  τί βοηθάει την προσευχή μας να ανέβει στο Θεό. Ποιες είναι οι «κινητήριες δυνάμεις» της προσευχής. Πρώτον,  η νηστεία. Σε περιόδους νηστείας η Εκκλησία μας εντείνει τις προσευχητικές και λατρευτικές συνάξεις. Η νηστεία καθαρίζει το σώμα από τοξίνες. Χαλυβδώνει παράλληλα τη θέληση του ανθρώπου, τον κάνει πιο αυτοελεγχόμενο, για τον εξής λόγο:  Όπως αντιστεκόμαστε στα  αρτήσιμα φαγητά , όσο κι αν πεινάμε η τα ζηλεύουμε, έτσι ασκούμαστε να αντισταθούμε στα πάθη και στα επιβλαβή ένστικτά μας. Τη νηστεία δεν την κάνουμε για κανένα άλλο λόγο πλην ενός. Από αγάπη για το Χριστό μας . Αφού αγαπάμε το Χριστό,  κάνουμε και υπακοή στην Εκκλησία που μας προτρέπει να νηστέψουμε. Βεβαίως η νηστεία χρησιμοποιείται και με πιο ευρεία έννοια, δηλαδή η αποχή από το κρέας και τα παράγωγά του. Η λέξη νηστεία βγαίνει από το στερητικό μόριο νη  και το ρήμα εσθίω που θα πει τρώγω. Νηστεύω δηλαδή, θα πει:  δεν τρώγω.  Κάνω τελεία αποχή από τροφή και ποτό. Για του λόγου το αληθές ας σκεφτούμε μια λέξη  που χρησιμοποιούμε συχνά: «Νηστικό» δε λέμε αυτόν που τρώει νηστίσιμα φαγητά αλλά αυτόν που δεν έχει φάει τίποτε. Οι περισσότεροι από εμάς καταλαβαίνουμε τη νηστεία μόνο ως αλλαγή των διατροφικών μας συνηθειών. Το να τρώμε μέχρι κορεσμού λαδερό φαγητό. Επειδή όμως για τους εν τω κόσμω δεν είναι εφικτή η τελεία αποχή από τις τροφές, αυστηρή νηστεία είναι το να τρώμε άλαδο φαγητό ή να τρώμε ξηρά τροφή (ψωμι, φρουτα…) μια φορά την ημέρα μετά τις 3 το μεσημέρι, δηλαδή μετά την ένατη ώρα της ημέρας σύμφωνα με το βυζαντινό ωράριο.  Το λαδερό φαγητό δεν είναι νηστεία αλλά κατάλυσις, δηλαδή άρση της νηστείας, «κατάλυσις οίνου και ελαίου». Ας μη μας φαίνονται «τραβηγμένα» αυτά. Άλλο να μην μπορούμε για διάφορους λόγους να τα τηρήσουμε και άλλο να τα απορρίπτουμε. Κανείς δεν έχει πεθάνει κάνοντας νηστεία, αντιθέτως τα οφέλη της είναι πολλά. Η δικλείδα ασφαλείας για τη νηστεία είναι να γίνεται κατόπιν «ευλογίας»,  συζήτησης με τον πνευματικό μας πατέρα και εξομολόγο μας και με το γιατρό μας αν έχουμε πρόβλημα υγείας. Οι ακρότητες πάντα είναι κατακριτέες και οι ατομικές τακτικές, επίσης.

​«Φοβερός στους δαίμονες» λέει ένας ύμνος ότι είναι ο άνθρωπος που νηστεύει. Γεμάτος φωτιά που καίει το διάβολο. Και η προσευχή μας «προωθείται» δια της νηστείας, επειδή ταπεινώνεται το σώμα, κάτι που βοηθά και την ψυχή να ταπεινωθεί. Δε ζούμε μόνο με το φαγητό κατά το λόγο του Κυρίου «Ουκ επ‘ άρτω μόνω ζήσεται άνθρωπος» (Ματθ. 4,4). Η νηστεύουσα ψυχή αναζητά το Θεό για να ενωθεί μαζί του. Και ο διάβολος επίσης κάνει τα πάντα για να μας αποτρέψει από αυτή την ένωση. Σε περιόδους νηστείας οι πειρασμοί πολλαπλασιάζονται, μπαίνουν στο μυαλό μας ένα σωρό «επιχειρήματα» προκειμένου να μη νηστέψουμε. Ας γνωρίζουμε  ότι νηστεία ονομάζεται από τους Πατέρας πτέρυγα της προσευχής, η οποία μαζί με την ελεημοσύνη ανεβάζει τον άνθρωπο μέχρι του θρόνου του Θεού.

​Η νηστεία βοηθάει τον άνθρωπο να κάνει προσευχή με περισσότερη ευκολία, συμφιλιώνει τον άνθρωπο με τον Θεό και βοηθάει πολύ στην κάθαρση της ψυχής, φονεύοντας τις σωματικές ορέξεις και διευκολύνοντας την απόκτηση της Χάριτος του Αγίου Πνεύματος.

​Ένα άλλο μέσο που βοηθά την προσευχή μας είναι η αγρυπνία. Δύσκολο,  θα πούμε αμέσως. Όντως στον κόσμο δεν είναι εύκολο. Ακόμη και για τις «μικρές» αγρυπνίες που γίνονται στις ενορίες , λέμε:  δεν μπορώ, κουράζομαι, νυστάζω…Τι τις θέλει ο παπάς τις αγρυπνίες, καλόγεροι είμαστε… Όμως από αυτή την ευλογημένηκούραση της αγρυπνίας, ανεβαίνει η προσευχή προς το Θεό ως ευώδες θυμίαμα. Η νυκτερινή προσευχή είναι για τις εκλεκτές ψυχές, θέλει πολύ αγάπη και ζήλο Θεού.

Οι μετανοιες , επίσης βοηθάνε την προσευχή. Το λέει και η λέξη, δείχνουν τη μετάνοια της ψυχής. Όχι την ποσότητα της ευλάβειας μας. Στις «μεγαλες μετάνοιες» ή γονυκλισίες, το κεφάλι ακουμπά το έδαφος και μετά επανερχόμαστε σε όρθια στάση. Αυτό συμβολίζει την ταφή και την ανάσταση του Χριστού. Επίσης, την πτώση του ανθρώπου με την αμαρτία και την ανάσταση με τη μετάνοια. Οι «μικρές μετάνοιες» είναι μια βαθειά κλίση της μέσης προς τα εμπρός και το δεξί χέρι ακουμπά το έδαφος. Έχει τον ίδιο συμβολισμό με τη «μεγάλη μετάνοια». «Οι μετάνοιες» γίνονται με το σημείο του σταυρού. Ας δούμε τώρα γιατί κάνουμε το Σταυρό μας , πως μας το εξηγεί ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός. «Πρώτον, όπως η Αγία Τριάδα δοξάζεται στον ουρανό από τους Αγγέλους, έτσι και εσύ να σμίγεις τα τρία σου δάκτυλα του δεξιού χεριού και επειδή δεν μπορείς να ανέβεις στον ουρανό να προσκυνήσεις, βάζεις το χέρι σου στο κεφάλι σου (διότι το κεφάλι σημαίνει τον ουρανό) και λέγεις : «Καθώς οι Άγγελοι δοξάζουν την Αγία Τριάδα στον ουρανό, έτσι και εγώ σαν δούλος του Θεού δοξάζω και προσκυνώ την Αγία Τριάδα, και καθώς τα δάκτυλα είναι τρία, είναι ξεχωριστά, είναι και μαζί, έτσι και η Αγία Τριάδα είναι τρία πρόσωπα, αλλά ένας Θεός. Κατεβάζοντας το χέρι σου στην κοιλιά να λέγεις : Σε προσκυνώ και σε λατρεύω, Κύριε μου, ότι καταδέχτηκες και σαρκώθηκες στην κοιλίαν της Θεοτόκου για τις αμαρτίες μας. Το βάζεις πάλι στο δεξιόν ώμο και λέγεις : Σε παρακαλώ, Θεέ μου, να με συγχωρήσεις και να με βάλεις στα δεξιά σου με τους δικαίους. Βάζοντας το πάλι στον αριστερό ώμο, λέγεις : Σε παρακαλώ, Κύριε μου, μη με βάλεις στα αριστερά με τους αμαρτωλούς. Έπειτα σκύβοντας κάτω στη γη : Σε δοξάζω, Θεέ μου, Σε προσκυνώ και Σε λατρεύω, καθώςεσυ μπήκες στον τάφο, έτσι θα μπω και εγώ. Και όταν σηκώνεσαι όρθιος, φανερώνει την ανάσταση και λέγεις : Σε δοξάζω και Σε προσκυνώ, Κύριε μου, ότι ανέστης εκ νεκρών για να μας χαρίσεις ζωήν αιώνιον. Αυτό σημαίνει ο Σταυρός! Είναι μια συντομη προσευχη».

​Εκτός από τις μετάνοιες, μέσο προσευχής είναι και η γονυκλισία δηλαδή το γονάτισμα και η κεφαλοκλισία , όταν σκύβουμε το κεφάλι μας. Στο ναό,  όταν μας προτρέπει ο ιερέας ή ο διάκονος: «Τας κεφαλάς ημών τω Κυρίω κλίνωμεν» ή όταν μας θυμιατίζει , χωρίς να κάνουμε το σταυρό μας, σκύβουμε το κεφάλι ευχαριστώντας.  

​Οι μετάνοιες και οι γονυκλισίες έχουν μεγαλύτερηαξία όταν δεν τις βλέπει κανείς άλλος εκτός από το Θεό, όταν τις κάνουμε και είμαστε μόνοι μας. Σκοπός τους είναι να ταπεινωθεί η ψυχή, όχι να γονατίσει μόνο το σώμα και να ταλαιπωρηθεί. Δεν έχει καμιά αξία ο εξωτερικός τύπος αν δε συνοδεύεται από μια καρδιάσυντετριμμένη και τεταπεινωμένη. Ας το προσέξουμε ιδιαίτερα αυτό.

