1-
1. Με ποιό τρόπο πρέπει να αντιμετωπίζουμε τις θρησκείες;
΄Οταν αναφερόμαστε σε πράγματα που δεν γνωρίζουμε καλά , υπάρχει πάντα
ο κίνδυνος της γενικεύσεως ή της απλουστεύσεως. Το αποτέλεσμα τότε είναι αφελείς διατυπώσεις και ακρότητες.Τα διάφορα στοιχεία, που βρίσκονται μέσα στις θρησκείες,
δεν είναι ο ύ τ ε ό λ α υ π έ ρ ο χ α , ο ύ τ ε ό λ α σ κ ο τ ά δ ι .Οι παλιές αόριστες γνώσεις γιά τα διάφορα θρησκεύματα δημιούργησαν κάποτε μια αρνητική ψευδαίσθηση:
ότι είναι ανάξια λόγου ή δαιμονικά. Επίσης ότι όλα είναι όμοια ή κρίνοντας από το κοντινό μας Ισλάμ να γενικεύουμε τις απόψεις μας για όλα τα άλλα.
Στις μέρες μας υπάρχει η δυνατότητα καλύτερης γνώσης για τίς θρησκείες και βαθύτερης έρευνας του χριστιανικού μηνύματος.Καλό θα ήταν να εισχωρήσουμε στο
βαθύτερο νόημα της κάθε θρησκείας , στην ο υ σ ί α της.
2. Πώς εξελίχθηκαν οι θρησκείες;
Από την προσεκτική μελέτη της ιστορίας των θρησκευμάτων διαπιστώνεται
ένα είδος διπλής εξέλιξης : πρός τα πάνω και πρός τα κάτω. Από τη μια μεριά υπάρχει
ανοδική τάση αναζήτησης του απολύτου. Ο άνθρωπος διαρκώς αναζητά το Υπέρτατο Ον
που δημιούργησε τον κόσμο και τους ζωντανούς οργανισμούς.Μέσα από τη φιλοσοφία και τις επιστήμες εναγωνίως αναζητά απαντήσεις στα θεμελιώδη ερωτήματα όπως :τί είναι ζωή; από πού προήλθε ο άνθρωπος; ποιός ο σκοπός της ζωής του; τι υπάρχει μετά το θάνατο; και πολλά άλλα. Η παραπάνω τάση του ανθρώπου να ξεπεράσει τα στενά όρια του νού του και να αναζητήσει την αιτία των όσων με τις αισθήσεις του αντιλαμβάνεται, αποτελούν την ανοδική εξέλιξη των θρησκευμάτων.
Από την άλλη, σαν καθοδική πορεία εξέλιξης των θρησκευμάτων, παρατηρείται
μία κακώς νοούμενη φυσιολατρεία σε πολλούς λαούς ( κυρίως σε αυτούς που ζουν σε υποτυπώδεις μορφές πολιτισμού ή σε πρωτόγονη κατάσταση ) μια λατρεία της ύλης
( άλλωστε και στις « πολιτισμένες » κοινωνίες δεν παρατηρείται ο διαρκής αγώνας απόκτισης υλικών αγαθών και υλικής ευημερίας σε βάρος της νοητικής και πνευματικής ανάπτυξης και προόδου;)Αναφορικά με την καθοδική(αρνητική)πορεία των θρησκευμάτων παρατηρείται ένα πλήθος θρησκευτικών εκφράσεων και λατρευτικών μορφών που σε αυτά κυριαρχεί η προκατάληψη , η δεισιδαιμονία και κάθε είδος παραψυχολογικών φαινομένων.
Γενικά παρατηρείται μια αδιάκοπη διαλεκτική τάση ανάμεσα στην ανθρώπινη ελευθερία και την αγάπη του Θεού, που δεν παύει να εκδηλώνεται στον κόσμο.
Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι σε όλες τις θρησκείες παρατηρείται μία αναζήτηση του Θεού από τους ανθρώπους, μια «ανακάληψη», μια ανοδική τάση .
Στο Χριστιανισμό , αντίθετα έχουμε την καθοδική πορεία του Θεού, αναζητώντας τον άνθρωπο , έχουμε την θεία «Αποκάλυψη» .[ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ: Ανακάλυψη
ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ : Αποκάλυψη ]
-2-
3.Ποιά η βασική προσφορά των θρησκειών;
Παρά τις διαφορετικες απαντήσεις στα μεγάλα ερωτήματα του πόνου, του θανάτου του νοήματος της ανθρώπινης ύπαρξης και της κοινωνίας, οι διάφορες θρησκείες βεβαιώνουν ότι υπάρχει μια «εξωκόσμια»- με την έννοια του πέρα από την καθημερινότητα και τον αισθητό κόσμο- εμπειρία και δυνατότητα.Είναι αξιοπρόσεκτο ότι το 79,2% του πληθυσμού της γης , 3,5 δισ. άνθρωποι , υιοθετούν κάποια θρησκευτική πεποίθηση πίστης.
Σε μια περίοδο που η τεχνολογική εξέλιξη κινδυνεύει να εγκλωβίσει τον άνθρωπο
στην οριζόντια μόνο διάσταση ζωής, από την οποία λείπει το βάθος και το ύψος , οι θρησκείες συντελούν στο να υπάρξει και η πνευματική διάσταση και η εμπειρία.
Επίσης ανοίγουν ένα ορίζοντα πρός μια υπερβατική πραγματικότητα, πρός Κάτι ή Κάποιον που υπάρχει πέρα από τα αισθητά φαινόμενα, ανταποκρίνονται στη λαχτάρα της ανθρώπινης υπαρξης για το «Άγιο».
4.Τί πιστεύουμε οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί γιά το μυστήριο του Θεού;
Ανεξάρτητα από το τί πίστεψαν ή δεν πίστεψαν οι άνθρωποι κατά καιρούς, ένας μόνο Θεός υπάρχει « ΄Οτι εγώ Κύριος ο Θεός καί ουκ έστι έτι πλήν εμού»( Ησαϊας 45:5).Αυτός ο ένας Θεός, «ο Πατήρ πάντων, ο επί πάντων καί διά πάντων καί εν πάσιν». (Εφεσ. 4:6), δημιούργησε το σύμπαν και συνεχώς ενεργεί μέσα στον κόσμο και την ιστορία. Μπορεί οι άνθρωποι να έχουν ποικίλες αντιλήψεις περί του Θεού,αλλά δεν υπάρχουν άλλοι Θεοί.Μία από τις θεμελιώδεις αλήθειες της χριστιανικής πίστης τονίζει ότι ο Θεός είναι ακατάληπτος καί απρόσιτος ως πρός την ουσία του. Εν τούτοις, η βιβλική αποκάλυψη υπερβαίνει το αδιέξοδο της ακατάλυπτης φύσης του Θεού βεβαιώνοντας ότι, ενώ η ουσία του Θεού παραμένει άγνωστη , εν τούτοις αυτο-αποκαλύπτεται μέσα στον κόσμο και το σύμπαν με τη φανέρωση της δόξας του . Όταν ο Θεός αποκαλύπτει τον Εαυτό του μέσω διαφόρων εκδηλώσεων , η δόξα Του είναι αυτή που φανερώνεται , όχι η ουσία Του , γιατί μόνο τη δόξα Του είναι σε θέση οι άνθρωποι να πλησιάσουν και να κατανοήσουν. Αυτή η δόξα είναι η δυναμική, η δημιουργική και μεταμορφωτική ενέργεια της Αγίας Τριάδος. Η δόξα του Τριαδικού Θεού , αγκαλιάζει τα σύμπαντα, και φέρνει τα πάντα μέσα στο χώρο της Αγάπης Του.Η απόσταση ανάμεσα στο πλάσμα και το Δημιουργό του παραμένει απροσμέτρητη.Η αφετηρία της χριστιανικής ζωής και το θεμέλιο της ελπίδος μας είναι ότι η δόξα του Θεού διαπερνά όλη την κτίση. Ο αγγελικός ύμνος που αποκαλύφθηκε στο προφητικό όραμα του Ησαϊα , εξυμνεί θριαμβευτικά και δοξολογικά την κετρική αυτή αλήθεια : « Άγιος, Άγιος, Άγιος Κύριος Σαβαώθ, πλήρης πάσα η γη της δόξης αυτού». (Ησ. 6:3 )
Παράλληλα με την πίστη στον Ένα Θεό και την κυριαρχία Του σε ολόκληρο τον κόσμο , τονίζεται η βεβαιότητα της κοινής καταγωγής όλης της ανθρωπότητας , γιά τη δημιουργία του πρώτου ζεύγους από τον ίδιο το Θεό « κατ’ εικόνα καί καθ’ ομοίωσή Του»
καθώς και η βεβαιότητα γιά τον κοινό προορισμό και σκοπό. Όλοι οι άνθρωποι, ανεξαρτήτως φυλής , τρόπου ζωής ή γλώσσας, έχουν μέσα τους την ομοιότητα , δηλαδή νου , ελεύθερη θέληση και αγάπη.
-3-
Η μεγάλη περιπέτεια της ανθρώπινης παρακοής δεν έδιωξε την ακτινοβολία της δόξας του Θεού . Η δόξα Του εξακολουθεί να γεμίζει τον ουρανό και τη γή , τα σύμπαντα.
Γιά παράδειγμα : όταν η τηλεόραση έχει βλάβη ή δεν υπάρχει κεραία , δεν μπορούμε να έχουμε σωστή σύνδεση μέ το δίκτυο . Στη περίπτωση αυτή η εικόνα καί ο ήχος αλλοιώνονται. Ο ειδωλολατρικός κόσμος ζει μια τραγική περιπέτεια, επειδή δέχεται αλλοιωμένες εικόνες ή επειδή παρεμβάλονται λανθασμένες απεικονίσεις που
προέρχονται από τη σύγχυση της σκέψης , επιθυμίας και συνειδήσεως του ανθρώπου .
5.Ποιός ο «ρόλος» του Θεού στην ανθρώπινη ιστορία;
Στη διάρκεια της ανθρώπινης περιπέτειας ο Θεός δεν έπαψε να μεριμνά για όλο τον κόσμο που Εκείνος δημιούργησε . ΄Οχι μόνο οι άνθρωποι αναζητούσαν το Θεό , αλλά και Εκείνος τους αναζητούσε. Σε πολλές περιπτώσεις η Παλαιά Διαθήκη περιγράφει την πρωτοβουλία του Θεού , να βοηθήσει και να καθοδηγήσει την ανθρωπότητα. Η πρώτη διαθήκη έγινε με τον Αδάμ καί την Εύα , δηλ. αυτούς που
εκπροσωπούσαν όλο το ανθρώπινο γένος. Η δεύτερη έγινε με το Νώε και τη νέα ανθρωπότητα που διασώθηκε από τον κατακλυσμό(Γεν. 8). Η τρίτη διαθήκη έγινε με
τον Αβραάμ τον γενάρχη ενός λαού που επρόκειτο να παίξει σημαντικό ρόλο στό λυτρωτικό σχέδιο του Θεού. Η τελευταία και οριστική , η Καινή Διαθήκη , έγινε με τον Ιησού Χριστό , το Νέο Αδάμ . Η Παλαιά Διαθήκη, επειδή είναι το ιερό βιβλίο του Ισραηλιτικού λαού, περιγράφει την πρόνοια του Θεού γιά τον εκλεκτό λαό. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Θεός έβαλε τέλος στις σχέσεις Του με τα άλλα έθνη. Ο Θεός στέλνει τον Μωυσή να ελευθερώσει τους Ισραηλίτες ,Αυτός τους δίνει το Νόμο στο όρος Σινά, Αυτός εκλέγει τους Προφήτες για να μιλήσουν στο λαό του και σε όλα τα έθνη. Πολλές φορές οι Προφήτες χρησιμοποιούσαν τη φράση «Ακούσατε ταύτα πάντα τα έθνη» .Επίσης στο βιβλίο των Ψαλμών συναντάμε αναφορές στην παγκοσμιότητα του Θεού : «Του Κυρίου η γη καί το πλήρωμα αυτής , η οικουμένη καί πάντες οι κατοικούντες εν αυτή », « ..καί η βασιλεία αυτού πάντων δεσπόζει » , «του ελέους σου Κύριε , πλήρης η γη ».
Με βάση αυτά παρατηρούμε τη θρησκευτική εμπειρία της ανθρωπότητας από
τη μια σαν ενα βαθύ πόθο του ανθρώπου και μια αναζήτηση της ύψιστης πραγματικότητας
και από την άλλη μια απορρόφηση ορισμένων ακτίνων από την παγκόσμια ακτινοβολία του Θεού , που α π ο κ α λ ύ φ θ η κ ε στον κόσμο .
6. Ποιά η ριζική διαφορά του Χριστιανισμού με τις άλλες θρησκείες;
Από πολλές πλευρές ο Χριστιανισμός, εξωτερικά παρουσιάζει αρκετές ομοιότητες με άλλες θρησκείες. ΄Ολες οι θρησκείες αναφέρονται λίγο ή πολύ σε μιά υπερβατική πραγματικότητα στο «Άγιο»,στο «θείο»…Είναι εξακριβωμένο ότι ακόμη και λαοί που θεωρούνται πρωτόγονοι έχουν μια πίστη σε ένα Ύψιστο ΄Ον, στο οποίο αποδίδουν ποικίλα ονόματα , το αποκαλούν «σοφό» , «δυνατό», «αγαθό» κ.τ.λ. Επίσης τα διάφορα θρησκεύματα έχουν ιερές γραφές , δογματικές συλλήψεις , ηθικές αρχές , ιερατείο και μοναχισμό .
-4-
Το ριζικά νέο μήνυμα που ο Χριστιανισμός προσφέρει στην ανθρωπότητα είναι ότι ο Θεός , ο ζωντανός Θεός , είναι ΑΓΑΠΗ , δεν κατέχει απλώς μεταξύ άλλων χαρακτηριστικών , οίκτο και αγαθότητα , αλλά ΕΙΝΑΙ ΑΓΑΠΗ , και γι’ αυτό πραγματικά ο Θεός έγινε άνθρωπος .
7.Τί πιστεύουμε οι Χριστιανοί γιά τον Ιησού Χριστό;
Το μυστήριο της Ενανθρωπίσεως του Ιησού Χριστού, συνοψίζεται στο γεγονός ότι « Ούτω γαρ ηγάπησεν ο Θεός τόν κόσμον , ώστε τον υιόν αυτού τον μονογενή έδωκεν, ίνα πάς ο πιστεύων εις αυτόν μή απόληται , αλλ’ έχη ζωήν αιώνιον » ( Ιω.3: 16) Αυτή η αγάπη προσλαμβάνει την δεύτερη φύση με τη Σάρκωση του Λόγου , του δευτέρου προσώπου της Αγίας Τριάδος: « Καί ο Λόγος σάρξ εγένετο και εσκήνωσεν εν ημίν » (Ιω. 1: 4 ).΄Ολες οι φάσεις της ζωής του Χριστού είναι νέες φανερώσεις της δόξης του Θεού, ιδιαίτερα το Πάθος και η Ανάσταση αποτελούν την αποκάλυψη της θείας δόξης Του. Με το Πάθος και την Ανάσταση Του , ο Χριστός εισέρχεται στη δόξα Του , σπάζει οριστικά τη δύναμη του θανάτου και δέχεται « πάσαν εξουσίαν εν ουρανώ και επί γης » (Ματθ. 28: 18). Ο Αναστημένος Χριστός με την ένδοξη Ανάληψή Του , ενώνει τα επίγεια με τα επουράνια, α ν υ ψ ώ ν ο ν τ α ς την ανθρώπινη φύση στα δεξιά της δόξης του Πατρός και οδηγώντας την ιστορία της ανθρωπότητας στον τελικό της προορισμό.
Τα γεγονότα αυτά , στα οποία το χριστιανικό μήνυμα επίμονα αναφέρεται, είναι μοναδικά και ριζικά διαφέρουν από όλα τα άλλα γεγονότα στην ανθρώπινη ιστορία.Δίνουν μια τέλειως νέα προοπτική στην αντίληψη περί Θεού και περί ανθρώπου. Η Σάρκωση εισάγει τον κόσμο σε μία άλλη διάσταση , όπου ο Χριστός δίνει καινούριο νόημα στο παρελθόν , στο παρόν και στο μέλλον .
8.Τί είναι «σπερματικός λόγος»;
Αν μελετήσουμε προσεκτικά το κήρυγμα του Απ.Παύλου στην Αθήνα ( Πραξεις 17: 16-34), θα δούμε πώς ο Απόστολος διέκρινε την βαθειά θρησκευτικότητα των Αθηναίων, βλέποντας την πόλη τους γεμάτη από βωμούς και αγάλματα θεών. Προσπάθησε λοιπόν, να προσανατολίσει την πίστη τους , όχι πλέον σε «αγνώστους» και απροσώπους θεούς , αλλά στον Προσωπικό και Σαρκωθέντα Ιησού Χριστό, τον Προνοητή , Δημιουργό και Συντηρητή του κόσμου και του ανθρώπου, που δίνει ελευθερία επιλογής στον άνθρωπο, και να αναθεωρήσει την ελληνική σοφία που βασίζεται στη λογική , αντικαθιστώντας την ή μάλλον συμπληρώνοντάς την με την άνωθεν και υπέρλογη σοφία του Θεού με την αποδοχή των δύο αξόνων πορείας του σύμπαντος: Τον Ιησού και την Ανάσταση.
Ένα πολύ σημαντικό «κλειδί» γιά το θέμα , μας έδωσε ο Μ. Βασίλειος , που προέκτεινε την έννοια του σπερματικού λόγου στην ανθρώπινη δυνατότητα της οικειώσεως του αγαθού: « Αδίδακτος μεν γάρ η πρός Θεόν αγάπη…αλλ’ ομού τη συστάσει του ανθρώπου φημί, σ π ε ρ μ α τ ι κ ό ς τις λόγος ημίν εγκαταβέβληται οίκοθεν έχων αφορμάς της πρός τό αγαθόν οικειώσεως».
-5-
Το να βλέπει κανείς τον «σπερματικό λόγο» στην ανθρώπινη λογική, όσο και στη δυνατότητα αγάπης , ανοίγει έναν καινούριο ορίζοντα γιά την κατανόηση των ανθρώπων άλλων πίστεων.
Στη σημερινή χριστιανική αναζήτηση, οι πρώτοι στόχοι του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου, καθορίζουν την βάση γιά την σωστή κατανόηση των πιό υψηλών θρησκευτικών εμπνεύσεων της ανθρωπότητος . « Ην γάρ τό φώς τό αληθινόν , ο φωτίζει
πάντα άνθρωπον ερχόμενον εις τόν κόσμον» . Αυτό που είναι ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι
ο ίδιος ο Χριστός αναγνώρισε μια εκπληκτική δύναμη πίστης την οποία συνάντησε και στον ειδωλολατρικό κόσμο , όπως στην Χαναναία γυναίκα και τον εκατόνταρχο. Επιπλέον οι Πράξεις των Αποστόλων αναφέρουν γιά την ευσέβεια του Κορνηλίου και τη σχέση του με τό Θεό , που υπήρχε πρίν ακόμη δεχτεί την επίσκεψη του Απ. Πέτρου, ο οποίος του μίλησε για το Χριστό και τον βάπτισε.
Η Εκκλησία , ως σημείο και εικόνα της βασιλείας του Θεού, αποτελεί το πνευματικό εργαστήριο στο οποίο συντελείται η ενότητα του σύμπαντος , αυτό που οι
Πατέρες ονόμασαν « ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ » των πάντων δια του Ιησού Χριστού. ΄Ο, τι είναι η Εκκλησία , ό,τι πράττει , γίνεται γιά όλο τον κόσμο. Οι προσευχές της , η θεία λατρεία της και τα ενδιαφέροντά της αγκαλιάζουν την ανθρωπότητα ολόκληρη. Η Εκκλησια ενεργεί, προσφέρει τη θεία Ευχαριστία και τη δοξολογία υπέρ όλων των ανθρώπων.Ακτινοβολεί τη δόξα του ζ ώ ν τ ο ς Κυρίου σε όλη τη γη .
9.Τί πιστεύουμε οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί γιά το ΄Αγιο Πνεύμα;
Η ορθόδοξη θεολογία βλέπει τη δράση του Αγίου Πνευματος ευρύτατη, πέρα από κάθε ορισμό, περιγραφή και όρια. Από την αρχή της δημιουργίας το Πνεύμα επεφέρετο επάνω από το χάος, όσπου το χάος διαμορφώθηκε σε κόσμο. Το Άγιο Πνεύμα , ο δοτήρας της ζωής, συμμετέχει αποφασιστικά στο μυστήριο της Σαρκώσεως του Σωτήρος και στη γέννηση και τη ζωή του μυστικού σώματός Του , που είναι η Εκκλησία. Με την Πεντηκοστή, η δόξα του Θεού αποκαλύπτεται και εκδηλώνεται με έναν άλλο δυναμικό τρόπο.Η φανέρωση της παρουσίας του Τριαδικού Θεού σ’ ολόκληρο τον κόσμο, στο χρόνο και την αιωνιότητα , επέρχεται μέσω της συνεχούς ενεργείας του Αγίου Πνεύματος.
« Πανταχού παρών και τα πάντα πληρών » , το Άγ. Πνεύμα συνεχίζει να ενεργεί για τη σωτηρία του κάθε προσώπου, την πλήρωση και την τελείωση της σωτηρίας ολοκλήρου του κόσμου.
Ως Πνεύμα αγιότητος , που μεταφέρει την πνοή , την αγάπη και τη δύναμη του Τριαδικού Θεού στην ανθρωπινη ύπαρξη και στο σύμπαν ολόκληρο.
Ως Πνεύμα δυνάμεως που ανανεώνει με τρόπο δυναμικό την ατμόσφαιρα στην
οποία οι άνθρωποι ζουν και αναπνέουν. Είναι το Πνεύμα που κατακαίει οτιδήποτε σάπιο :
αρχές ,ιδέες , οργανισμούς , ήθη , δαιμονικές δομές , και προσφέρει νέα ενέργεια για να μεταμορφωθεί και να ανανεωθεί το καθετί μέσα στην κτίση.
-6-
Ως Πνεύμα αληθείας , που ενεργεί και εμπνέει τους ανθρώπους μέσα στον πόθο τους για την αναζήτηση της αλήθειας , οποιαδήποτε όψη της αλήθειας (ασφαλώς και της επιστημονικής) που σχετίζεται με την ανθρώπινη ζωή . Αυτή η αποκάλυψη της αλήθειας
κορυφώνεται στην αποφασιστική και ορθή γνώση του μυστηρίου του Χριστού, ο οποίος είναι η κατ’ εξοχήν Αλήθεια.