​Επίσης τρία άλλα «βοηθητικά στοιχεία» της προσευχής είναι: Το καντήλι , το θυμίαμα και το κερί :

​Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους πρέπει οι Ορθόδοξοι να ανάβουμε το καντήλι όπως για παράδειγμα
για να μάς θυμίζει την ανάγκη για προσευχή,
για να φωτίζει το χώρο και να διώκει το σκότος όπου επικρατούν οι δυνάμεις του
διαβόλου,
ότι ο Χριστός είναι το μόνο αληθινό Φώς κ
αι η πίστη σε Αυτόν είναι Φώς. Η ζωή μας λοιπόν να είναι φωτεινή.
Επίσης , όπως το καντήλι απαιτεί το δικό μας χέρι για να ανάψει έτσι και η ψυχή απαιτεί το χέρι του Θεού, τη Χάρη Του δηλαδή,
το θέλημά μας να θυσιασ
τεί
για την αγάπη προς το Θεό
. Θυμίαμα
καλείται από τα αρχαία χρόνια το αρωματικό ρετσίνι ή το κόμμι που βγαίνει από τις τομές στον κορμό του δέντρου λίβανος
, εξ ου και το όνομα «λιβάνι». Στο σπίτι καλό είναι να προσφέρεται θυμίαμα τακτικά και να συνοδεύεται πάντοτε με κάποια προσευχή. Το θυμίαμα εν πρώτοις συμβολίζει την προσευχή, που ανεβαίνει προς τον θρόνον του Θεού, σύμφωνα με τον ψαλμό:  «Κατευθυνθήτω η προσευχή μου ως θυμίαμα ενώπιόν Σου. . .» Είναι η ορμή της ψυχής προς τα άνω. Και ταυτόχρονα συμβολίζει και την ζέουσα επιθυμία μας να γίνει η προσευχή μας δεκτή « εις όσμήν ευωδίας πνευματικής». ​Το κερί, καθώς καίγεται, φωτίζει το περιβάλλον του. Έτσι και ο συνειδητός χριστιανός, όταν θυσιάζεται για την αγάπη του Θεού, φωτίζει τους συνανθρώπους του και τους δείχνει τον δρόμο της σωτηρίας.
Όταν ο πιστός εισέρχεται στον ναό, πρέπει να ανάβει στο μανουάλι ένα κερί για τους ζώντες κι ένα κερί για τους τεθνεώτες συγγενείς
και γνωστούς του. Το άναμμα του κεριού στο ναό η στο σπίτι πάντοτε συνοδεύεται με λόγια προσευχής. Για τους ζώντες θα ζητάμε το έλεος και την προστασία του Θεού, ενώ για τους τεθνεώτες τη θεία ευσπλαχνία και αιώνια σωτηρία τους.

​ Όλα αυτά που αναφέραμε σήμερα, αδελφοί μου, ας συνοδεύουν τις προσευχές μας και ας τις κάνουν ευάρεστες ενώπιον του Κυρίου και της Θεοτόκου προς την Οποία ας ψάλλουμε ευλαβώς: Νυν πεποιθώς επί την σην κατέφυγον, αντίληψιν κραταιάν, και προς την σην σκέπην, ολοψύχως έδραμον, και γόνυ κλίνω Δέσποινα, και θρηνώ και στενάζω, μη με παρίδης τον άθλιον, των Χριστιανών καταφύγιον. Αμήν!

6ος Λόγος περί προσευχής

ΛΟΓΟΣ ΣΤ΄ « ΤΑ ΟΡΑΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΤΑΜΑΤΑ»

​Συνεχίζοντας την ενασχόλησή μας με την προσευχή, αδελφοί μου,  ας σταθούμε για λίγο σε δυο θέματα που σχετίζονται  με την προσευχή. Το  οράματα που βλέπουν μερικοί αδελφοί μας εν ώρα προσευχής και τα τάματαπρος το Χριστό την Παναγία και τους Αγίους.

        Το άκτιστο φως, το οποίο βλέπουν  προσευχόμενοι άνθρωποι , είναι – όπως έχουμε πει – το φως του Χριστού, το φως της Μεταμορφώσεώς Του, δίνει στον άνθρωπο ανείπωτη χαρά, ουράνια αγαλλίαση και είναι δώρο του Θεού και όχι απόδειξη ότι είμαστε άγιοι και σεσωσμένοι. Συνήθως προσευχόμαστε μπροστά σε μια εικόνα. Οι εικόνες είναι ιερά σύμβολα της θείας λατρείας, δεν είναι όμως οι αποδέκτες ούτε της προσευχής μας ούτε της εξομολόγησής μας, γιατί τότε θα υποπέσουμε στην εικονολατρία και την ειδωλολατρία. Ο Θεός είναι παντού. Και στο ψηλότερο βουνό και στο βυθό της θάλασσας και μπορούμε να προσευχηθούμε όπου κι αν βρισκόμαστε, αρκεί να έχουμε την απαραίτητη προσήλωση. Γι΄ αυτό όταν προσευχόμαστε δεν πρέπει να πλάθουμε εικόνες με τη φαντασία μας για το πώς είναι ο Θεός, ούτε να προσηλωνόμαστε σε μια εικόνα ενός Αγίου για πολύ ώρα γιατί τότε υπάρχει κίνδυνος το ευφάνταστο μυαλό μας να φύγει από την προσευχή και να περιπλανιέται εδώ κι εκεί. Ο νους μας να είναι συγκεντρωμένος στα λόγια που αναπέμπει η καρδιά μας προς το Θεό. «Ο διάβολος παρουσιάζεται και ως άγγελος φωτός», μας λέει ο γέροντας Παϊσιος και μας περιγράφει δύο περιστατικά από τη ζωή του, όπως το διαβάζουμε στον τρίτο τόμο με τους λόγους του με τίτλο «Πνευματικός αγώνας». Ας προσέξουμε τι μας διδάσκει: «Ένα βράδυ στην Μονή Στομίου, μετά το Απόδειπνο, έλεγα την ευχή στο κελί καθισμένος σε σκαμνί. Για μια στιγμή ακούω όργανα και κλαρίνα σε ένα οίκημα που ήταν λίγο πιο πέρα για τους ξένους. Παραξενεύτηκα! «Τι όργανα είναι αυτά που ακούγονται τόσο κοντά!», είπα. Το πανηγύρι είχε περάσει. Σηκώνομαι από το σκαμνί και πηγαίνω στο παράθυρο να δω τι συμβαίνει έξω. Βλέπω ησυχία παντού. Τότε κατάλαβα ότι ήταν από τον πειρασμό, για να διακόψω την προσευχή. Γύρισα και συνέχισα την ευχή. Ξαφνικά ένα δυνατό φως γέμισε το κελί. Η οροφή εξαφανίστηκε, άνοιξε η σκεπή  και φάνηκε μια στήλη φωτός που έφτανε μέχρι τον ουρανό. Στην κορυφή αυτής της φωτεινής στήλης φαινόταν το πρόσωπο ενός ξανθού νέου, με μακρά μαλλιά  και γένια, που έμοιαζε με τον Χριστό. Επειδή έβλεπα το μισό πρόσωπο του, σηκώθηκα από το σκαμνί, για να το δω ολόκληρο. Τότε άκουσα μέσα μου μια φωνή: «Αξιώθηκες  να δεις τον Χριστό». «Και ποιος είμαι εγώ ο ανάξιος, που αξιώθηκα να δω τον Χριστό;», είπα και έκανα τον σταυρό μου. Αμέσως το φως και ο δήθεν Χριστός χάθηκαν και είδα ότι η οροφή βρισκόταν στην θέση της.

Αν ο άνθρωπος δεν έχει το κεφάλι του πολύ καλά κλειδωμένο, μπορεί ο πονηρός να του βάλει λογισμό υπερηφανείας και να τον πλανέσει με φαντασίες και ψεύτικα φώτα, τα οποία δεν ανεβάζουν στον Παράδεισο, αλλά γκρεμίζουν στο χάος. Γι ΄αυτό πρέπει να μη ζητάει ποτέ φώτα ή θεία χαρίσματα κ.λπ., αλλά μετάνοια. Η μετάνοια θα φέρει την ταπείνωση  και μετά ο Καλός Θεός θα δώσει ό,τι του είναι απαραίτητο. Όταν ήμουν στο Σινά, στο ασκητήριο της Αγία Επιστήμης, μια φορά τα ταγκαλάκι (ο διάβολος) πήγε να με …;εξυπηρετήσει! Το ασκητήριο είχε τρία-τέσσερα σκαλάκια. Την νύχτα, όταν είχε αστροφεγγιά, πήγαινα στις σπηλιές και, για να κατέβω τα σκαλοπάτια, άναβα το τσακμάκι. Μια φορά πάω να ανάψω το τσακμάκι, δεν άναβε. Σε μια στιγμή βλέπω ένα φως σαν ένα βράχο σαν από δυνατό προβολέα, φαπ! Ω! φώτισε τα πάντα γύρω! «Να μου λείψουν τέτοια φώτα», είπα, και γύρισα πίσω. Αμέσως χάθηκε το φως. Βρε τον διάβολο, δεν ήθελε να φέξω με το τσακμάκι, για να κατεβώ! «Κρίμα δεν είναι, σου λέει, να παιδεύεται; Ας του δώσω εγώ φώτα»! Καλοσύνη του!…[…] Όποιος δεν έχει νιώσει την ανώτερη χαρά, την παραδεισένια, δεν έχει δηλαδή πνευματικές εμπειρίες, εύκολα μπορεί να πλανηθεί, αν δεν προσέξει. Ο διάβολος είναι πονηρός. Ερεθίζει λίγο την καρδιά του ανθρώπου και τον κάνει να αισθάνεται μια ευχαρίστηση, οπότε τον πλανάει, δίνοντας του την εντύπωση ότι η ευχαρίστηση αυτή είναι πνευματική, θεία. Κλέβει την καρδιά και νομίζει ο άνθρωπος ότι πάει καλά. «Δεν ένιωσα, ταραχή», λέει. Ναι, αλλά αυτό που ένιωσες δεν είναι η πραγματική, η πνευματική χαρά. Η πνευματική χαρά είναι κάτι ουράνιο. Ο διάβολος μπορεί να παρουσιασθεί και σαν άγγελος ή σαν άγιος. Ο καμουφλαρισμένος δαίμονας σε άγγελο ή σε άγιο σκορπάει ταραχή- αυτό που έχει- , ενώ ο πραγματικός Άγγελος ή Άγιος σκορπάει πάντα χαρά παραδεισένια και αγαλλίαση ουράνια. Ο ταπεινός και καθαρός άνθρωπος, ακόμη και άπειρος να είναι, διακρίνει τον Άγγελο του Θεού  από τον δαίμονα που παρουσιάζεται σαν άγγελος φωτός, γιατί έχει πνευματική καθαρότητα και συγγενεύει με τον Άγγελο. Ενώ ο εγωιστής και σαρκικός πλανιέται εύκολα από τον  πονηρό διάβολο. Όταν ο διάβολος παρουσιάζεται σαν άγγελος φωτός, αν ο άνθρωπος βάλει έναν ταπεινό λογισμό, εξαφανίζεται».