Ως Πνεύμα ειρήνης που γαληνεύει τις καρδιές και βοηθεί στη δημιουργία νέων σχέσεων ανάμεσα στα ανθρώπινα πρόσωπα , που φέρνει την κατανόηση και την καταλλαγή σ΄ολόκληρη την ανθρωπότητα.
Ως Πνεύμα δικαιοσύνης , που δίνει έμπνευση και δύναμη στούς ανθρώπους , για να ποθούν τη δικαιοσύνη και να αγωνίζονται γι’ αυτήν .
Τίποτε δεν μπορεί να περιορίσει την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος ,είναι η συνεκτική δύναμη της αγάπης του Θεού , και ενεργεί με τρόπους οι οποίοι υπερβαίνουν κάθε ανθρώπινη σκέψη και σύλληψη.Κάθε τι υψηλό και ουσιαστικά αγαθό είναι δράση του Αγίου Πνεύματος. Οπουδήποτε μπορούν να βρεθούν : αγάπη, χαρά , ειρήνη , μακροθυμία , χρηστότης , αγαθοσύνη , πίστη , πραότης , εγκράτεια , είναι καρπός του
Αγίου Πνεύματος, και φαίνεται ότι πλήθος τέτοιων στοιχείων είναι παρόντα στη ζωή πολλών ανθρώπων που ανήκουν σε διάφορα θρησκεύματα .
10. Πώς οργανώθηκε η πρώτη Χριστιανική Εκκλησία;
Τα πρώτα χρόνια , αμέσως μετά την Ανάληψη του Χριστού , αν θελήσουμε να κάνουμε μια επιγραμματική ιστορική αναδρομή , οι χριστιανικές κοινότητες ζούσαν και κινούνταν υπό την καθοδήγηση και το φλογερό λόγο , των αυτοπτών και αυτηκόων μαρτύρων του Χριστού , των Μαθητών του , οι οποίοι αφού έλαβαν το Αγ.Πνεύμα κατά την Πεντηκοστή , ανέλαβαν την τριπλή διακονία στην νεοσύστατη Εκκλησία : του κηρύγματος , της τελέσεως της θειας λατρείας (τα ι. μυστήρια δεν είχαν ακόμη διακριθεί , ωστόσο τελούνταν) καί την πνευματική εξουσία και ευθύνη για τις ψυχές των πρώτων χριστιανών. Βασικό μέλημα των Αποστόλων ήταν και η προσφορά της αγάπης και της ανιδιοτελούς βοήθειας στους εμπερίστατους αδελφούς ( χήρες , ορφανά , ασθενείς, φτωχούς κλπ.). Πρός διευκόλυνση του έργου τους εξέλεξε η κοινότητα επτά άνδρες με ζήλο και δύναμη , τους Επτά Διακόνους.
΄Οπως διαβάζουμε στις Πράξεις των Αποστόλων , είναι άξια θαυμασμού η ζωή των πρώτων χριστιανών για την ενότητα την βαθειά πίστη και την αγάπη που την διέκρινε. Είχαν κοινές τράπεζες ,τις «αγάπες»,και τελούσαν καθημερινά την Θεία Ευχαριστία στην οποία κοινωνούσαν όλοι, εκτός αν υπήρχε κάποιο σοβαρό εμπόδιο. Εξομολογούνταν δημόσια τις αμαρτίες τους και ζητούσαν συγχώρηση από τους άλλους , χωρίς να ντρέπονται , γιατί έτσι θεμελίωναν και εφάρμοζαν τη χριστιανική αγάπη , τη συγχωρητικότητα και τη μετάνοια, χωρίς τα οποία δεν έρχεται η Χάρη του Θεού.
Οι Απόστολοι , πρίν φύγουν από τη ζωή ,χειροτόνησαν επισκόπους τους άξιους συνεργάτες τους και τους μετέδωσαν την εξουσία την οποία και αυτοί έλαβαν από το Άγιο Πνεύμα. ΄Ετσι δημιουργείται στην Εκκλησία του Χριστού η λεγόμενη « αποστολική διαδοχή» , δηλαδή η διαρκής και αδιάσπαστη συνέχεια (αλυσίδα) μεταξύ των διαδόχων
-7-
των Αποστόλων -των επισκόπων, που έχει ως αρχή το Χριστό και κατόπιν τους Αποστόλους. Αν διακοπεί αυτή η συνέχεια( σπάσει ένας κρίκος της αλυσίδας ) τότε παύει να υπάρχει και η Αποστολική Εκκλησία του Χριστού , η κοινότητα χωρίς αποστολική διαδοχη , στερείται της ενεργείας του Αγίου Πνεύματος , στερείται της πλήρουςαληθείας και αυθεντικότητας.
Κάθε τοπική Χριστιανική Εκκλησία έχει οπωσδήποτε ως ιδρυτή της έναν από τους Αποστόλους ή τους συνεργάτες τους , γιά παράδειγμα , η Εκκλησία της Αθήνας έχει ιδρυτή τον Απ. Παύλο,της Κερκύρας τους Αποστόλους Ιάσωνα και Σωσίπατρο , της Λευκάδος τους Αποστόλους Ακύλα και Ηρωδίωνα κ.ο.κ.
11.Ποιά προβλήματα αντιμετώπισε η Εκκλησία στους πρώτους αιώνες;
Δεν έλλειψαν από τους κόλπους των χριστιανικών κοινoτήτων , οι πειρασμοί και τα προβλήματα , όπως η αποδοχή των πρώην ειδωλολατρών, το θέμα των ειδωλοθύτων οι μερισμοί των πιστών σε συγκεκριμένα πρόσωπα κ.α.
Από τον 1ο κιόλας αιώνα μ.Χ. άρχισαν οι φοβεροί δ ι ω γ μ ο ί στην Εκκλησία από το Ρωμαϊκό κράτος , πού πίστευε στα είδωλα και θεοποιούσε την αυτοκρατορική εξουσία. Κράτησαν τρείς αιώνες .Πλήθος οι Μάρτυρες για την πίστη του Χριστού. Αξιοθαύμαστη η ζωντανή πίστη , η αυταπάρνηση των πρώτων χριστιανών,που περιφρoνώντας πλούτη και κοσμικές εξουσίες ,έδωσαν τη ζωή τους , από το να προσκυνήσουν ψεύτικα είδωλα, κατασκευάσματα ανθρώπινα. Είναι όντως άξια μίμησης , από τον καθένα χριστιανό, έστω και στό ελάχιστο.
Μετά το γνωστό διάταγμα των Μεδιολάνων το 313 μ.Χ. όπου διακηρύχτηκε η ανεξιθρησκία και μπορούσε ο καθένας να πιστεύει όποιο Θεό ήθελε , οι αιρέσεις του Αρείου , του Νεστορίου καί πλήθους άλλων ,ταλάνισαν την Εκκλησία .Το Άγιο Πνεύμα, που συγκροτεί όλο το θεσμό της Εκκλησίας ,ενέργησε μέσω των Επτά Οικουμενικών Συνόδων των Επισκόπων και εδραιώθηκαν τα ορθόδοξα δόγματα: Το Χριστολογικό το Τριαδολογικό , το Εκκλησιολογικό, ο τρόπος τιμής των ι. εικόνων και των ι. λειψάνων και πολλά άλλα.Περίληψη (ας επιτραπεί ο όρος ) των όσων εδογμάτισαν οι Άγιοι Πατέρες στις Συνόδους είναι το Σύμβολο της πίστεως, το οποίο κάθε ορθόδοξος Χριστιανός οφείλει να γνωρίζει , όχι απαραίτητα από στήθους, αλλά οφείλει να κατέχει τα θεμελιώδη για την πίστη μας νοήματά του .
12. Ποιά τα αίτια του σχίσματος των Εκκλησιών;
Από την εποχή του Μ. Κων/νου, οι πολιτικοί αρχηγοί άσκησαν σκληρούς διωγμόυς κατά της ειδωλολατρικής λατρείας και όρισαν επίσημη θρησκεία του κράτους το Χριστιανισμό. Οι Εκκλησίες της ανατολικής μέ αυτές της δυτικής Βυζαντινής πλέον , αυτοκρατορίας έχουν κάποιες διαφωνίες ως προς το Τριαδολογικό Δόγμα , δηλαδή τις σχέσεις των Προσώπων της Αγίας Τριάδος (Πατήρ Γεννά τον Υιό και Εκπορεύει το Άγιο
-8-
Πνεύμα). Στη Δύση πίστευαν , ότι και οΥιός Εκπορεύει το Αγιο Πνεύμα , διαφωνία που όσο κι αν φαίνεται απλή , εν τούτοις είναι ιδιαίτερα σημαντική γιατί ορίζει δύο αρχές στην Αγία Τριαδα και έτσι κλονίζεται το Δόγμα της ενιαίας ουσίας του Θεού και της κοινής
αρχής και μιάς αιτίας των Τριών Προσώπων. Το 1054 μ.Χ. ,δημιουργήθηκε το οριστικό σχίσμα ανάμεσα στη δυτική και την ανατολική Εκκλησία. Η διαφορετική θεολογική εξέλιξη της λατινικής δυτικής Εκκλησίας και της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ανατολής,
αντικατοπτρίζει τις βαθιές πολιτικές , πολιτιστικές , θεολογικές και κοινωνικές αντιθέσεις. Μέχρι σήμερα ο ορθόδοξος Χριστιανισμός παρουσιάζει ένα αυθεντικότερο χαρακτήρα στην ερμηνεία των δογμάτων σε σχέση με την αγία Γραφη και την ιερή παράδοση
(το βίωμα των αληθειων,η εμπειρική σχέση μεταξύ δόγματος και ζωής).Μετά το σχίσμα ανάμεσα σε Δύση και Ανατολή , η ιστορία του Χριστιανισμού χαρακτηρίζεται από πολυάριθμες περαιτέρω διασπάσεις και σχηματισμούς αιρέσεων αλλά και ακρότητες σε επίπεδο πολιτικό και θεολογικό και από τις δύο πλευρές.΄Ενα επίσης βασικό θέμα που απομάκρυνε και εξακολουθεί να το κάνει τις δύο Εκκλησίες είναι αυτό του Παπικού πρωτείου και του Παπικού «αλάθητου» , δηλαδή το προβάδισμα του Πάπα , που φέρνει το αξίωμα του Επισκόπου της Ρώμης, απέναντι στους άλλους επισκόπους και επομένως
στο σύνολο της Εκκλησίας και δικαιολογείται στο Ρωμαιοκαθολικισμό με τη διαδοχή του Απ. Πέτρου. Η ορθόδοξη Εκκλησία δέχεται το πρωτείο του Πάπα, ως πρωτείο τιμής και μόνο και δε διαφοροποιείται σε τίποτε άλλο μεταξύ των άλλων επισκόπων της γης. Ως αναφορά το «αλάθητο», ο Πάπας σύμφωνα με τη Β΄σύνοδο του Βατικανού , όταν ομιλεί από τη θέση του Επισκόπου Ρώμης ό,τι λέγει είναι αλάθητο, απόλυτα σωστό και αληθές, ως διάδοχος της πέτρας της Εκκλησίας , του Απ.Πέτρου. Η Ορθόδοξη Εκκλησία , απορρίπτει το αλάθητο μεμονομένων ανθρώπων , ακόμη και Επισκόπων , και δέχεται το άλαθητο, στις επικυρωμένες από την συνείδηση του εκκλησιαστικού πληρώματος , αποφάσεις των Οικουμενικών Συνόδων .