​Αυτά μας συμβουλεύει ο γέροντας Παϊσιος για τα οράματα. Το ίδιο ισχύει και για τα όνειρα που βλέπουμε, στα οποία δεν πρέπει να δίνουμε σημασία. Αν είναι μήνυμα από το Θεό, θα το καταλάβουμε, όπως μας περιγράφει η Καινή Διαθήκη το όνειρο του Ιωσήφ του Μνήστορα και το όραμα του Απ. Παύλου στη Δαμασκό. Πάντα μετά από ένα  τέτοιο συμβάν αμέσως ας συμβουλευόμαστε τον πνευματικό μας και να μην τα συζητάμε μεταξύ μας γιατί θα βγάλουμε τις περισσότερες φορές λάθος συμπεράσματα.

​Και λίγες σκέψεις για τα τάματα που κάνουμε προσευχόμενοι σε μια δύσκολη στιγμή. Πάλι ο γέροντας Παϊσιος μας διαφωτίζει : «Βλέπω μια καινούρια τέχνη του διαβόλου. Βάζει στο λογισμό των ανθρώπων πως αν κάνουν ένα τάμα και το εκπληρώσουν, αν κάνουν και κανένα προσκύνημα είναι εντάξει πνευματικά. Και βλέπεις πολλούς να πηγαίνουν με λαμπάδες και με τάματα στα μοναστήρια, στα προσκυνήματα, να τα κρεμάνε εκεί, να κάνουν και μεγάλους σταυρούς, να κλαίνε και λιγάκι και ν΄ αρκούνται σ΄ αυτά. Δεν μετανοούν, δεν εξομολογούνται, δεν διορθώνονται και χαίρετε ο διάβολος».

​Κάτι που πρέπει να προσέξουμε σχετικά με τα τάματα είναι ότι μπαίνουμε σε μια διαδικασία «ιερού ρουσφετιού», ας μας επιτραπεί η φράση.   Λέμε στο Θεό : δός μου, να σου δώσω. Δείχνει αυτό πνευματική ρηχότητα. Και πάντα τάζουμε κάτι που μπορούμε σχετικά εύκολα να εκπληρώσουμε. Χωρίς να «πειράξουμε» τον εγωισμό μας και τα πάθη μας. Πρέπει να έχουμε υπ’ όψιν, πως ο Θεός είναι ανενδεής, δηλαδή δεν έχει ανάγκη απ’ τις δωρεές μας, την καρδιά μας θέλει. Η σωτηρία μας  δεν εξαρτάται απ’ αυτά. Ένα βουνό χρυσάφι και ασήμι να πας στην εκκλησία, δεν σώζεσαι. Σώζεσαι με την πίστη στο Χριστό που εκδηλώνεται με την αγία ζωή, τα θεάρεστα έργα, και προπαντός με την ελεημοσύνη. Τα τάματα, οι προσφορές και οι δωρεές έχουν κι αυτά τη σχετική αξία τους, εφ’ όσον προέρχονται από μια καρδιά που πιστεύει αληθινά στο Θεό και είναι καθαρισμένη από αμαρτίες. Ας το κηρύξουμε: Μια καρδιά καθαρή είναι το καλύτερο τάμα που μπορεί να προσφέρει ο άνθρωπος στο Θεό! Είναι ασύγκριτα ανώτερο από πολυκάντηλα, πολυελέους, και από αυτό το χτίσιμο εκκλησιών.

​Οι άνθρωποι, όταν βρεθούμε σε δύσκολες στιγμές, θυμόμαστε το Θεό και τους αγίους και παρακαλούμε και υποσχόμαστε πως θα προσφέρουμε διάφορες δωρεές ή σπανιότερα θα υποστούμε διάφορες θυσίες. Τα τάματα, εφ’ όσον είναι εκδηλώσεις ευγνωμοσύνης προς το Θεό, αλλά και προς τους αγίους, και προέρχονται από καθαρές καρδιές των πιστών, δεν μπορεί κανείς να πει πως είναι έξω από την παράδοση της Εκκλησίας. Οι άγιοι, γεμάτοι αγάπη και στοργή για τους συνανθρώπους τους, όπως προσεύχονταν γι’ αυτούς κάτω στη γη, έτσι κι ακόμα περισσότερο προσεύχονται στον ουρανό. Και οι δεήσεις τους έχουν τα αποτελέσματά τους. Όπως λέει η Αγία Γραφή, «πολύ ισχύει δέησις δικαίου ενεργουμένη»(Ιακ. 5, 16). Τα δε αφιερώματα που δίνουν οι πιστοί, όπως λέει ένας αρχαίος διδάσκαλος της Εκκλησίας, είναι μια απόδειξη πως πράγματι οι δεήσεις της Παναγίας και των αγίων προς τον Θεό εισακούγονται και γίνονται θαύματα.

​Άρρωστοι, που τους είχαν απελπίσει οι γιατροί, έγιναν καλά· ναυαγοί διασώθηκαν· άλλα δυστυχήματα και συμφορές αποφεύχθηκαν και άνθρωποι ποικιλοτρόπως ευεργετήθηκαν. Συ αν είσαι άπιστος πλησίασε, παρακαλώ, μια ταπεινή γυναίκα του λαού την ώρα που με τρεμάμενα χέρια πλησιάζει την εικόνα και ετοιμάζεται να προσφέρει το τάμα, ρώτησέ την γιατί το προσφέρει, και με απλά λόγια θα σου διηγηθεί το θαύμα που είδε. Τα τάματα φωνάζουν, πως η χάρις του Θεού, και στα παλιά τα χρόνια, και σήμερα ακόμα, στα χρόνια της απιστίας, δεν παύει να κάνει τα θαύματά της.

​Αλλά ενώ η Εκκλησία μας δεν καταδικάζει τα τάματα, που προέρχονται από καρδιές που πιστεύουν στο Θεό, συνιστά όμως προσοχή στους χριστιανούς να μη γίνονται υπερβολές που αποβαίνουν εις βάρος της πίστης. Γιατί υπάρχουν δυστυχώς και τάματα παράλογα, άδικα, που έρχονται σε σύγκρουση με τον ηθικό νόμο, με το θέλημα του Θεού, και μάλιστα με την αγάπη προς τον πλησίον. Τέτοια τάματα τα καταδικάζει η Αγία Γραφή. Ας αναφέρουμε ένα παράδειγμα. είναι εκείνο το τάμα, που έκανε ο Ιεφθάε, ο κριτής. Αυτός υποσχέθηκε στο Θεό, πως αν νικήσει τους εχθρούς του και γυρίσει νικητής στα Ιεροσόλυμα, θα προσφέρει θυσία στο Θεό τον πρώτο άνθρωπο που θα τον υποδεχθεί. Ο δε πρώτος άνθρωπος που τον υποδέχθηκε νικητή ήτανε… η κόρη του. Και τη θυσίασε! (Κριτ. 11, 29-40). Τέτοια τάματα τα καταδικάζει ο Κύριος. Και πρέπει να ομολογήσουμε, πως όχι λίγα τάματα των σημερινών χριστιανών, που δεν ξέρουν την πνευματικότητα και αγιότητα της πίστης μας, δεν είναι σύμφωνα με το θέλημα του Θεού, που είναι αγάπη και έλεος.

​Όχι λοιπόν μικρά και ασήμαντα τάματα, αλλά μεγάλο τάμα περιμένει από εμάς ο Κύριος, αδελφοί μου. Και το ξαναλέμε, πως το τάμα αυτό είναι η καρδιά μας. Όλα τα άλλα εύκολα τα δίνουν οι άνθρωποι. Την καρδιά τους στον Θεό λίγοι την δίνουν. Τη δίνουν οι άγιοι, τη δίνουν χωρίς να ζητούν υλικά ανταλλάγματα· τη δίνουν με ένα φλογερό πόθο: κυρίαρχος της καρδιάς μας να είναι Κύριος και κανείς άλλος . Αμήν!

5ος Λόγος περί προσευχής

ΛΟΓΟΣ E΄ « Η ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ»

​Εορτάζει  σήμερα, αδελφοί μου,  η Αγία μας Εκκλησία την μεγάλη Δεσποτική  Εορτή της Μεταμορφώσεως . Μέσα σε περίοδο νηστείας και προσευχής,  η εορτή αυτή,  δίνει μια άλλη διάσταση στον αγώνα μας. Όλες η προσπάθειες, όλος ο αγώνας μας δεν είναι –όπως έχουμε πει- ούτε προς  «το θεαθήναι» ούτε μόνο για να είμαστε καλά και να μας δίνει υγεία και καλοτυχία ο Θεός. Άλλωστε αν διαβάσουμε το Ευαγγέλιο, πουθενά δε μας υπόσχεται ο Χριστός ότι θα μας χαρίσει μια άνετη ζωή χωρίς προβλήματα. Αντίθετα μας εφιστά την προσοχή λέγοντάς μας ότι όσοι πιστεύουμε σ΄ Αυτόν,  να περιμένουμε θλίψεις και πειρασμούς σαν επισκέψεις Θεού στη ζωή μας, γιατί αγώνας χωρίς αντίπαλο δεν υπάρχει. Μας υποσχέθηκε όμως ότι θα βρούμε ανάπαυση στις ψυχές μας. Τι θα πει ανάπαυση; Είναι η ψυχική ισορροπία, διέξοδος στις αναζητήσεις μας και τέλος, η μακαριότητα της κοινωνίας μας με το Θεό την όποια κατέκτησε η Παναγία μας και οι Άγιοι.

​Ο Χριστός,  στο όρος Θαβώρ,  έλαμψε το φως της θεότητάς Του, το οποίο πάντα είχε και έχει,  αλλά για τη δική μας σωτηρία «ντύθηκε» το σώμα μας και σκίασε τη λάμψη της δόξης Του. Αυτό είναι το Θαβώριο φως,  το άκτιστο φως, όπως το ονομάζουν οι Πατέρες της Εκκλησίας μας (δηλ. θεϊκο φως, χωρίς να έχει σχέση με τα φώτα του κόσμου, ούτε με το ηλιακό φως) που έλαμψε τότε,και μη μπορώντας να το δουν οι μαθητές έπεσαν στη γη.