13.Ποιές οι κυριότερες Προτεσταντικές Ομολογίες και από πού προήλθαν;
Με τον όρο «Προτεσταντισμός» εννοούμε όλες εκείνες τις εκκλησίες , αιρέσεις και μικροομάδες του δυτικού χριστιανικού κόσμου που προέρχονται από τη μεταρύθμιση του 16ου αιώνα και εκφράζει θεολογικές πολιτιστικές και
θρησκευτικές κοινότητες που έρχονται σε αντίθεση με το δόγμα της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλ. το οποίο καθορίζεται από το πρωτείο του Πάπα και το εκκλησ. δίκαιο. Διακρίνουμε επτά κύριες ομάδες : το Λουθηρανισμό , τον Καλβινισμό , τον Αγγλικανισμό ,τις κοινότητες των Ανεξαρτήτων ,των Βαπτιστών ,
των Κουάκερων και των Μεθοδιστών. Πρέπει να δοθεί βάση στην αιτία γιά την οποία δημιουργήθηκαν αυτές οι κινήσεις με πρωτοστάτες τον Μαρτίνο Λόυθηρο , τον Καλβίνο κ.α., και δεν είναι άλλη από την αρνητική κατάσταση που επικρατούσε στους κόλπους της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας.Η τελευταία ήθελε τυφλή υπακοή στις αποφάσεις του Πάπα ,δεν επέτρεπε διάλογο για θέματα πίστεως, απέρριπτε κάθε επιστημονική έρευνα και πρόοδο τόσο στη θεολογία όσο και στις άλλες επιστήμες . Το παράδειγμα του Γαλιλαίου που υπέστη την «ιερά εξέταση»
-9-
προκειμένου να αρνηθεί τις επιστημονικές του διαπιστώσεις, είναι ικανό για να μας πείσει.. Σε ένα τέτοιο ασφυκτικό και καθόλου υγιές και χριστιανικό κλίμα ,φυσικό ήταν να δημιουργηθούν τάσεις αμφισβήτησης και αντίδρασης προς καθετί το παραδεδομένο ως αυθεντία. Εκεί βασίζεται και το λίγο μεταγενέστερο κίνημα του
Διαφωτισμού.Οι Πρoτεσταντικές Ομολογίες εξέφρασαν τη διαμαρτυρία τους (γι’ αυτό ονομάζονται και Διαμαρτυρόμενοι) προς την επικρατούσα εκκλ. κατάσταση και διαχωρίστηκαν σε πολυάριθμες ομολογίες, που στις μέρες μας αριθμούνται σε μερικές χιλιάδες. Βασική πεποίθηση των ομολογιών αυτών είναι ότι κατέχουν η καθεμιά ,μέρος της αλήθειας. Ερμηνεύουν την Αγία Γραφή ,σύμφωνα με τη δική τους γνώμη και δε βασίζονται καθόλου στην Αγιοπατερική Παράδοση, ούτε στα συγγράματα των Πατέρων ,ούτε , όπως είναι επόμενο,στις οικουμενικές Συνόδους.Δεν δέχονται τους Αγίους , ούτε τα ιερά μυστήρια και ως εκ τούτου δεν έχουν ιερείς. Μετά τα όσα αναφέρθηκαν είναι εύκολο να καταλάβει κανείς σε πόσα σφάλματα έχουν πέσει στην προσπάθεια με το ανθρώπινο μυαλό τους να ερμηνεύσουν τη Θεία Αποκάλυψη και να είναι αποκομμένοι από την Ορθόδοξη Εκκλησία που περιέχει «πάσαν τήν αλήθειαν» ,στην οποία μας οδηγεί το Άγιο Πνεύμα.
14.Τί πιστεύουν οι Μάρτυρες του Ιεχωβά καί ποιά είναι η θέση της Ορθόδοξης Εκκλησίας;
Η θρησκευτική αυτή οργάνωση έχει τις ρίζες της στον Ιουδαϊσμό και στις αιρέσεις των Πρωτοχριστιανικών χρόνων. Οι οπαδοί της έχουν διάφορες ονομασίες όπως: χιλιαστές ,Μάρτυρες του Ιεχωβά , Σπουδαστές των Γραφών, Ρωσσελιστές, Οπαδοί της Νέας Ημέρας, Οργάνωση σκοπιάς του Πύργου. Ιδρύθηκε από τον πλούσιο Κάρολο Ράσελ το 1879 στην Αμερική. ΄Εγραψε βιβλία με τον τίτλο «Γραφικές μελέτες» και παρουσιάστηκε ως εντολοδόχος του Θεού.Η θρησκευτική οργάνωση των Χιλιαστών έχει έδρα το Μπρούκλιν της Ν.Υόρκης. Εξαπλώθηκε σε 200 χώρες και έχει 2,5 εκατομμύρια οπαδούς, οι οποίοι καθοδηγούνται με τα περιοδικά «Σκοπιά» και «Ξύπνα». Το 1906 διαδόθηκε από την Αμερική στην Ελλάδα.
Οι Χιλιαστές , αρνούνται τη θεότητα του Χριστού , απορρίπτουν την πίστη στον Τριαδικό Θεό, αρνούνται τη θεότητα του Αγίου Πνεύματος, πολεμούν την πίστη στην αθανασία της ψυχής.
Οι κυριότερες πολιτικές και κοινωνικές θέσεις τους είναι ότι δε δέχονται τη μετάγγιση αίματος ,δεν συμβάλλουν στην άμυνα της πατρίδος ,δεν τιμούν τις εθνικές
εορτές και τη σημαία που είναι το σύμβολο του έθνους ,δεν ψάλλουν Εθνικό ΄Υμνο
και δεν παρίστανται σε δεήσεις στα μνημεία των ηρώων.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία προβάλλει την ορθή πίστη και δηλώνει υπεύθυνα ότι οι χιλιαστές είναι αιρετικοί γιατί : Η θεότητα του Χριστού αναφέρεται και δηλώνεται με έμφαση στην Καινή Διαθήκη.
-10-
Δεν τους ανήκει η ονομασία «Χριστιανοί Μάρτυρες του Ιεχωβά». Η άρνηση του Αγίου Πνεύματος , των μυστηρίων , των εικόνων και του Σταυρού είναι αντίθετη με τη διδασκαλία της Αγιάς Γραφής. Η διδασκαλία για τη συντέλεια του κόσμου, τα έσχατα και την εγκαθίδρυση χιλιετούς βασιλείας από το Χριστό, είναι αυθαίρετη. Η παρερμηνεία της Αγίας Γραφής τους οδηγεί σε λανθασμένες αντικοινωνικές και αντεθνικές αντιλήψεις .Την άρνηση στράτευσης και υπερασπίσεως της πατρίδας, την στηρίζουν στην Π.Διαθήκη , στο «ου φονεύσεις ». Η προσηλυτιστική τους δραστηριότηταείναι αντίθετη με το Σύνταγμα μας και τα μέλη της απευθύνονται σε ανθρώπους με χαλαρή πίστη. Η Ορθόδοξη Εκκλησία μας αναλαμβάνει σθεναρό πνευματικό αγώνα ενάντια στην ύπουλη αυτή αίρεση και αναμένει την επιστροφή των «απολωλότων» στους κόλπους της .
15. Από πού προήλθε ο ΒΟΥΔΔΙΣΜΟΣ, ποιός ο ιδρυτής και ποιά η εξέλιξή του;
Ο Βουδδισμός είναι μία από τις αρχαιότερες και σημαντικότερες θρησκείες. Επηρεάζει γιά 2500 χρόνια την ιστορία ενός μεγάλου τμήματος της ανθρωπότητος και στις μέρες μας γύρω στα 300 εκατομύρια , ζούν σύμφωνα με τις επιταγές του. Το βασικό ερώτημα στο οποίο προσπάθησε να απαντήσει , είναι γιατί το κακό και ο πόνος δένονται τόσο σφικτά με την ανθρώπινη ζωή και πώς μπορεί κανείς να ελευθερωθεί από αυτά.
Οι βουδδιστές ονομάζουν τη θρησκεία τους ως λυτρωτικό νόμο και υπέρτατο νόμο ζωής . Ο βουδδισμός ξεπήδησε από τους κόλπους του Ινδουϊσμού ,ως κίνηση
διαμαρτυρίας κατά των βραχμάνων (ιερέων του ινδουϊσμού) και των τελετουργιών τους
με σκοπό την απελευθέρωση των ανθρώπων από την τραγικότητα της υπάρξεως.
Ιδρυτής της θρησκείας είναι ο Σιντάρτα Γκαουτάμα , ο ονομαζόμενος Buddha (Βούδδας) που θα πει «φωτισμένος» , ο οποίος έζησε στο Νεπάλ της Ινδίας , περίπου τον
Στ΄ αιώνα π.Χ. Ο Γκαουτάμα έζησε τη νεότητά του σαν πλούσιος πρίγκιπας , στα δεκαέξι του παντρεύτηκε και στα εικοσιεννέα χρόνια του απέκτησε παιδί. Την ίδια εποχή όμως
συνάντησε σε τέσσερις εξορμήσεις του κατά σειρά ένα γέρο, έναν άρρωστο, ένα νεκρό και ένα μοναχό. Οι τρείς πρώτες συναντήσεις του τον έκαναν να γνωρίσει τη ματαιότητα των εγκοσμίων . Η τελευταία συνάντηση του με τον μοναχό του έδειξε το δρόμο γιά να απελευθερωθεί από τη ματαιότητα αυτή. Στην αρχή της αναζήτησης της γνώσης δραπέτευσε από την κοσμική ζωή. Επί έξι χρόνια προσπάθησε να εφαρμόσει στην πράξη την ασκητική ζωή. Το έκανε με μεγάλη ένταση με κίνδυνο της ζωής του ακόμη, φτάνοντας στις ανώτερες βαθμίδες του διαλογισμού ( περισυλλογή , βαθειά αυτοσυγκέντρωση ). Δεν κατόρθωσε όμως να φτάσει στη λύτρωση από τις επιθυμίες και την εγκόσμια πραγματικότητα . Μετά από πολλούς πειρασμούς που δέχτηκε από το Μάρα, ένα είδος σατανά του βουδδισμού, έλαβε τη φώτιση ένα πρωί. Πήγε σέ πέντε παλιούς ασκητές και έκανε το πρώτο του κήρυγμα , αυτοί τον ακολούθησαν και ίδρυσαν το τάγμα του Βούδδα. Ο τελευταίος πορευόταν και έκανε κήρυγμα μέχρι το 80ό έτος της ηλικίας του .
-11-
Μετά από ένα βαρύ γεύμα , ο Βούδδας πέθανε κάτω από ένα δέντρο, στη θέση που του είχε ετοιμάσει ο πιστός μοναχός και υπηρέτης του, Αμάντα. Το λείψανό του κάηκε
και τα κομμάτια που έμειναν μοιράστηκαν στα οκτώ αριστοκρατικά γένη της βόρειας Ινδίας .