​Αυτό το φως, είδαν με τη δύναμη της προσευχής, πολλοί Άγιοι, μετά από έντονη αναζήτηση του Θεού και μετά από την κάθαρση τους από πάθη και αμαρτίες. Μας φαίνονται τόσο παράξενα όλα αυτά. Πώς να κατακτήσουμε εμείς τέτοιες υψηλού επιπέδου πνευματικές εμπειρίες,  αν δεν έχουμε πρώτα  καθαριστεί από τα πάθη; Είναι σα να λέμε σε ένα βρέφος να λύσει μια μαθηματική εξίσωση.   Ας δούμε πώς περιγράφει μια τέτοια προσωπική εμπειρία ο Όσιος Σιλουανός ο Αγιορείτης που τον τιμά η Εκκλησία μας στις 24 Σεπτεμβρίου. «Ο Θεός» –μας λέει ο Όσιος– «είναι φως και εμφανίζεται πάντα ως φως. Το άκτιστο φως του Θεού, εντελώς διαφορετικό από το φυσικό φως , είναι θεια ενέργεια. Στη θέα του ακτίστου φωτός επικρατεί η αίσθηση του ζώντος Θεού, που απορροφά όλο τον άνθρωπο και τον αρπάζει σε άλλο κόσμο, αλλά τόσο γαλήνια που δεν καταλαβαίνει ο άνθρωπος τη στιγμή που συνέβη . Τη στιγμή αυτή αισθάνεται τη συνείδηση του εαυτού του τόσο βαθειά και ολοκληρωμένα όσο ποτέ στη ζωή του. Καταλαβαίνει ποιος είναι και ταυτόχρονα ξεχνά τον εαυτό του και τον κόσμο, γεμίζοντας από τη γλυκύτητα της αγάπης του Θεού. Αυτή η όραση έρχεται με ακατάληπτο τρόπο . Ο Θεός ενεργεί  και ο άνθρωπος δέχεται. Και έτσι δε γνωρίζει ούτε διάστημα, ούτε χρόνο, ούτε γέννηση, ούτε θάνατο, ούτε φύλο, ούτε ηλικία,  ούτε κοινωνική,  η ιεραρχική θέση ,  ούτε άλλες συνθήκες και σχέσεις αυτού του κόσμου. Ήρθε ο Θεός , το Φως της Ζωής για να επισκεφτεί με το έλεός του την μετανοούσα ψυχή . Το άκτιστο φως , όπως και ο ήλιος φωτίζει τον πνευματικό κόσμο και αποκαλύπτει στον άνθρωπο τις πνευματικές οδούς, που είναι αθέατες με οποιονδήποτε άλλο τρόπο.  Χωρίς το φως αυτό δεν μπορεί ο άνθρωπος να καταλάβει  πόσο μάλλον να εκπληρώσει τις εντολές του Θεού. Το φως αυτό είναι η αιώνια ζωή και η πνοή της θείας αγάπης , είναι αποκλειστικά δώρο του Θεού».

Αυτά είναι αρκετά για να πάρουμε μια γεύση της εμπειρίας του Οσίου την οποία κατέκτησε με την προσευχή και τον αγώνα του. Τα μεταφέραμε από το βιβλίο του π. Σωφρονίου Σαχάρωφ με τίτλο«ο Όσιος Σιλουανός ο Αθωνίτης».

Θα πρέπει να γίνει σαφές ότι η εμπειρία αυτή του Οσίου, που αξιώθηκαν να λάβουν πολλοί άγιοι και ο Απόστολος Παύλος όπως μας την περιγράφει στη δεύτερη προς Κορινθίους επιστολή , δεν έχει να κάνει με κάποια παθολογική κατάσταση σχιζοφρένειας ή παραίσθησης, ούτε  σχετίζεται με εμπειρίες γκουρού, με τη γιόγκα ή με άλλεςμυστικιστικές μεθόδους αυτοβυθισμού της ανατολής, που είναι ήδη ιδιαίτερα διαδεδομένες και στην Ευρώπη.

Η εμπειρία θέασης του ακτίστου φωτός είναι ηεπανάληψη της Δόξας της Μεταμορφώσεως στην καθαρή και έτοιμη ψυχή, είναι η εν ηρεμία και εν κατανύξει επίσκεψη του Θεού στον άνθρωπο, μέσα από την Ορθόδοξη αγιοπνευματική ζωή.Πολλοί από μας μαρτυρούν ότι στην προσευχή μας έχουν δει θαυμαστά πράγματα ή σε οράματα και όνειρα, είδαν και αισθάνθηκαν την παρουσία του Θεού και των Αγίων. Το καυχώνται ως ένδειξη της καθαρότητας τους και της αξιοσύνης τους. Χρειάζεται σε τέτοιες περιπτώσεις, πολλή προσοχή για να μην πέσουμε σε πλάνη διαβολική , κάτι για το οποίο θα μιλήσουμε στην επόμενη σύναξη μας.    

Το γεγονός της Θείας Μεταμορφώσεως,  αδελφοί μου, έγινε σαράντα ημέρες πριν το πάθος του Κυρίου. [Γι΄ αυτό σε σαράντα ημέρες θα εορτάσουμε την ύψωση του Τιμίου Σταυρού].  Θέλησε ο Χριστός να φανερώσει τη δόξα του και να ενισχύσει τους τρεις μαθητές του, τον  Πέτρο, τον  Ιάκωβο και τον Ιωάννη,  προκειμένου να μη δειλιάσουν όταν Τον δουν στο Σταυρό.  Όμως παρόλο που έζησαν αυτή τη μεγάλη αποκάλυψη του Χριστού, αυτοί δείλιασαν,  ο Πέτρος Τον αρνήθηκε, ο Ιάκωβος κρύφτηκε «διά τον φόβον των Ιουδαίων». Μόνος ο Ιωάννης παρέμεινε δίπλα στο Σταυρό. Αυτό δείχνει ότι λίγοι έχουν τη δύναμη της πίστης. Θεού δώρο η πίστη.  Θεού δώρο και η προσευχή, χάρισμα ουράνιο. Το να κατορθώσουμε δηλαδή,  να ξεπεράσουμε τον τρόμο  και τον φόβο απέναντι του Θεού, κάτι που ένιωσαν στην αρχή οι τρεις μαθητές στο Θαβώρ, να αναγνωρίζουμε τον Χριστό και να Τον διακρίνουμε από τον αντίχριστο, να παραμερίσουμε τις αμφιβολίες μας και να σταθούμε προσευχόμενοι δίπλα στο Σταυρό Του, όπως ο Ιωάννης, ο μαθητής της αγάπης . Μόνο η αγάπη νικά το φόβο και την ολιγοπιστία. Αγαπώ σημαίνει πιστεύω και ελπίζω.  

Εορτάζουμε την Μεταμόρφωση του Χριστού, για να μην ξεχνάμε ότι ο Θεός είναι Φως και το Φως πρέπει να αναζητάμε . Να έχουμε τη λαχτάρα να ενωθούμε μαζί Του με την προσευχή, να Τον αναζητάμε με όλες μας τις αισθήσεις, να παίρνουμε δόξα από τη δόξα Του και ακτίνες από το Φως Του, να έχουμε ζήλο Θεού. Γιατί το σκοτάδι είναι απλά η απουσία του φωτός. Κάποτε ο ήλιος θα σβύσει και οι πλανήτες θα καταστραφούν, «ο ουρανός και η γη παρελεύσονται», λέει ο Χριστός. Αυτό που δεν τελειώνει είναι το άκτιστο Φως, το παραδεισένιο Φως.

​Η άπειρη αγάπη του Θεού, αδελφοί μου, ευδόκησε να έχουμε και εμείς από αυτή τη ζωή, αν το θελήσουμε, εμπειρία του θείου Φωτός, δια της ταπεινής μας προσευχής. Πάντα ας παρακαλούμε τον Κύριο: Λάμψον καὶ ἡμῖν τοῖς ἁμαρτωλοῖς, τὸ φῶς σου τὸ ἀΐδιον, πρεσβείαις τῆς Θεοτόκου, Φωτοδότα δόξα σοι! 

4ος Λόγος περί προσευχής

ΛΟΓΟΣ Δ΄ « Η ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΣΕ ΩΡΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑΣ »

​Η προσευχή μας αδελφοί μου, όπως είπαμε στη χθεσινή μας σύναξη και μας δίδαξε η ιερά παράδοση της Εκκλησίας μας,  περιέχει  ευχαριστία προς το Θεό, δοξολογία του ονόματός Του και κατάθεση των αιτημάτων μας. Ας δούμε σήμερα πότε έχουμε ανάγκη να κάνουμε προσευχή.

​Το πρώτο τροπάριο της μικρής παράκλησης –γνωστό σε όλους– λέει: «Πολλοῖς συνεχόμενος πειρασμοῖς, πρὸς Σὲ καταφεύγω, σωτηρίαν ἐπιζητῶν…». Όταν μαζεύονται στη ζωή μας πολλοί πειρασμοί καταφεύγουμε στο Θεό και στην Παναγία, ζητώντας τη σωτηρία μας. Από τα αρχαία χρόνια, παρατηρείται το να καταφεύγει ο άνθρωπος στο Θεό κυρίως στις δύσκολες στιγμές αλλά και στα γεράματά του σε μια ηλικία που είναι ανήμπορος και τον εγκαταλείπουν οι δυνάμεις του.Ίσως αυτό είναι μια εκ πρώτης όψεως αιτιολόγηση για το ότι δεν εκκλησιάζονται οι νέοι. Όταν έρθουν στη ζωή μας αρρώστιες,  όταν βιώσουμε την απώλεια συγγενούς μας, όταν δεν πάνε καλά οι δουλειές μας, όταν υπάρχει διχόνοια στα ζευγάρια και σε τόσες άλλες περιστάσεις,  ο άνθρωπος  αβοήθητος ζητά αποκούμπι, ένα χέρι να πιαστεί, μια ελπίδα στον πόνο του.

​Στις δύσκολες αυτές στιγμές, την πονεμένη ψυχή,την «διεκδικεί» και ο Χριστός και ο διάβολος. Ο Χριστόςμας, για να χορηγήσει στον άνθρωπο την θεία παρηγοριά, την ψυχοσωματική ίαση και σωτηρία δια των μυστηρίων και ο διάβολος για να  την παραπλανήσει και να την οδηγήσει στην απώλεια. Ο Χριστός μας,  έχει τη σωστική θεία χάρη  που χορηγείται δια μέσου της  ιερωσύνης και ο διάβολος έχει τις καφετζούδες τις χαρτορίχτρες, τα μέντιουμ,  τους μάγους και ένα σωρό άλλα  μέσα για να μας καταστρέψει.

​Σε δύσκολες στιγμές, η προσευχή μας είναι εντελώς διαφορετική από κάθε άλλη φορά. Είναι πιο θερμή, γεμάτη στεναγμούς και δάκρυα. Όλοι έχουμε εμπειρία τέτοιας προσευχής. Έχει γραφτεί ότι άνθρωπος που δεν σκέφτηκε υπάρχει,  άνθρωπος όμως που δεν πόνεσε, δεν υπάρχει. Στις δοκιμασίες της ζωής μας, ας ζητάμε βοήθεια μόνο από το Θεό. Από τον διάβολο, αλήθεια τι καλό μπορούμε να περιμένουμε; Όσοι δεν έχουμε μάθει να προσευχόμαστε και δεν ξέρουμε τι θα πει πραγματική προσευχή, αποκτάμε εμπειρία θερμής προσευχής όταν περνάμε ένα μεγάλο πειρασμό. Τότε ζητάμε από τους ιερείς και τους μοναχούς να προσεύχονται για μας, ενώ μέχρι πρότινος μπορεί να τους κατασυκοφαντούσαμε. Τι θλιβερό! Ζητάμε την προσευχή ως έσχατη λύση…«Διάβασε μια ευχή,  πάτερ, μου έχουν κάνει μάγια, με επιβουλεύονται…». Αλλά η προσευχή,  αδελφοί μου, δεν είναι κάτι το μαγικό. Δεν είναι μαγικά ξόρκια να διώξουν το κακό. Όπως είδαμε στις προηγούμενες συνάξεις μας, η προσευχή είναι το απαύγασμα της ελεύθερης ανθρώπινης ύπαρξης που από αγάπη αναζητά με ένταση το Θεό. Ούτε τα φυλαχτά,  ούτε τα κομποσχοίνια που φοράμε στο χέρι,  ούτε ακόμη και οι ευχές θα μας βοηθήσουν, αν δεν έχουμε καθαρή  πίστη. Καθαρή πίστη, όπως βγαίνει το γάργαρο νερό από την πηγή, όχι όπως καταλήγει στις εκβολές του ποταμού, μαζί με πέτρες, κλαδιά και ένα σωρό ξένα σώματα. Δηλαδή η πίστη μας να είναι απαλλαγμένη από κάθε πρόληψη, από κάθε δαιμονική πρόσμιξη. Στη χώρα μας, δυστυχώς, από την αρχαιοελληνική θρησκεία αλλά και μετά, από την τουρκοκρατία,   διατηρήθηκαν αναμεμειγμένες με την ορθόδοξη πίστη και λατρεία πολλές μαγικές και παγανιστικές αντιλήψεις  και είναι πράγματι δύσκολοπλέον να τις αποβάλλουμε. Αν δεν το κάνουμε όμως,  ματαιοπονούμε. Από τη μια συνάγουμε και από την άλλη σκορπίζουμε  και δεν βλέπουμε αποτέλεσμα και δρόμο στη ζωή μας να πορευτούμε. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το λεγόμενο ξεμάτιασμα. Σπάνια να συναντήσεις οικογένεια που να μην έχει κάποιον που να ξέρει να ξεματιάζει. Φοβερή πλάνη,  αδελφοί μου! Άνθρωποι που εκκλησιάζονται και κοινωνούν δεν έχουν καμία δουλειά με τις σατανικές αυτές μεθόδους. Βασκανία φυσικά και υπάρχει. Είναι η κακή επήρεια του διαβόλου πάνω σε έναν άνθρωπο αθωράκιστο πνευματικά, αλειτούργητο, αλιβάνιστο και ανεξομολόγητο. Βρίσκει ο διάβολος «έδαφος»  και επηρεάζει την υγεία του. Εύκολες λύσεις της στιγμής δεν υπάρχουν. Όπως είπαμε, οι εύκολες λύσεις είναι κόλπα του διαβόλου, ο οποίος –όντως– «κάνει τη χάρη» και παίρνει από τον αδιάθετο άνθρωπο την επήρειά του και γίνεται καλά. Και απορούμε : «είδες πως έγινε καλά μετά από το ξεμάτιασμα…» Μεγάλη πλάνη! Η Εκκλησία μας, την επισημαίνει στα παιδιά της. Θα πει κάποιος από σας ως αντίλογο ότι τα λόγια του ξεματιάσματος περιέχουν το όνομα του Χριστού και των Αγίων. Μας λείψανε, αδελφοί μου, οι προσευχές , δεν ξέρουμε το Κύριε ΙησούΧριστέ ελέησόν με, δεν έχουμε την Παράκληση της Παναγίας μας; Έχουμε στη διάθεσή μας τόσες και τόσες προσευχές της Εκκλησίας μας και ας μην καταφεύγουμεσε μυστικά ξόρκια τα οποία -όπως λένε όσοι «ξεματιάζουν»-  «δεν κάνει να τα μάθει κανείς άλλος, γιατί μετά δεν πιάνει».

​ Ας κάνουμε προσπάθεια να απαλλαχτούμε από αυτή την πλάνη και να επιδοθούμε στην προσευχή , όπως την ορίζει η Εκκλησία και περιέχεται στα ιερά της βιβλία, στο μεγάλο ωρολόγιο κυρίως και το μικρό ευχολόγιο.Όλοι μπορούμε να προσευχηθούμε για κάποιον που είναι αδιάθετος η ασθενής, όχι μόνο συγκεκριμένα άτομα με συγκεκριμένα ξόρκια. Η προσευχή μας σε μια δύσκολη στιγμή για την οικογένειά μας,  ανοίγει τους κρουνούς της θείας χάριτος,  γιατί ο Θεός δε θέλει να ταλαιπωρούνται τα πλάσματά Του και όσες φορές το επιτρέπει είναι γιατί εμείς έχουμε κλείσει την πόρτα στο Θεό και δεν μπορεί να παραβιάσει την ελευθερία μας ή γιατί θέλει με την ασθένεια,  να μας φέρει πιο κοντά Του, αφού ταπεινωθούμε και μετανοήσουμε.

​Αδελφοί μου ,

         Είναι αλήθεια ότι στις θλίψεις και στις δοκιμασίες, έχουμε μεγαλύτερη ανάγκη να προσευχηθούμε. Έχουμε εξίσου την ανάγκη να προσευχηθούν οι άλλοι για μας. Αυτό ας κάνουμε κι εμείς. Ας προσευχηθούμε εδώ στο ναό που έχουμε την ευλογία να ερχόμαστε για τους ασθενείς, τους πονεμένους, τους νέους μας και όλους όσους έχουν ανάγκη. Ένας επίσκοπος που έζησε στις μέρες μας, συμβούλευε τους πιστούς σε όποια ενορία πήγαινε να δημιουργήσουν «ομάδες προσευχής». «Καλό και το κοινωνικό έργο» έλεγε, «αλλά ο κόσμος έχει ανάγκη από προσευχομένους ανθρώπους. Να προσεύχεσθε ήσυχες στιγμές στο σπίτι σας, να μαζεύεστε στο ναό τακτικά, ει δυνατόν καθημερινά, να προσεύχεσθε γι΄ αυτούς που δεν μπορούν να έρθουν, για τις μανάδες που έχουν μικρά παιδιά, για τα νέα ζευγάρια, για τους αρρώστους. Είναι μεγάλο πράγμα η προσευχή και έχει μεγάλη δύναμη όταν γίνεται από κάποιον που είναι καλά για κάποιον που έχει προβλήματα. Είναι ύψιστη ένδειξη αγάπης,  πολύ ανώτερη και από τη φιλανθρωπία». Ας ακολουθήσουμε την πατρική συμβουλή του φωτισμένου αυτού επισκόπου και ας έχουμε στην προσευχή μας όλους τους εμπερίστατους αδελφούς μας, μιμούμενοι την Παναγία μας που προσεύχονταν για όλο τον κόσμο με δάκρυα και πονούσε για τις αμαρτίες των ανθρώπων. Σ΄ Αυτήν ας καταθέτουμε κι εμείς τις προσευχές μας εν ώρα θλίψης και πειρασμού,  παρακαλώντας Τη:  «Πολλοῖς συνεχόμενος πειρασμοῖς, πρὸς Σὲ καταφεύγω, σωτηρίαν ἐπιζητῶν. Ὦ Μῆτερ τοῦ Λόγου καὶ Παρθένε, τῶν δυσχερῶν καὶ δεινῶν με διάσωσον». Αμήν!

3ος Λόγος περί προσευχής

ΛΟΓΟΣ Γ΄ « ΤΟ  ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ  ΤΗΣ  ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ ΜΑΣ »

​Με όλη την ψυχή και τη σκέψη μας στραμμένη προς το Πανίερο Πρόσωπο της Μητέρας του Θεού, αδελφοί μου,  τις ημέρες αυτές ,  ο καθένας, ανάλογα με τις δυνάμεις του -και για να το πούμε πιο ορθά-ανάλογα με τη δύναμη της αγάπης του και της πίστης του, αγωνιζόμαστε να ενωθούμε λειτουργικά και προσευχητικά με τον Τριαδικό Θεό δια της Υπεραγίας Θεοτόκου. Αφού διδαχθήκαμε ότι με όλο μας το «είναι» συγκεντρωμένο, ξεκινάμε την προσευχή για να καρποφορήσει, ας δούμε τι μας δίδαξε ο Χριστός προσευχόμενος κατά την επί γης παρουσία Του, αλλά και  οι Άγιοι της Εκκλησίας,  για το περιεχόμενο της προσευχής μας. Μια φράση από ένα αποψινό τροπάριο του Μεγάλου Παρακλητικού Κανόνος,  θα μας βοηθήσει: « Ἐν ὕμνοις εὐχαρίστοις δοξολογῶ...»(θ΄ωδή) Περιεκτικότατη η φράση αυτή. Αναφέρει τις δύο διαστάσεις της προσευχής: την ευχαριστία και τη δοξολογία προς το Θεό.

​Αρχίζοντας λοιπόν την ατομική προσευχή μας, αςευχαριστούμε το Θεό, όχι όμως όπως ο Φαρισαίος, γιατί και αυτός με ευχαριστώ ξεκίνησε: «Σ΄ευχαριστώ Θεέ μου, γιατί δεν είμαι σαν τους άλλους ανθρώπους άρπαγας, μοιχός, αμαρτωλός». Δυστυχώς πολλοί δε διστάζουν και εν ώρα εξομολόγησης να επαναλαμβάνουν τη φαρισαϊκή προσευχή, δικαιώνονταςγια  όλα τον εαυτό τους και επιρρίπτοντας όλες τις ευθύνες στους άλλους. Ευχαριστία λοιπόν στο Θεό, από τα βάθη της καρδιάς μας για όλες τις ευεργεσίες Του. Έχει αλήθεια ανάγκη ο Θεός το «ευχαριστώ» μας; Πράγματι δεν το έχει ανάγκη.​   Εμείς, αντιθέτως, ευχαριστώντας το Θεό, γινόμαστε άξια παιδιά Του και τον αναγνωρίζουμε ως Πατέρα μας. Από το Θεό έρχεται «πᾶσα δόσις ἀγαθὴ καὶ πᾶν δώρημα τέλειον», όπως λέμε στη θεία Λειτουργία. Η θεία Λειτουργία – ως γνωστόν – ονομάζεται και θεία Ευχαριστία ακριβώς γιατί είναι η ευχαριστία όλης της κτίσης προς στο Θεό. Του ανθρώπου αλλά και των υλικών στοιχείων διά του άρτου και του οίνου. Ας ευχαριστούμε, λοιπόν, από την καρδιά μας το Θεό, πρώτα γιατί γνωρίσαμε την Ορθόδοξη πίστη, για το ότι δεν πέσαμε σε κάποια αμαρτήματα και πάθη, για το ότι είμαστε υγιείς και εργαζόμαστε, το ότι επέτρεψε να γίνουμε σύζυγοι και γονείς, για την απέραντη αγάπη Του

που ξεπερνά κάθε ανθρώπινο όριο, «ὑπὲρ πάντων ὧν ἴσμεν καὶ ὧν οὐκ ἴσμεν» –επίσης κατά τη λειτουργική ευχή- για όλες τις φανερές και αφανείς ευεργεσίες του προς εμάς, ας ευχαριστήσουμε, προσευχόμενοι το Θεό.