16. Ποιά τα βασικά «πιστεύω» του ΒΟΥΔΔΙΣΜΟΥ;
Οι βασικές αντιλήψεις και τα « πιστεύω» του βουδδισμού , στηρίζονται στις λεγόμενες «τέσσερεις ευγενικές αλήθειες» οι οποίες αποτελούν και τον πυρήνα του κηρύγματος του Βούδδα. Η πρώτη ευγενική αλήθεια είναι η διαπίστωση ότι η ζωή είναι πόνος. Με τη λέξη «πόνο» εννοούμε τη δοκιμασία , την αγωνία ,τον ψυχικό και σωματικό πόνο , την ατέλεια. Με την άσκησή του ο βουδδιστής , προσπαθεί να υπερβεί τον πόνο και τις συνέπειές του.
Η δεύτερη αλήθεια είναι το ότι η αιτία του πόνου ,βρίσκεται
στην επιθυμία .Πρόκειται γιά τη δίψα απολαύσεων. Επιθυμία γιά πράγματα που
παροδικά ικανοποιούν, γιά να προκαλέσουν κατόπιν μεγαλύτερη λαχτάρα. Η άγνοια της πραγματικής και πρόσκαιρης φύσης της ύλης , που εκδηλώνεται με την επιθυμία γιά απολαύσεις , είναι η αιτία του π ό ν ο υ.
Η τρίτη ευγενική αλήθεια , η θεραπεία , αναφέρεται στη δυνατότητα υπερβάσεως της τραγικότητας της ζωής , στην ύπαρξη μιάς κατάστασης απόλυτης ελευθερίας από τον πόνο.
Με την τέταρτη ευγενική αλήθεια , την οκταπλή οδό , η οποία αποκαλείται και «μέση οδός» γιατί κινείται ανάμεσα στην εγωιστική ικανοποίηση των παθών και την υπερβολική άσκηση. Οι οκτώ αυτές αρχές για την επιτυχία του βουδδιστικού ιδανικού είναι: α) η ορθή κατανόηση της βουδδιστικής διδασκαλίας , β) η ορθή σκέψη , γ) η ορθή ομιλία , δ) η ορθή πράξη , ε) ο ορθός βιοπορισμός , στ) η ορθή προσπάθεια , ζ) η ορθή μνήμη (νοητική συγκέντρωση) και η) ο ορθός αυτοβυθισμός. Η ευγενική οκτάπλευρη πορεία παριστάνεται συμβολικά με μια ρόδα με οκτώ ακτίνες. Η οδός αυτή οδηγεί στη διορατικότητα ,την επίγνωση που διαλύει την άγνοια. Το αποτέλεσμα είναι ο φωτισμός , μια κατάσταση απόλυτης γαλήνης και μακαριότητας :η νιρβάνα.
Ο Βουδδισμός δέν δέχεται ότι ο άνθρωπος έχει ανθρώπινη ψυχή , η οποία
εξακολουθεί να υπάρχει και μετά το θάνατο και βρίσκεται αιώνια κάπου, στον ουρανό ή στην κόλαση. Αντίθετα τονίζει συνεχώς τον όρο «μη-ψυχή». Η άποψη αυτή θεωρείται έννοια –κλειδί στον Βουδδισμό, που τον διακρίνει από τις άλλες θρησκείες.
17.Ποιές οι έννοιες των όρων « κ ά ρ μ α » και « ν ι ρ β ά ν α » στό Βουδδισμό;
Κ ά ρ μ α : Η ζωή δεν πρόκειται να τελειώσει με το θάνατο, αλλά θα συνεχίζεται σε νέα ζωή, όσο υπάρχει η «επιθυμία». Εφόσον κάποιος την ώρα του θανάτου του δεν έχει συνειδητοποιήσει τη φύση της ύπαρξής του και δεν έχει αποβάλλει τελείως την επιθυμία, θα ξαναγεννηθεί. Αυτό που δίνει κίνηση και που διατηρεί τη διαδικασία των αλλεπάλληλων γεννήσεων, είναι το «κάρμα» (έργο, πράξη που έχει συνέπεια ).
-12-
Το παρόν που βιώνουμε, είναι αποτέλεσμα του παρελθόντος και συγχρόνως θα έχει συνέπειες πάνω στό μέλλον.
Νιρβάνα : Η οκταπλή οδός οδηγεί στη νιρβάνα, είναι ο τρόπος που υπέδειξε ο Βούδδας γιά να βάλλει κανείς τέρμα στη σειρά των ανακυκλήσεων της ζωής. Ο τελικός στόχος του δρόμου προς τη λύτρωση .
18. Ποιά η θέση του μοναχισμού στο Βουδδισμό;
Θεμελιώδες χαρακτηριστικό του Βουδδισμού , είναι ο μοναχισμός , το ιδανικό του παραμένει ο μοναχός. Ο ιδρυτής του υπήρξε ασκητής και ο πυρήνας της βουδδιστικής κινήσεως είναι α σ κ η τ ι κ ό ς . Η πλειοψηφία των βουδδιστών είναι λαϊκοί, αλλά η πραγματοποίηση των στόχων που έθεσε ο Βούδδας, δεν είναι εύκολο να τηρηθούν στο συγκεκριμένο ρυθμό της οικογενειακής ζωής. Ο μοναχός έχει ως σκοπούς και ιδανικά, την αυστηρή αυτοπειθαρχία , την απόλυτη εγκράτεια ,την πτωχεία , την αποφυγή προκλήσεως βλάβης σε ζωντανό πλάσμα. Πρέπει να ζεί πολύ απλά .
19.Ποιά η λατρευτική ζωή και τα ιερά κείμενα των Βουδδιστών;
Λατρευτική ζωή: Κέντρο της λατρευτικής ζωής των βουδδιστών, είναι τα μοναστήρια. Η λατρεία τους στρέφεται κυρίως στα ιερά λείψανα,το άγαλμα του Βούδδα, και πρός το ιερό δέντρο μπόντι . Η λατρεία βασίζεται στην δοξολογική αναφώνηση στο όνομα του Βούδδα ,την τριπλή καταφυγή (στό Βούδδα ,στη διδασκαλία και στη μοναχική αδελφότητα) και την υπόσχεση τήρησης των επιταγών της καθημερινής ζωής του βουδδιστή. Στις λατρευτικές πράξεις συνήθως πρόσφεραν λουλούδια, καντήλια, κεριά, τροφές, ποτά και άλλα χρήσιμα αντικείμενα γιά τους μοναχούς. Η σημαντικότερη και πιό αντιπροσωπευτική μορφή της βουδδιστικής θρησκευτικότητας είναι ο αυτοβυθισμός και η περισυλλογή. Δεν προκειται τόσο γιά ένα είδος διανοητικής σκέψης αλλά γιά τη συγκέντρωση σε ένα συγκεκριμένο θέμα με ιδιαίτερη ένταση. Αυτό συμβάλλει στην ανάπτυξη ενός ήρεμου και αυτοπειθαρχημένου χαρακτήρα. Ο Βουδδισμός έχει «οπαδούς» κυρίως στη νοτιοανατολική Ασία, στην περιοχή του Θιβέτ, αλλά βρίσκει υποστηρικτές ακόμη και στην Ευρώπη και τη Νότια Αμερική.
Ιερά κείμενα: Σαν ιερά κείμενα του Βουδδισμού , μπορούμε εντελως επιγραμματικά να αναφέρουμε τα: « Κανών Πάλι» , «Βινάγια Πίτακα» , «Σούτα Πίτακα», «Αμπιντάμα Πίτακα» ,την κινεζική Τριπίτακα και την θιβετιανή βουδδιστική Γραμματεία.
-13-
20. Πως αξιολογεί ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ τον ΒΟΥΔΔΙΣΜΟ;
Ο Βουδδισμός χαρακτηρίζεται από μια εκπληκτική διανοητική ανάπτυξη, που συνδυάζει υψηλής ποιότητας ηθική φιλοσοφία και παρουσιάζει χαρακτηριστικά μιάς
αναπτυγμένης θρησκείας. Από πλευράς επιρροής , ο Βουδδισμός αποτελεί αναμφισβήτητα μέσα στα άλλα παγκόσμια θρησκεύματα , ένα σοβαρο ανταγωνιστή του
Χριστιανισμού. Οπώς έγινε γνωστό από τα παραπάνω, και οι δύο θρησκείες βρίσκονται σε παράλληλη γραμμή σε πολλές ηθικές αρχές τις οποίες υποστηρίζουν. Και οι δύο υπογραμμίζουν σαν βασικό χρέος , τη φιλαλήθεια, το σεβασμό στη ζωή, την αγνότητα, το σεβασμό πρός τον συνάνθρωπο. Καί οι δύο είναι εναντιον της χλιδής, της λαιμαργίας, της ασέλγειας, της κλοπής .
Εν τούτοις, είναι φανερό πως στα θέματα της ερμηνείας των προβλημάτων της ζωής, υπάρχουν μεταξύ Βουδδισμού και Χριστιανισμού ριζικές διαφορές. Από την πλευρά του Βουδδισμού, υπάρχουν πολλά θεϊκά όντα και ο Βούδδας βρίσκεται υπεράνω όλων. Στο Χριστιανισμό, υπογραμμίζεται η βεβαιότητα ότι υπάρχει ένας μόνον Θεός , Παντοδύναμος, Δημιουργός και Προνοητής. Ο Βούδδας απέφυγε να μιλήσει για το αν υπάρχει μια υπέρτατη αρχή , προσωπική ή απρόσωπη. Δε μίλησε για δημιουργία του κόσμου, πτώση του ανθρώπου, γιά έλεος του Θεού, γιά έννοιες που είναι θεμελιώδεις στη χριστιανική αντίληψη για το σύμπαν. Ο Βούδδας π ο τ έ δεν ισχυρίστηκε ότι είναι σωτήρας , ο οποίος μπορεί να φορτωθεί τις αμαρτίες και τον πόνο της ανθρωπότητος. Τόνισε ότι είναι ένας «γιατρός» και ένας «οδηγός» , ο οποίος διέγνωσε την ασθένεια και ανακάλυψε την θεραπεία της .
Η θεώρηση του ανθρώπου απ’ το Βουδδισμό είναι ριζικά διαφορετική από την χριστιανική ανθρωπολογία. Ο άνθρωπος κατά την βουδδιστική αντιληψη, θεωρείται ένας
αδιάκοπα μεταβαλλόμενος συνδυασμός από νοητικές και υλικές καταστάσεις, αντίθετα στον Χριστιανισμό, ο άνθρωπος θεωρείται «εικών Θεού» και καλείται να μεταμορφωθεί με το Άγιο Πνεύμα.΄Επίσης ενώ ο Βουδδισμός παραμένει με τις μεθόδους αυτοσυγκέντρωσης, εγωκεντρικός, ο Χριστιανισμός τονίζει αδιάκοπα την κοινωνική διάσταση της ανθρώπινης υπάρξεως μιλώντας για επικοινωνία και συμμετοχή στη ζωή αγάπης της Αγίας Τριάδος.
Ο Βουδδισμός κατέχει πράγματι εξέχουσα θέση στην παγκόσμια ιστορία, διατηρεί κάτι από τη μεγαλοπρέπεια, το φως και την ομίχλη της σιωπηλής μοναξιάς των Ιμαλαϊων, στους πρόποδες των οποίων, γεννήθηκε ο ιδρυτής του .