​Το να ζητάμε από το Θεό μας είναι πιο εύκολο, όπως εύκολα ζητάμε και απαιτούμε από τους ανθρώπους. Γυρίζουμε όμως πίσω να πούμε το «ευχαριστώ» όπως ο δέκατος λεπρός μετά τη θεραπεία του; Πολλοί ζητούν από τον ιερέα να τελέσει τη θεία Λειτουργία υπέρ υγείας και αναρρώσεως. Όταν όμως ο Θεός επιτρέψει και γίνουν καλά, και είναι πλέον υγιείς, ελάχιστοι επιστρέφουν να ευχαριστήσουν το Θεό και τον Άγιο. Μέσα μας πιστεύουμε ότι για τις δοκιμασίες ευθύνεται ο Θεός που μας τιμωρεί, ενώ για τις επιτυχίεςμας πιστεύουμε ότι εμείς εργαστήκαμε με τις δυνάμεις μας και την αξία μας. Αυτή η σχέση μας με το Θεό είναι φοβική σχέση, παραπέμπει στην ειδωλολατρία όπου εξευμενίζει ο άνθρωπος «το θείο» για να μην του στείλει συμφορές. Εμείς ας ευχαριστούμε το Θεό για όλα στην προσευχή μας και τότε θα τα δούμε όλα διαφορετικά και στην πνευματική τους υπόσταση που δεν είναι ορατή με τα σαρκικά μας μάτια.  

​Η δεύτερη διάσταση της προσευχής μας είναι η δοξολογία. Δοξολογούμε το Θεό γιατί μας αποκαλύφθηκε, μας έκανε γνωστή την Ύπαρξή Του και μας χάρισε την δυνατότητα να σωθούμε. Έγινε άνθρωπος και έπαθε στο Σταυρό για χάρη μας. Στη θεία λατρεία πολύ συχνά δοξολογούμε το Θεό. Ας αναφέρουμε μερικές χαρακτηριστικές λειτουργικές φράσεις: «Ὅτι πρέπει σοὶ πᾶσα δόξα…», «…καὶ σοὶ τὴν δόξαν ἀναπέμπομεν..», «…σοῦ ἐστιν ἡ βασίλεια καὶ ἡ δύναμις καὶ ἡ δόξα…»,  «Δόξα σοι ὁ Θεὸς ἡ ἐλπὶς ἡμῶν δόξα σοι…».

​Η δοξολογία είναι ανώτερη από την ευχαριστία. Συνήθως ευχαριστούμε για κάποιο δώρο που πήραμε, ενώ η δοξολογία είναι το ξεχείλισμα  της αγάπης μας για το Θεό και δείχνει πράγματι ότι έχουμε ελεύθερη σχέση αγάπης  μαζί Του, χωρίς περιορισμούς και δοσοληψίες. Ο Απόστολος Παύλος μας προτρέπει ό,τι κι αν κάνουμε να το κάνουμε προς δόξαν Θεού, δηλαδή όλη μας η ζωή να μαρτυρεί ότι είμαστε παιδιά του Θεού και φανερώνουμε με την όλη βιοτή μας τη δόξα και το μεγαλείο του Τριαδικού Θεού στον κόσμο. «Να μη λείπει από τα χείλη σας το “δόξα τω Θεώ”» ,συμβουλεύει ο γέρων Παϊσιος, ένα “δόξα τω Θεώ” αξίζει χίλιες δραχμές, ενώ ένα “Κύριε ελέησον” αξίζει εκατό δραχμές», θέλοντας να δείξει ότι έχει μεγαλύτερη αξία η δοξολογία προς το Θεό, από το να ζητάμε να μας ελεήσει και να μας βοηθήσει. Έχει μεγαλύτερη αξία το «δόξα τω Θεώ» γιατί αναγνωρίζουμε το Θεό ως τον κύριο της ζωής μας και αφήνουμε τη ζωή μας στα χέρια Του. Αποδίδοντας τη δόξα στον Μόνο άξιο να δοξάζεται,  δεν επιζητούμε τη δική μας δόξα και έτσι ελκύουμε με την ταπείνωση, το Έλεός Του.

​Η τρίτη διάσταση της προσευχής μας, αδελφοί μου,είναι η παράκληση. Παρακαλούμε το Θεό,καταθέτουμε τα αιτήματά μας, ζητάμε τις πρεσβείες της  Παναγίας (ιδιαιτέρως τις ημέρες αυτές τελώντας τις παρακλήσεις της)  και από τους Αγίους μας. Το τι θα ζητήσει κάθε ψυχή από το Θεό, εξαρτάται άμεσα από την ποιότητα της πίστης μας, από πνευματική πρόοδο του καθενός μας. Κάποιος, για παράδειγμα, μπορεί προσευχηθεί για να νικήσει  η ομάδα του, η για να κερδίσει το λαχείο. Άλλος ζητά από το Θεό να τιμωρήσει αυτούς που τον έβλαψαν. Αυτός που αισθάνεται την αμαρτωλότητά του,  ζητά τη συγχώρηση από το Θεό και τη δύναμη να κόψει τα πάθη του. Κανείς δεν μπορεί να περιορίσει την ψυχή,  για το τι θα ζητήσει από το Θεό . Οι προσευχές ωστόσο τις Εκκλησίας, μας δείχνουν το σωστό προσανατολισμό. Αν τις μελετήσουμε,  διδασκόμαστε και  κατανοούμε τι έχουμε πραγματικά ανάγκη στη ζωή μας.

​ Αδελφοί μου,

         Το περιεχόμενο της προσευχής μας , πολύ δε περισσότερο η ύπαρξη ή η απουσία της προσευχής από τη ζωή μας,  είναι,  θα λέγαμε, η ακτινογραφία της ψυχής μας, το ακριβές αποτύπωμα της πνευματικής μας κατάστασης. Προσευχόμαστε, όπως ζούμε και ζούμε, όπως προσευχόμαστε. Τις παρακλήσεις που τελούμε τιςημέρες αυτές, οι περισσότεροι από εμάς,  τις έχουμε μάθει σχεδόν απέξω. Ας προσπαθήσουμε να τις μάθουμε και από μέσα, προσευχόμενοι ουσιαστικά και όχι ψάλλοντας μηχανικά. Ας μας βοηθήσει η Παναγία να εμβαθύνουμε στα αιτήματα των Παρακλητικών της κανόνων, να διδαχθούμε από τα αιτήματα που απευθύνει  ο υμνογράφος προς την Υπεραγία Θεοτόκο, για να λάβουμε πνευματική ωφέλεια. Αμήν!

2ος Λόγος περί προσευχής

ΛΟΓΟΣ Β΄ « ΠΡΟΣΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΜΕ ΟΛΕΣ ΜΑΣ ΤΙΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ »

​Είδαμε, αδελφοί μου,  στην χθεσινή μας εσπερινή σύναξη, τις προϋποθέσεις προκειμένου να προσευχηθούμε  . Η προσευχή είναι ανάγκη, γίνεται ελεύθερα, είναι η αναπνοή της ψυχής μας. Είναι αλήθεια ότι χωρίς την αγάπη, την συγχωρητικότητα, χωρίς την εσωτερική ηρεμία –και όχι τόσο τηνεξωτερική ησυχία– δεν μπορεί να υπάρξει προσευχή. Ίσως θα πρέπει να αναθεωρήσουμε όλοι μας τον τρόπο με τον οποίο προσευχόμαστε, ώστε να μην μένουμε στάσιμοι πνευματικά και επαναπαυμένοι. Η επανάπαυση και η ψευδαίσθηση ότι «πάμε καλά», ότι «εμείς τουλάχιστον προσευχόμαστε , ενώ κάποιοι άλλοι όχι», έχουν ολέθρια αποτελέσματα για την ψυχή μας. Η παρουσία μας στο ναό,  η προσευχή μας στο σπίτι, η εξομολόγησή μας, η προσφορά μας στο συνάνθρωπο, δεν πρέπει να μας κάνουν εγωιστές αλλά αγωνιστές. Να αγωνιζόμαστε ώστε να τελειοποιούμε ισοβίως τις ευλογημένες αυτές συνήθειες και αρχές, συγκρινόμενοι με την Παναγία μας και τους Αγίους μας, που είναι τα πρότυπά μας.

​O χριστιανός προοδεύει πνευματικά, όταν δεν τον ενδιαφέρει η καλή γνώμη των άλλων γι΄ αυτόν και δε ρυθμίζει τη συμπεριφορά του ανάλογα με το «τί θα πει ο κόσμος». Στο ναό,  προσευχόμαστε,  αλλά μας βλέπουν και οι άλλοι και λένε: «καλός άνθρωπος,  τον είδα στην Εκκλησία». Ας αναρωτηθούμε όμως: Όταν είμαστε μόνοι και δε μας βλέπει κανείς άνθρωπος,  έχουμε «όρεξη» για προσευχή και ένωση με το Θεό; Αυτό έχει, αδελφοίμου, μεγαλύτερη αξία γιατί δηλώνει γνήσια αγάπη για το Θεό και βαθειά πίστη.

​Αν έχουμε κάνει ένα βήμα στην πνευματική μας ζωή, αν έχουμε κόψει έστω και ένα πάθος μας, αυτό είναι καρπός προσευχής, δικής μας, εσωτερικής, μυστικής προσευχής ή προσευχής των άλλων για μας. Γι’ αυτό το λόγο συνηθίζουμε να λέμε όταν συναντούμε τους κληρικούς «την ευχή σας, πάτερ»,αντί άλλου χαιρετισμού.  Όχι βέβαια για να φανούμε καλοί και αρεστοί,  αλλά γιατί πραγματικά πιστεύουμε ότι η ευχή του ιερέα για μας μπροστά στο ιερό Θυσιαστήριο, έχει μεγάλη αξία και μας βοηθάει πολύ στη ζωή μας.

​Η προσευχή είναι η μυστική παρουσία του Θεού στον κόσμο. Είναι ένα διαρκές θαύμα που το ζουν μόνο όσοι προσεύχονται​σωστά.

​Οι ύμνοι της Εκκλησίας μας γράφτηκαν από φωτισμένους ανθρώπους, ανθρώπους της προσευχής και της άσκησης, γι’ αυτό περιέχουν όλη την ορθόδοξη θεολογία και έχουν κατοχυρωθεί στη συνείδηση του λαού, στην ιερά μας παράδοση.

​Από την πρώτη ωδή του μικρού Παρακλητικού κανόνος, τον οποίο ψάλαμε απόψε, ας διδαχθούμε πώς να προσευχόμαστε: «Σωτῆρα τεκοῦσάν σε καὶΘεόν, δυσωπῶ, Παρθένε, λυτρωθῆναί με τῶνδεινῶν· σοὶ γὰρ νῦν προσφεύγων ἀνατείνω, καὶ τὴνψυχὴν καὶ τὴν διάνοιαν». Το μεταφράζουμε στη δημοτική: Εσένα Παρθένε Θεοτόκε που γέννησες τον Σωτήρα μας και Θεό μας,  Σε παρακαλώ να με απαλλάξεις από τα δεινά της αμαρτίας. Γιατί τώρα σε Σένα προσφεύγω και σε Σένα υψώνω και την ψυχή μου και τη σκέψη μου.

​Στην ερώτησή μας: με ποια ψυχοσωματική λειτουργία γίνεται η προσευχή του ορθοδόξου πιστού(διακρινόμενη από αντίστοιχες άλλων θρησκειών και ομολογιών), αν δηλαδή, προσευχόμαστε με το μυαλό μας, με τη φαντασία, ή με το συναίσθημα, μας δίνειο ύμνος αυτός απάντηση: Και την ψυχή και την διάνοια υψώνουμε στην Παναγία και δι’ Αυτής,στον Τριαδικό μας Θεό. Ας εξηγήσουμε σύντομα αυτούς τους όρους.

​ Κατά την πατερική θεολογία, σώμα και ψυχή αποτελούν μία λειτουργική ενότητα.   Δε νοείται σώμα χωρίς ψυχή και ψυχή χωρίς σώμα . Στην Καινή Διαθήκη τις περισσότερες φορές ο όρος «ψυχή»ταυτίζεται με τη ζωή (βλ. Κατά Μάρκον, κεφ. 8 , στίχ. 35 : ψυχή=ζωή). Ο Θεός σώζει τον όλο άνθρωπο, ως ενιαία ψυχοσωματική οντότητα. Γι’  αυτό και όλα τα ιερά Μυστήρια τελούνται για τη θεραπεία και της ψυχής και του σώματος. Επομένωςμε τον όρο «ψυχή» ο ύμνος εννοεί τη ζωή και όλες τις ενσυνείδητες δυνάμεις του ανθρώπου, τη θέλησή του, τις επιθυμίες του, ακόμη και τα ένστικτά του.
​Τι εννοούμε τώρα με τον όρο «διάνοια»; Oάνθρωπος δεν είναι αυτό που φαίνεται. O άνθρωπος είναι κυρίως αυτό που δεν φαίνεται. Πίσω από το πρόσωπό του, στα βάθη της ύπαρξής του, κρύβεται κάποιο «αόρατο μηχάνημα». O άνθρωπος μέσα του είναι προπαντός σκέψη, διάνοια. Kάθεται στο γραφείο του και με το διαβήτη μετράει τις αποστάσεις, υπολογίζει την τροχιά των αστέρων· γίνεται μαθηματικός, αστρονόμος, μέγας επιστήμων.Διάνοια επομένως είναι όλες οι ικανότητες της λογικής του ανθρώπου, οι αναζητήσεις του, οι ανησυχίες και απορίες του. Έλεγε χαριτολογώντας ο γέροντας Παΐσιος, ότι οι αστροναύτες ξοδεύουν άπειρα χρήματα για να πάνε στο διάστημα,  ενώ οι μοναχοί με ένα παξιμάδι, δια της προσευχής, πάνε στο Θεό.

​Με τη σκέψη  του, λοιπόν,  ο άνθρωπος μπορεί να οδηγηθεί κοντά στο Θεό , μπορεί όμως και να αμαρτήσει.  Και η ψυχή μας και η διάνοιά μας, όλο μας το «είναι»,  υψώνεται στο Θεό με την προσευχή, ως αντιπροσφορά στο Δημιουργό μας. Γίνεται η συνάντηση του φθαρτού ανθρώπου με τον αιώνιο Θεό. Για να συγκεντρωθεί όμως όλη η ψυχή και η διάνοιά μας την ώρα της προσευχής, χρειάζεται διαρκής αγώνας ώστε η σκέψη μας να είναι Χριστοποιημένη, ανακαινισμένη, φωτισμένη από το Άγιο Πνεύμα και να μην παραμείνει σκέψη εμπαθής και σκοτισμένη από την αμαρτία. Για παράδειγμα  η «ποιότητα» της βραδινής μας προσευχής, εξαρτάται από το τι κάναμε την υπόλοιπη μέρα, τι είπαμε, πού πήγαμε, τι ακούσαμε. Δεν είμαστε χριστιανοί επιλεγμένες ώρες της ημέρας η της εβδομάδας, δηλαδή μόνο τις ώρες που προσευχόμαστε ή εκκλησιαζόμαστε, αλλά παντού και πάντοτε, όλη η συμπεριφορά μας, οφείλει να αποπνέει «ευωδία Χριστού». Όταν οι αισθήσεις και η διάνοιά μας, υπηρετούν το σκοπό για τον οποίο φτιάχτηκαν από το Θεό -και ο σκοπός αυτός δεν είναι άλλος από το να δοξάζεται το Όνομά Του- μόνο τότε μπορούν να ενωθούν και να κατευθυνθούν προς τον Κύριο με την προσευχή. Αυτό εννοεί ο Απόστολος Παύλος προτρέποντάς μας στην πρώτη προς Θεσσαλονικείς Επιστολή του: «ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε». Όλη η ζωή του πιστού ανθρώπου είναι μια συνεχής προσευχή και δοξολογία του Θεού, είτε βρίσκεται σε στάση και χώρο προσευχής , είτε όχι.

​Αδελφοί μου, ο υμνογράφος ζητάει σχεδόν απαιτητικά από την Παναγία να τον απαλλάξει από τα δεινά της ζωής, («δυσωπῶ, Παρθένε, λυτρωθῆναί με τῶν δεινῶν»). Το ζητάμε κι εμείς αυτό από την Υπεραγία Θεοτόκο αφού έχουμε αγωνιστεί και έχουμε υποσχεθεί: Σε Σένα,  Μητέρα του Θεού, προσευχόμαστε και υψώνουμε σε Σένα, όλη μας την ψυχή – την μετανοούσα και αγωνιζομένη ψυχή μας – μας και όλη μας τη σκέψη, απαλλαγμένη από την υπερηφάνεια, από πονηρές φαντασίες, από κακίες και μίση εναντίον των άλλων. Με μια τέτοια προσευχή που έχει δύναμη και είναι αρεστή στο Θεό,  να είμαστε απολύτως βέβαιοι, ότι η Παναγία μας, θα μεσιτεύσει προς τον Υιό Της και

1ος Λόγος περί προσευχής

ΛΟΓΟΣ Α΄ « ΟΙ  ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ »

​Αρχίζουμε σήμερα  αδελφοί μου ,  με τη βοήθεια του Θεού την Εκκλησιαστική περίοδο της Νηστείας του Δεκαπεναυγούστου. Στρέφουμε την προσοχή και την προσευχή μας στο πανίερο Πρόσωπο της Παναγίας μας. Για εμάς τους Ορθοδόξους Χριστιανούς,  η Παναγία είναι η γέφυρα που μας ενώνει με το Χριστό. Όπως έχουμε Πατέρα το Θεό , έχουμε και μητέρα την Παναγία. Τα περισσότερα μοναστήρια και ιερά προσκυνήματα της Χριστιανοσύνης είναι αφιερωμένα σ΄ Αυτή. Αυτό ακριβώς δείχνει το πόσο αισθητή είναι η παρουσία Της στον κόσμοκαι μέσα στη ζωή μας . «Οὐ κρύπτω σου, τὸν βυθὸν τοῦ ἐλέους, καὶ τὴν βρύσιν τῶν ἀπείρων θαυμάτων» ψάλλαμε απόψε στην μεγάλη Παράκληση. Δεν μπορώ να αποκρύψω, δεν μπορώ να ξεχάσω, λέει ο υμνογράφος, τα πολλά Σου θαύματα, τις πολλές Σου ευεργεσίες, τη μεγάλη δύναμη της προσευχής Σου προς Τον Χριστό, Τον Υιό Σου .

​Πολλά έχουμε ακούσει και διαβάσει, αδελφοί μου, για την Παναγία μας. Στις έντεκα φετινές εσπερινές συνάξεις των Παρακλήσεων του Δεκαπενταυγούστου,  θα προσπαθήσουμε να αναλύσουμε  τη σημασία ενός μεγάλου όπλου που έχουμε  και που πολλές φορές ξεχνούμε και παραθεωρούμε. Αυτό δεν είναι άλλο από την προσευχή. Η προσευχή μαζί με τη νηστεία είναι τα όπλα μας κατά του διαβόλου και παράλληλα τα φτερά με τα οποία θα φτάσουμε σε ύψη αρετών και θα απολαύσουμε τους καρπούς της Χάρης του Θεού και τις ευεργεσίες της Υπεραγίας Θεοτόκου.

​Στην εποχή μας γίνονται όλα εύκολα και απλά. Έχουμε συνηθίσει με το πάτημα ενός κουμπιού να έχουμε αυτό που θέλουμε και όπως ακριβώς το θέλουμε. Για να αποκτήσουμε όμως πνευματικά χαρίσματα, όπως ταπείνωση, αγάπη, υπομονή, ακόμη και για να προσευχηθούμε πρέπει να κοπιάσουμε. Ο αγώνας για να τα κατακτήσουμε είναι ισόβιος. Αυτό μας διδάσκει το Ευαγγέλιο : «στενὴ ἡ πύλη καὶ τεθλιμμένη ἡὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωήν» (Ματθ. ζ΄ 14). Χριστιανός που καλοπερνάει χωρίς να ενδιαφέρεται για το τι γίνεται δίπλα του, αν πονάει ο διπλανός του, δεν είναι σωστός χριστιανός. Επίσης, όταν προσεύχεται κάποιος από μας, μόνο για την υγεία του και για την καλοτυχία του, αυτή η προσευχή δεν έχει  δύναμη, είναι θα λέγαμε σε νηπιακό στάδιο.Προσεύχομαι σημαίνει εύχομαι προς τον Θεό. Όλες μου τις δυνάμεις τις σωματικές και τις ψυχικές τις συγκεντρώνω και τις προσανατολίζω στο Δημιουργό μου. Δεν είναι απλά μια «καλή συνήθεια» η προσευχή, αυτό ας γίνει κατανοητό . Η προσευχή είναι ανάγκη. Όπως έχει ανάγκη το σώμα να αναπνεύσει για να ζήσει,  έτσι και η ψυχή για να ζήσει έχει ανάγκη την προσευχή. Δεν έχει σημασία η διάρκεια, για πόση ώρα θα προσευχηθούμε. Σημασία έχει η προετοιμασία, κάτι που συνήθως μας διαφεύγει.