21.Τί εννοούμε με το όνομα «ΙΝΔΟΥΪΣΜΟΣ»;
Το όνομα « Ινδουϊσμός » δεν αποτελεί θρησκευτικό χαρακτηρισμό με την στενή
έννοια του όρου, αλλά αναφέρεται στο συνολικό πολιτισμό των Ινδών. Ο Ινδουϊσμός
εξελίχτηκε σε ετερογενές κράμα που φιλοξενεί τα πιό διαφορετικά και αντιφατικά δόγματα και λατρείες της ανθρωπότητος. Από τον Ινδουϊσμό έχουν πηγάσει στη διαδρομή των αιώνων διάφορες θρησκείες, όπως ο Τζαϊνισμός και ο Βουδδισμός.
-14-
Σήμερα ο Ινδουϊσμός αποτελεί τη δεσπόζουσα θρησκεία στις Ινδίες, της δεύτερης μεγαλύτερης χώρας του κόσμου, και επηρεάζει περίπου το 80% του ινδικού πληθυσμού. Εκτός από το ιστορικό ενδιαφέρον εμφανίζεται και στις μέρες μας σαν πόλος έλξης γιά πολλόυς νέους Ευρωπαίους οι οποίοι ταξιδεύουν στις Ινδίες αναζητώντας πνευματικό οδηγό «γκουρού», ενώ τα βιβλία της ινδικής σοφίας μεταφράζονται και κυκλοφορούν σε πολλές χώρες του κόσμου.
Χαρακτηριστική διαφορά του Ινδουϊσμού με τις άλλες μεγάλες θρησκείες είναι
ότι δεν έχει ιδρυτή ούτε χρονολογία γεννήσεως. Είναι το αποτέλεσμα διαδικασιών που κράτησαν χιλιάδες χρόνια. Οι ινδοί δεν δίνουν κεντρική σημασία σε μία θρησκευτική προσωπικότητα, ως φορέα της θείας αλήθειας. Θεωρούν τη θρησκεία τους αιώνια, γιατί οι
ρίζες της βυθίζονται στην αρχή του κόσμου. Δεν παραδέχονται ιστορική εξέλιξη του κόσμου, δεν βλέπουν την ιστορία σαν μια γραμμική κίνηση, αλλά πιστεύουν στην αδιάκοπη ανακύκληση των κόσμων και στην αιωνιότητα του σύμπαντος. Δεν έχει κοινό
σύστημα διδασκαλίας, κοινό πιστεύω. Η ινδουϊστική πίστη είναι κατεξοχήν ελαστική. Δεν έχει δυσκολία να υιοθετήσει και να αφομοιώσει νέες αντιλήψεις και νέες πεποιθήσεις. ΄Ενας ινδουϊστής, μπορεί να λατρεύει έναν θεό ή πολλούς, ή να λατρεύει κάποιον άνθρωπο σαν θεό, όπως συμβαίνει με πολλούς σήμερα στην Ινδία, ή να μη λατρεύει κανένα θεό. Δεν επιβάλλει ορισμένο λατρευτικό πρόγραμμα ή κοινό κώδικα συμπεριφοράς.΄Ενας ινδουϊστής μπορεί να είναι υποχρεωμένος να τηρεί ένα πολύπλοκο σύστημα κανόνων ή κάτι ελάχιστο . Σε μια επιγραμματική ιστορική αναδρομή από τα 5000 χρόνια π.Χ. που εμφανίζεται, μέχρι τις μέρες μας παρατηρούμε ότι με την κάθοδο των Αρείων στις Ινδίες από το βορρά και την επιρροή που άσκησαν πάνω στους γηγενείς (Δραβίδες) στη θρησκεία, προήλθε ο Βεδισμός, που σχετίζεται με τα ιερά κείμενα των ινδών, τις Βέδες. Την περίοδο αυτή ακμάζει η λατρεία των βεδικών θεοτήτων,
διαμορφώνονται οι κοινωνικές και φιλοσοφικές ιδέες, το χωρισμό σε τέσσερεις κάστες (βραχμάνων, πολεμιστών, επαγγελματιών και χωρικών) . Οι επόμενες περίοδοι χαρακτηρίζονται από την διαμόρφωση των επών και γενικά της θρησκευτικής γραμματείας, καθώς και στη διαμόρφωση μιας κατά κάποιο τρόπο εξατομικευμένης
θρησκευτικότητος .
22. Ποιές οι βασικές ιδέες του ΙΝΔΟΥΪΣΜΟΥ ;
Αν θέλουμε να εισέλθουμε στις βασικές ιδέες της ινδουϊστικής σκέψης, αυτές
διαιρούνται στην οδό των έργων , την οδό των γνώσεων και την οδό της αφοσιώσεως.
Πάνω απ’ όλα, μέσα σε όλα, βρίσκεται το « μπράχμαν» που περικλείει και διαποτίζει τα πάντα. Είναι πέρα από κάθε ορισμό, είναι ο αιθέρας, η χαρά, η ζωή, το κενό, ό,τι υπάρχει και ό,τι δεν υπάρχει. Παράλληλα αναπτύσεται και η διδασκαλία για το «άτμαν», που είναι το αόρατο τμήμα της ανθρώπινης ύπαρξης. Στο σύμπαν υπάρχει ένα μόνο «άτμαν» και σε αυτό πρέπει να προσανατολίζεται ο Ινδουϊστής. ΄Ο,τι αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας, ο κόσμος, η φύση, είναι όλα παραισθήσεις, φανταστικές εικόνες και μή πραγματικά . Η θεότητα είναι ακατάληπτη και μακριά από τη λογική, γι αυτό και δεν έχουν νόημα οι θυσίες. O πνευματικά ώριμος άνθρωπος, κατευθύνει τις προσπάθειές του προς την
-15-
ενατένιση της υπέρτατης ουσίας, πρός τον ασκητισμό, μέσω του οποίου επιτυγχάνεται η αληθινή αυτοκυριαρχία .
23. Ποιά η σημασία των όρων « σ α μ σ ά ρ α » , « κ ά ρ μ α » , « μ ό ξ α » ,
« κ ά λ π α » και « μπάκτι θρησκευτικότητα » κατα τον ΙΝΔΟΥΪΣΜΟ ;
« Σαμσάρα» οι ινδουϊστές ονομάζουν την αλυσίδα των θανάτων, γεννήσεων και αναγεννήσεων, στην οποία είναι καταδικασμένη η ψυχή.
« Κάρμα » ονομάζουν την ποιότητα των ανθρωπίνων έργων σύμφωνα με τα
οποία εξαρτάται το αν μετά τον υλικό θάνατο μια ύπαρξη θα μετενσαρκωθεί σε ανώτερη μορφή (άνθρωπο , θεό) ή κατώτερη (φυτό , ζώο).
« Μόξα» ονομάζεται η απελευθέρωση, η λύτρωση και ο τελικός σκοπός του ανθρώπου, η απαλλαγή από την αδιάκοπη ροή της σαμσάρα.
« Κάλπα» είναι μία ορισμένη χρονική περίοδος, μετά την οποία το σύμπαν καταστρέφεται και έχουμε περιοδικές καταστροφές και αναδημιουργίες του κόσμου.
« Μπάκτι» θρησκευτικότητα είναι η αφοσίωση του ινδουϊστή σε κάποιο
προσωπική θεότητα, κατά την προτίμησή του.΄Οταν ο άνθρωπος γεμίσει την ύπαρξή του με αγάπη προς τον συγκεκριμένο θεό, τότε ενώνεται μαζί του και η ψυχή του λυτρώνεται κατά την ώρα του θανάτου.
24. Ποιά η λατρευτική ζωή και τα ιερά κείμενα των Ινδουϊστών;
Η λατρεία των ινδουϊστών είναι πολύμορφη και διαιρείται :
α)στη λατρεία του ελεφαντόμορφου θεού της σοφίας και της τύχης, Γκαναπάτι,
β) στη λατρεία του ήλιου και των διαφόρων φαινομένων που σχετίζονται με αυτόν, γ) στη λατρεία του θεου Βίσνου, του αναμορφωτή του κόσμου, και των ενσαρκώσεών του, δ) στη λατρεία του πολυδύναμου θεού Σίβα και ε) στην λατρεία με άσεμνες και οργιαστικές εκδηλώσεις. Τόποι λατρείας είναι οι ναοί, οι όχθες ποταμών, οι κατοικίες. Δεν υπάρχει καθορισμένος χρόνος. Αντικείμενα λατρείας είναι τα σύμβολα ή τα ειδώλια του θεού που τυγχάνουν σεβασμού και τιμών (ράντισμα με νερό, ένδυση με πολυτελή ρούχα, προσφορά καρπών, θυμιάματος κ.α.). Επίσης ριζωμένη στη λατρεία είναι η ανάγνωση ιερών κειμένων και οι δοξολογικές αναφωνήσεις στις θεότητες.
Τα ιερά κείμενα του Ινδουϊσμου, είναι πολυπληθή και διαμορφώθηκαν στο διάστημα μιας χιλιετίας. Τα βασικότερα από αυτά είναι: Οι Βέδες, οι Ουπανισάδες,
τα έπη της Ιτιχάσας: Μαχαμπάρατα και Ραμάγιανα και τά Έπη της Πουράνας .
–16-
25. Τί είναι γιόγκα και πώς σχετίζεται με την ομώνυνη μέθοδο που εφαρμόζεται και σήμερα;
« Γιόγκα» είναι ένα παλαιότατο φιλοσοφικοθρησκευτικό πρακτικό σύστημα. Σημαίνει σύζευξη, ένωση και συμβολίζει τον μυστικό δεσμό του ανθρώπου με την υπερβατική πραγματικότητα « άτμαν» , που γίνεται με τις διάφορες νοητικές και σωματικές τεχνικές και μεθόδους διαλογισμού και την απελευθέρωση του ανθρώπου από τις ψευδαισθήσεις και τα δεσμά του παρόντος κόσμου.Αυτή η μέθοδος εφαρμόζεται και σήμερα και εκτός των ορίων του Ινδουϊσμού, με περισσότερο φιλοσοφική και ψυχολογική χροιά, απ’ ότι με τη θρησκευτική της .
26. Πώς αξιολογεί ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ τον ΙΝΔΟΥΪΣΜΟ;
Τα περισσότερα ινδουϊστικά συστήματα, αρνούνται την ύπαρξη ενός προσωπικού Θεού, δημιουργού και κυβερνήτη του κόσμου. Στο Χριστιανισμό, δεσπόζει η πίστη σε ένα ζώντα Θεό, που ενδιαφέρεται άμεσα γιά την πορεία της ανθρωπότητας και του κόσμου. Γιά τον ινδουϊσμό, η ιστορία αποτελεί μια κυκλική αναδίπλωση, χωρίς αρχή και τέλος . Ο κόσμος δεν δημιουργήθηκε εκ του μηδενός από το Θεό, αλλά κινείται με απρόσωπους φυσικούς και ηθικούς νόμους. Γιά τη χριστιανική αντίληψη, ο άνθρωπος είναι η κορωνίδα της κτίσεως , δημιούργημα του Θεού κατ’εικόνα και καθ’ ομοίωσή του. Για την ινδουϊστική σκέψη, υπάρχει μια διαβάθμιση των όντων, που αρχίζει από τα φυτά, τα ζώα και φτάνει στους υπέρτατους θεούς. Ο άνθρωπος βρίσκεται σε μία ενδιάμεση κλίμακα, και είναι δυνατό να ξαναγεννηθεί παίρνοντας διάφορες μορφές υπάρξεως.
Το δόγμα της μετενσαρκώσεως , αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο του Ινδουϊσμού.
Με το θάνατο, το όχημα του νου και του χαρακτήρα, αυτό που οι ινδουϊστές ονομάζουν «άτμαν» και οι χριστιανοί «ψυχή», αναχωρεί από το φυσικό σώμα για να κατοικήσει σε ένα καινούριο, αν οι πράξεις της ζωής του ήταν καλές,τότε θα ενσωματωθεί σε κάποια ανώτερη μορφή ύπαρξης, αν δεν ήταν καλές τότε θα «μετοικήσει» σε κατώτερη μορφή
ζωής. Μία επίσης αξιοπρόσεκτη ιδιοτυπία του Ινδουϊσμού είναι και η έμφαση στον διαλογισμό , την περισυλλογή, που αναπτύχθηκε με διάφορες ψυχοπνευματικές κινήσεις
(γιόγκα). Αξίζει κανείς να διακρίνει τη λεπτή διαφορά μεταξύ διαλογισμού και προσευχής: με τον διαλογισμό ο ινδουϊστής , προσπαθεί να εισέλθει στο εσωτερικό «εγώ» του λατρευόμενου Θεού , να κατακτήσει την αυτοσυνειδησία του και να επιτύχει την προσωπική του σωτηρία.
Αντίθετα , στο χριστιανισμό η προσευχή αποτελεί τη γέφυρα επικοινωνίας και
διαπροσωπικής σχέσης του ανθρώπου με τον ζωντανό Θεό, που είναι το υψηλότερο προνόμιο και δικαίωμα της ανθρώπινης ύπαρξη .
Τον τελευταίο αιώνα οι ινδουϊστές, παρουσιάζονται να σέβονται τον Ιησού Χριστό, και συχνά μάλιστα αναφέρονται σε κάποιες διδασκαλίες του, αλλά στο πρόσωπό του αναγνωρίζουν μία από τις πολλές ενσαρκώσεις του θεού Βίσνου.
-17-
Αρνούνται να παραδεχτούν το «άπαξ διά παντός »της γεννήσεως του Χριστού. ΄Ολες οι μεγάλες προσωπικότητες θεωρούνται και αυτές ενσαρκώσεις του θείου.
Τέλος στο κοινωνικό πεδίο, ενώ ο Χριστιανισμός τονίζει την ισότητα και την αδελφωσύνη όλων των ανθρώπων, ο Ινδουϊσμό χωρίζει τους ανθρώπους σε αυστηρά περιχαρακωμένες τάξεις, κάστες .
27. Ποιές οι ρίζες και ποιός ο ιδρυτής του ΙΣΛΑΜΙΣΜΟΥ;
Πρόκειται γιά τη νεότερη από τις μονοθεϊστικές παγκόσμιες θρησκείες, που αποκαλύφθηκε από τον Μωάμεθ (569-632μ.Χ.). Σήμερα αριθμεί περίπου 900.000.000
πιστούς. Αρχική περιοχή που εμφανίστηκε ο Ισλαμισμός , είναι η δυτική ακτή της Αραβικής χερσονήσου όπου και οι «ιερές πόλεις» Μέκκα και Μεδίνα. Η λέξη «ισλάμ» σημαίνει αφοσίωση στο Θεό και είναι ονομασία που διάλεξε ο Μωάμεθ για τη νέα θρησκεία που ο ίδιος ίδρυσε. Ο Μωάμεθ γεννήθηκε στη Μέκκα περί το 570 μ.Χ. , μεγάλωσε ορφανός. Στο 14ο έτος της ηλικίας του, έλαβε την αποκάλυψη από τον Αλλάχ (Θεός των Ισλαμιστών).Από τότε άρχισε το κήρυγμά του. Με παραστατικές εικόνες περιέγραφε την παντοκρατορία του Θεού, εντυπωσίαζε τους ακροατές του με τις προφητείες του για το τρομερό θεϊκό δικαστήριο. Κήρυττε την κοινωνική υπευθυνότητα , υμνούσε την φιλευσπλαχνία του Θεού και εξήγγειλε την προοπτική της παραδείσιας χαράς. Ο λόγος του άγγιξε σε μεγάλο βαθμό μόνο τους κοινωνικά υποβαθμισμένους του πληθυσμού της Μέκκα, ενώ οι πλούσιοι φοβήθηκαν πως η εξάπλωση των απόψεών του θα είχε αρνητικές συνέπειες στο εμπόριο, γιατί όσοι πήγαιναν στην Μέκκα και άκουγαν τό κήρυγμά του, δεν επέστρεφαν. Ο Μωάμεθ, οργάνωσε τους μετανάστες οπαδούς του σε στρατιωτική στρατιά, έδειξε εξαιρετικό αρχηγικό ταλέντο, στον αραβικό ενωτικό αγώνα και γι’ αυτό πολλοί τον αμφισβήτησαν αν πράγματι δέχτηκε αποκάλυψη και τον αποκάλεσαν «ψευδοπροφήτη». Ο ίδιος ο Μωάμεθ, αν και θεωρούσε τον εαυτό του τον Τελευταίο Προφήτη , πίστευε εντούτοις ότι ως άνθρωπος δεν αποτελούσε πρότυπο αλάθητου ανθρώπου. Στην πορεία της εξέλιξης του Ισλαμισμού, εξελίχτηκε σε πρότυπο απολύτως αλαθήτου ανθρώπου .
28. Ποιά τα βασικά «πιστεύω» και ποιά τα θεμελιώδη ιερά κείμενα του ΙΣΛΑΜΙΣΜΟΥ;
Γενικά το Ισλάμ είναι από τη μια η ομολογία της πίστης στον ένα και παντοδύναμο Θεό και από την άλλη ο νόμος του Θεού που αποκαλύφθηκε μέσω του Μωάμεθ. Η αφοσίωση και η τήρηση αυτού του νόμου οδηγούν τον μουσουλμάνο στο Θεo .
-18-
Τα θεμέλια του Ισλαμισμού αποτελούν : το Κοράνι , η Σούνα και οι Χαντίθ.
Η ύπαρξη του Θεού, αποτελεί για το Κοράνι όπως και για τη Βίβλο, αυτονόητη προϋπόθεση που δεν χρειάζεται αιτιολόγηση. Το Κοράνι περιέχει την αποκάλυψη που έκανε ο Αλλάχ διά μέσου του Αγγέλου Γαβριήλ, στον Μωάμεθ. Στις πρώτες και βασικές παραγράφους του το Κοράνι, τονίζει την καλωσύνη και την παντοδυναμία του Ενός
Θεού, ως τρίτο χαρακτηριστικό αναφέρεται η δράση του ως δημιουργού. ΄Ενα άλλο κεντρικό γνώρισμα της ισλαμικής ιδέας περί Θεού, είναι και η θέση του ως δικαστή στη Δευτέρα Παρουσία. Στην έκδοση της κρίσης του, αποφασιστικής σημασίας θα είναι περισσότερο η πίστη τους στο Θεό και λιγότερο οι καλές ή οι κακές πράξεις τους. Εκείνοι που θα θεωρηθούν από το Θεό δίκαιοι, θα πάνε στους ουρανούς και θα ζήσουν αιώνια εκεί στον κήπο της Εδέμ. Οι υπόλοιποι θα πάνε στην κόλαση για να μετανοήσουν. Αυτό επίσης που μετρά θετικά στην κρίση του Θεού είναι η συμμετοχή του Ισλαμιστή στο «τζιχάντ» τον «ιερό πόλεμο» για την εξάπλωση της πίστης ακόμα και με τη δύναμη των όπλων .
29.Τί συντέλεσε στη γρήγορη εξάπλωση του Ισλαμισμού;
Αυτό που συντέλεσε στην γρήγορη και δυναμική εξαπλωση του Ισλαμισμού,
είναι η βαθειά και όντως αξιοπρόσεκτη πεποίθηση των οπαδών του, ότι έχουν στα χέρια τους τον μοναδικό κι αιώνιο νόμο του Θεού και είναι κοινός γιά όλους τους ανθρώπους. Ο μουσουλμάνος είναι βαθύτατα πιστός και αφοσιωμένος στο Θεό.
Επίσης οι πρώτες μουσουλμανικές κοινότητες (χαλιφάτα) διακρίνοταν για το δυναμισμό και τη συνοχή τους και συνέδεσαν άρρηκτα την πολιτική και κοινωνική του δύναμη και εξέλιξη με την πίστη στο Κοράνι.΄Ολοι ήταν ίσοι μέσα σε αυτές τις κοινότητες , δεν υπήρχαν ιερείς και χαρισματούχοι ,δεν υπήρχαν διακρίσεις, τουλάχιστον θεωρητικά.
30. Ποιά η σημασία του όρου « κ ι σ μ έ τ » ;
«Κισμέτ» γιά τους Ισλαμιστές σημαίνει απόλυτος προορισμός. Κατά την Ισλαμική πίστη ,μόνο ο Θεός αποφασίζει για τη σωτηρία του ανθρώπου ή την καταστροφή του. Ότι και να κάνει ο άνθρωπος είναι μάταιο, αφού ακόμη και ο αριθμός των πιστών που θα σωθούν είναι προκαθορισμένος, πράγμα που αντιτίθεται με τη χριστιανική πεποίθηση για τη συνεργασία του ανθρώπου και της θείας χάριτος γιά τη σωτηρία του.
-19–
31.Ποιοί οι « Π έ ν τ ε σ τ ύ λ ο ι » του ΙΣΛΑΜΙΣΜΟΥ;
Πέντε στύλοι του Ισλάμ : Οι πέντε βασικές υποχρεώσεις του Ισλαμιστή είναι η ομολογία της πίστης , η τελετουργική προσευχή , η νηστεία , η ελεημοσύνη (που πήρε τη μορφή φόρου) και τέλος το προσκύνημα στη Μέκκα. Ο Ισλαμισμός περιορίζει (σε αντίθεση με τον Ιουδαϊσμό)τις απαγορεύσεις σχετικά με το φαγητό , στο χοιρινό, το αίμα και το αλκοόλ. Γιά να εκπληρώσει τα θρησκευτικά του καθήκοντα ο μουσουλμάνος
πρέπει να προσεύχεται πέντε φορές την ημέρα, σε καθορισμένες ώρες, χωρίς να οφείλει να βρίσκεται σε συγκεκριμένο χώρο. Μία φορά την εβδομάδα, την Παρασκευή, ο Ισλαμιστής πρέπει να πάει στό τζαμί (ο οίκος του Θεού κατα τους μουσουλμάνους, χώρος ατομικής και ομαδικής προσευχής και κέντρο της κοινωνικής ισλαμικής ζωής ) γιά την μεγάλη τελετουργική προσευχή. Το πάτωμα θα πρέπει να είναι οπωσδήποτε καθαρό ή να καλυφθεί με ένα χαλί. Η κατεύθυνση της προσευχής πρέπει να είναι πρός τη Μέκκα. Η νηστεία κατά τον μήνα Ραμαντάν που σημαίνει πλήρη αποχή από φαγητό, ποτό και συζυγική επαφή από την ανατολή μέχρι τη δύση του Ηλίου και είναι υποχρεωτική γιά όλους του υγιείς ενήλικες μουσουλμάνους.
32. Πώς αξιολογεί ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ τον ΙΣΛΑΜΙΣΜΟ ;
Το πρώτο σημειο διαφοροποίησης τους είναι η πίστη στο Χριστό, που για το Ισλάμ είναι ένας από τους προφήτες του , όπως ο Μωάμεθ και όχι Υιός του Θεού. Σε αντίθεση με την Παλαιά Διαθήκη, στο Κοράνι η δημιουργία περιγράφεται ως μια συνεχής διαδικασία στην οποία ο Θεός ως παντοδύναμος , διαρκώς επεμβαίνει.