​Απαραίτητες προϋποθέσεις της προσευχής είναι η αγάπη και η συγχωρητικότητα. Πώς περιμένουμε να εισακουσθεί η προσευχή μας όταν έχουμε έντονο μίσος για κάποιον αδελφό μας; Αυτό είναι ένα από τα βασικά αιτήματα του«Πάτερ ἡμῶν», της προσευχής που μας δίδαξε ο Χριστός να λέμε: «ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματαἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν». Για να προσευχηθούμε απαιτείται επίσης η συγκέντρωση του νου. Δεν γίνεται -για παράδειγμα-  να κλείσουμε την τηλεόραση και αμέσως να αρχίσουμε την προσευχή. Πώς περιμένουμε να συγκεντρώσουμε το νου μας από τη μια στιγμή στην άλλη; Χρειάζεται προετοιμασία, με τη μελέτη της Αγία Γραφής κυρίως ή ενός βιβλίου με πνευματικό περιεχόμενο, για να «ζεσταθεί» η καρδιά μας και να είναι έτοιμη να ανέβει στο Θεό.  Ευχής έργο είναι να υπάρχει ησυχία στο χώρο που προσευχόμαστε, αλλά αυτό δεν είναι πάντα εφικτό.

​Το ακόλουθο απόσπασμα από το βιβλίο «Βίος και Λόγοι» του Γέροντος Πορφυρίου (ένα βιβλίο που αξίζει όλοι μας να διαβάσουμε) μας διδάσκει πώς θα πρέπει να αντιμετωπίζουμε ό,τι μας εμποδίζει από την προσευχή, ό,τι μας αποσπά την προσοχή και μέσα στο ναό  αλλά και στο σπίτι μας.

​«Στην αρχή που διορίστηκα εφημέριος στον Άγιο Γεράσιμο στην Πολυκλινική Αθηνών», διηγείται ο Γέροντας,  «εδοκίμασα έναν πειρασμό μεγάλο, αλλά με βοήθησε ο Θεός. Την πρώτη Κυριακή επήγα να λειτουργήσω με πολλή χαρά. Οι πόθοι μου να εργασθώ σε ίδρυμα θα εκπληρώνονταν. Μου έδωσε ο Θεός αυτό το δώρο. Αλλά τι έπαθα! Την ώρα που πήγα να αρχίσω, έξω από τον ‘Αγιο Γεράσιμο ακούω στη διαπασών ένα γραμμόφωνο με τραγούδια ερωτικά. [..] Εγώ τις ευχές, την θεία Λειτουργία. Έξω τα τραγούδια. Μέσα η εκκλησία γεμάτη κόσμο. Έβγαινα στην Ωραία Πύλη κι έλεγα, “Ειρήνη πάσι”, αλλά η Λειτουργία ήταν πολύ ταραγμένη. Όταν τελείωσα απελπισμένος, κατέλυσα τα άχραντα μυστήρια, πήρα τα ιερά μου, τα δίπλωσα κι αμέσως βγήκα έξω. Απέναντι απ΄ την εκκλησία υπήρχε ένα κατάστημα, που διαφήμιζε γραμμόφωνα και πλάκες γραμμοφώνου. Πήγα μ’ ευγένεια στον καταστηματάρχη και τον παρακάλεσα, αν είναι δυνατόν, τουλάχιστον τις ώρες της Θείας Λειτουργίας να σταματάει το γραμμόφωνο.

Μου λέει:

​-Εγώ θέλω να βγάζω το ψωμί μου. Δεν γίνεται αυτό που λες. Έχω παιδιά, πληρώνω ενοίκιο.

​-Σε παρακαλώ , του λέγω, στενοχωρούμαι, είναι αμαρτία αυτό που γίνεται.

​-Παπά , εσύ τη δουλειά σου! μου λέει.

         Εγώ τώρα τι να κάνω; Σκέφτηκα να φύγω απ’ την εκκλησία, ν’ αναζητήσω άλλη.[…] Έπεσα έτσι σε στενοχώρια μεγάλη. Κάθισα στο ιερό και σκεπτόμουνα. Τι να κάνω; Έλεγα ότι πρέπει να φύγω, δεν μπορούσα να μείνω πια. Πώς να ζήσω εγώ εκεί μέσα, πώς να λειτουργήσω; Και μάλιστα ένας άνθρωπος που ήλθε απ’ την έρημο, μες’ από μια απόλυτη ησυχία, σ’ ένα θόρυβο έτσι σατανικό; Περνούσαν απ’ έξω όλα τα λεωφορεία από τη Νίκαια, από το Περιστέρι, από τον Πειραιά. Έξω απ’ την πόρτα της εκκλησίας περνούσανε. Κι άκουγες εκεί τα κλάξον(κόρνες) που πηγαίνανε κι ερχόντουσαν. Και σκέφτηκα να φύγω. Όμως πώς να το έλεγα; Εγύρισα στο σπίτι λυπημένος, δεν ήξερα τι να κάνω…Έμενα τότε στο Λυκαβητό.  Εγύρισα εκεί και σκεπτόμουνα, σκεπτόμουνα…Δεν ήθελα ούτε να φάω. Είχα στενοχωρηθεί. Τι θα κάνω; Κι είχα χαρεί πολύ που πήγα σε νοσοκομείο και θα έβλεπα ασθενείς εκεί, να τους περιποιούμαι, να τους μιλάω, να τους εξομολογώ, να τους μεταλαμβάνω…Τώρα τι να κάνω; Μόνον ο Θεός θα μπορούσε να με βγάλει απ’ τη δύσκολη θέση. Κι είπα μέσα μου σ’ αυτό το δύσκολο πρόβλημα που μ’ ηύρε “ Ότι πει ο Θεός”. Λέω: “Θεέ μου, δεν θέλω να μου μιλήσεις. Δεν θέλω να μου δείξεις σημείο. Έτσι, με τη δική Σου την αγάπη φανέρωσε κάτι απλό, που να καταλάβω ότι πρέπει να φύγω ή ότι πρέπει να καθίσω. Πολύ απλό. Δεν ζητώ κάποιο θαύμα. Ντρέπομαι” Κι αποφασίζω να νηστέψω  τρεις ημέρες χωρίς να βάλω ούτε νερό στο στόμα μου και να ζήσω τρεις ημέρες με τελεία σιωπή και προσευχή, περιμένοντας απάντηση απ’ τον Θεό. Κι η απάντηση ήλθε. Ενώ βρισκόμουν στον Άγιο Γεράσιμο, ερχόντουσαν διάφοροι προσκυνητές κι άναβαν το κεράκι τους. Σε μια στιγμή μπαίνει μια γυναίκα με το παιδί της. Το παιδί θα ήταν μάλλον στην πρώτη γυμνασίου. Κρατούσε στο χέρι του τα σχολικά του βιβλία. Ένα απ’ αυτά ήταν το βιβλίο της Φυσικής. Του το ζήτησα να ρίξω μια ματιά, έτσι από φιλομάθεια. Κάτι που το συνήθιζα. Καθώς ξεφύλλιζα το βιβλίο, ανοίγω σε μια σελίδα που έδειχνε κάποιο πείραμα. Το εξής: αν σε μία ήρεμη λίμνη ρίξω μία μικρή πετρούλα, βλέπω το νερό να χάνει την ηρεμία του και να κάνει «ρυτίδες» σε μια μικρή έκταση. Αν στη συνέχεια ρίξω μια πιο μεγάλη πέτρα, οι «ρυτίδες»  σχηματίζονται πιο μεγάλες και σε μεγαλύτερη έκταση, ώστε να υπερφαλαγγίσουν τις πρώτες. Εκείνη τη στιγμή ήρθε μέσα μου η απάντηση στο δίλημμά μου. Ήταν φώτιση από τον Θεό. Σκέφθηκα το εξής: οι μικρές «ρυτίδες» των τραγουδιών έξω από τη εκκλησία μπορούν να υπερφαλαγγισθούν από τις μεγάλες σε πνευματική ένταση ευχές που θα λέγονται μες στην εκκλησία. Την ίδια στιγμή μου ήλθε αμέσως στο νου έντονα,  πολύ έντονα: “Κι αν εσύ λειτουργείς εδώ κι έχεις το νου σου στο Θεό, ποιος μπορεί να σε βλάψει;”Ετοιμάσθηκα,  λοιπόν, έτσι να το κάνω. Στην Λειτουργία μου να δοθώ πολύ στην αγάπη του Χριστού, να εκτελέσω με μεγάλο ζήλο και με μεγάλη πνευματική ένταση το δράμα της Θείας Λειτουργίας, το δράμα το φρικτό του Γολγοθά.Πίστευσα ότι ο Θεός μου βρήκε τη λύση. Πράγματι, την Κυριακή το πρωί έφθασα στην εκκλησία γεμάτος ελπίδα. Έβαλα “Ευλογητός…”. Ο νους μου ήταν συγκεντρωμένος στη θεία λατρεία και μόνο.  Αισθανόμουν ότι είμαι στον ουρανό και κάτω και κοντά σε μένα το εκκλησίασμα, το λογικά πρόβατα του Θεού. Ένοιωθα μες στη θεία χάρη όλους μας. Έξω μανιακώς έπαιζε το γραμμόφωνο. Δεν άκουγα τίποτα. Πρώτη φορά έζησα τέτοια Θεία Λειτουργία. Ήταν η ωραιότερη της ζωής μου.  Κι από τότε όλες οι Θείες Λειτουργίες ήταν ίδιες».

​Πολλά μας διδάσκει, αδελφοί μου, ο Γέροντας Πορφύριος καθώς μας διηγείται αυτό το περιστατικό από τη ζωή του. Ας κρατήσουμε δύο μηνύματα που θα μας βοηθήσουν στην πνευματική μας ζωή και ο στο ιερό έργο της προσευχής: Πρώτον: Όταν θέλουμε να απαντήσει ο Θεός σε ένα μεγάλο πρόβλημα ή δίλημμα που αντιμετωπίζουμε, ας Του το αναθέσουμε με απόλυτη εμπιστοσύνη σ΄ Αυτόν, δια της προσευχής μας, ασκούμενοι παράλληλαμε την νηστεία και τη σιωπή. Και Δεύτερον: Ας αναζητούμε την εσωτερική ηρεμία στην προσευχή μας , κι ας προσευχόμαστε με ένταση και θειο ζήλο και τότε όλα τα εξωτερικά εμπόδια θα υποχωρήσουν με τη Χάρη του Θεού. Αμήν!