Αν ο Ισλαμισμός έχει έναν εξωτερικό και επεκτατικό δυναμισμό , ο Χριστιανισμός διαθέτει έναν εσωτερικό δυναμισμό, και διαδίδεται με μόνο τον ευαγγελικό μεταμορφωτικό λόγο που είναι απλός και αληθινός.
Το κήρυγμα της ισότητος των δύο φύλλων που χαρακτηρίζει το χριστιανισμό, δε συναντάται στο Ισλάμ , αντίθετα οι γυναίκες θεωρούνται κατώτερες, δεν συμμετέχουν στην κοινή προσευχή , δεν έχουν δικαίωμα γνώμης και πολύ περισσότερο να χωρίσουν εκείνες τον άντρα τους ακόμα και αν τις απατά. Κυκλοφορούν με καλυμμένο το πρόσωπο και δε συμμετέχουν σε συζητήσεις με άντρες. Το Ισλάμ επίσης έχει μια σειρά αυστηρότατων νόμων που δεσμεύουν την ελευθερία και τη δυνατότητα μετάνοιας του ανθρώπου.
Επίσης η δυνατότητα «εξαγοράς» της θείας εύνοιας με βαρείς φόρους τους οποίους καταβάλουν οι μουσουλμάνοι όταν δεν είναι εντάξει στις υποχρεώσεις τους στη λατρεία και τους θείους νόμους, υποβαθμίζει το επίπεδο της θρησκείας και ευνοεί τους πλούσιους στο να αισθάνονται ήσυχοι ακόμη και όταν δεν αγωνίζονται να εκτελέσουν τα θρησκευτικά τους καθήκοντα.Ο Χριστιανισμός ανάγει την ελεημοσύνη σε ύψιστη πράξη ανιδιοτελούς αγάπης και διακονίας, χωρίς να εξαναγκάζει κανένα να την ακολουθήσει, πράγμα που κάνει και γιά όλες τις ευαγγελικές επιταγές .
-20-
33.Ποιά τα βασικότερα Κ ι ν έ ζ ι κ α και Ι α π ω ν ι κ ά θρησκεύματα ;
Εντελώς αναφορικά τα Κινέζικα θρησκευματα είνα κυρίως ο Ταοϊσμός και ο Κομφουκιανισμός , ενώ τα Ιαπωνικά: ο Σιντοϊσμός , ο Κομφουκιανισμός καθώς και παραλλαγές του Βουδδισμού .
34.Ποιά η σημασία του όρου « αθεϊσμός » ;
Υπάρχουν θεολογίες και φιλοσοφικά ρεύματα που αρνούνται την ύπαρξη ενός προσωπικού Θεού. Το πρόβλημα της Θεοδικίας υπήρξε πολλές φορές αφετηρία κάποιας αθεϊστικής στάσης, η οποία συνέδεε την καταστροφή του κόσμου και τα βάσανα της ανθρώπινης ύπαρξης με υλικές αιτίες και όχι με την αποδοχή ενός παντοδύναμου όντος. Στην εποχή μας παρατηρείται μια αθεϊστική τάση (περίπου το 5% του πληθ.της γης) που ερμηνεύεται -αν ερευνήσει κανείς- ως «μη –θρησκεία», και οι οπαδοί «άθρησκοι» διότι ναι μεν δεν ακολουθούν κάποια οργανωμένη ή έστω υποτυπώδη θρησκεία, αλλά στη θέση του Θεού έχουν τοποθετήσει το θεοποιημένο «εγώ» τους, τις φιλοδοξίες τους, τις κομματικές-πολιτικές κοινωνικές ιδεολογίες τους (Κομμουνισμός , Μαρξισμός κ.α.) ή τη λατρεία τους γιά το χρήμα και το κυνήγι της ύλης .
35. Ποιά η σημασία του όρου « σατανισμός » ;
Η λατρεία του «πεσόντος εωσφόρου» , του αρχηγού του 10ου τάγματος των Αγγέλων, ο οποίος από την μεγάλη του αλαζονεία μετατρέπεται σε αντίμαχο του Θεού, σε πειρασμό και απατεώνα, που αντιμάχεται τον αγώνα των πιστών, και είναι ο αρχηγός της κολάσεως. Είναι η φοβερότερη και απανθρωπότερη λατρεία, γιατί το αντικείμενό της μπορεί να εγγυηθεί μόνο το κακό,την απώλεια και την καταστροφή που έρχεται με την απομάκρυνσή μας από το Θεό. Ο σατανισμός είναι μία από τις μάστιγες της εποχής μας που απειλεί νέες ψυχές με τον όλεθρο και την καταστροφή. Είναι ταυτισμένος με βεβηλώσεις ναών , τάφων και ιερών αντικειμένων , θυσίες ζώων αλλά και ανθρώπων, τελετές μαγείας , βουντού , επικλήσεις πονηρών πνευμάτων , σεξουαλικά όργια και κάθε τί άλλο που ο μισόκαλος διάβολος θα υπαγορεύσει στους λατρευτές του. Η Εκκλησία μας είναι η μόνη σωτηρία από τον σατανισμό, γιατί προσφέρει τον ίδιο το Χριστό, στη θέα του Οποίου οι δαίμονες «φρίττουν και τρέμουν».
36.Ποιόν χαρακτηρίζουμε « αλλόθρησκο » ;
Με τον όρο αυτό χαρακτηρίζουμε κάποιον ο οποίος ανήκει σε διαφορετικό θρήσκευμα από εμάς. Για παράδειγμα για τους χριστιανούς , οι μουσουλμάνοι είναι αλλόθρησκοι κ.ο.κ.
-21-
37.Τί σημαίνει « αίρεση » ;
Με τον όρο αυτό η Εκκλησία αντιλαμβάνεται την άρνηση μιας συγκεκριμένης αλήθειας , η οποία ανήκει στο θησαυρό της χριστιανικής πίστης. Οι τοπικές και κυρίως οι Οικουμενικές σύνοδοι καταδίκασαν τις αιρέσεις και διακήρυξαν την ορθή πίστη. Αιτία μιας αίρεσης κυρίως είναι ο πόθος για προβολή , ο εγωϊσμός ,η άγνοια και η αμάθεια , η στήριξη των απόψεων σε ατομικές γνώμες , αλλά και η αντίδραση σε ένα ασφυκτικό θρησκευτικό ή πολιτικό καθεστώς .
38.Ποιόν χαρακτηρίζουμε « ετερόδοξο » ;
Ετερόδοξος είναι αυτός που ανήκει στην ίδια θρησκεία π.χ. Χριστιανισμό , αλλά σε διαφορετική Εκκλησία –ομολογία . Γιά παράδειγμα για ένα Ρωμαιοκαθολικό Χριστιανό , ένας Χριστιανός της Αγγλικανικής Εκκλησίας ή ένας Χριστιανός Ορθόδοξος, είναι ετερόδοξος .
39.Τί εννοούμε με τον όρο « αμαρτία »;
Αμαρτία χαρακτηρίζεται σύμφωνα με την χριστιανική παράδοση , το να υπερβεί κάποιος την ηθική τάξη που ορίζει ο Θεός και είναι σταθερά αποτυπωμένη στο Δεκάλογο. Κατά την ερμηνεία της βίβλου και ιερών κειμένων άλλων θρησκειών, αμαρτία είναι το να θέλει κάποιος με τις δικές του δυνάμεις να φτάσει το Θεό. Στην αρχαία Ελλάδα αυτό το ονόμαζαν «ύβρι». Στο Χριστιανισμό οι αμαρτίες εξαλείφονται με την ενσυνείδητη εξoμολόγηση , ενώ η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία χωρίζει τις αμαρτίες σε αφέσιμες (αυτές που συγχωρούνται) και σε θανάσιμες δηλαδή σε αυτές που δεν συγχωρούνται και επιφέρουν αιώνια καταδίκη, μια άποψη που είναι λανθασμένη γιατί σύμφωνα με την ιερά αγιοπατερική μας παράδοση «και η μεγαλύτερη αμαρτία δεν μπορεί να νικήσει την αγάπη του Θεού».
40.Τι εννοούμε με τον όρο « λατρεία »;
Λατρεία: περιεκτικός όρος που περιγράφει όλες τις δραστηριότητες ή τρόπους συμπεριφοράς, που ακολούθησαν οι άνθρωποι σε όλους τους πολιτισμούς και σε όλες τις εποχές γιά να τιμήσουν ό,τι θεωρούσαν θεϊκό και υπερφυσικό. Οι λατρείες διακρίνονται σε ιδιωτικές και επίσημες και σχετίζονται άμεσα με ιερά αντικείμενα τα οποία είτε είναι εικόνες ή ειδώλια ή λείψανα ή ιερά σύμβολα που παραπέμπουν σε μια θεότητα ή σε μια υπερβατική κατάσταση .
-22-
Στον Χριστιανισμό λατρεία είναι όλες οι πράξεις τιμής, παράκλησης και ευχαριστίας με τις οποίες ο πιστός δίνει την ευσεβή «απάντησή» του στο λόγο του Θεού.
Στη θεία λατρεια περιλαμβάνονται και τα επτα Μυστήριατα οποία μπορούν να τελούν μόνο οι πρεσβύτεροι και οι επίσκοποι. Η λατρεία συνοδεύεται πολλές φορές από κινήσεις ταπείνωσης όπως γονυκλισίες , κεφαλοκλισίες κ.λ.π.
41.Τί εννοούμε μέ τον όρο « λύτρωση »;
Η λύτρωση όταν αναφέρεται στη θρησκεία , σημαίνει πάνω απ’ όλα την απελευθέρωση από την ενοχή και τη σωτηρία από το θάνατο. Οι ελπίδες γιά τη σωτηρία αποτελούν χαρακτηριστικό γιά το είδος εκείνο των θρησκειών , στο κέντρο των οποίων βρίσκεται ένας σωτήρας , ένας μεσσίας , ένας λυτρωτής . Στο Χριστιανισμό η λύτρωσή μας σχετίζεται άμεσα με την Θυσία του Χριστού , και τη δυνατότητα μας να ξαναζήσουμε αιώνια .
-23–
Συμπερασματικές παρατηρήσεις
΄Ολες οι θρησκευτικές εμπειρίες της ανθρωπότητος , έχουν θετικά και αρνητικά στοιχεία. Κριτήριο για την αξιολόγηση και αποδοχή των διαφόρων θρησκευτικών εμπνεύσεων και αρχών γιά τους χριστιανούς παραμένει ο Ιησούς Χριστός, ο Λόγος του Θεού , ο Οποίος ενσαρκώνει την αγάπη του Τριαδικού Θεού. Το μήνυμα της αγάπης που έχει φέρει, συνεχίζεται μέσα στην Εκκλησία [ γι΄αυτό και ορθά έχει ειπωθεί ότι ο Χριστιανισμός δεν είναι θρησκεία, γιατί δεν αναζητά το Θεό, αλλά Αποκάλυψη και Εκκλησία, γιατί ο ίδιος ο Τριαδικός Θεός αποκαλύφθηκε στον κόσμο «διά Ιησού Χριστού»].
Ενώ η χριστιανική στάση είναι αυστηρά κριτική απέναντι στα άλλα θρησκεύματα, ως συστήματα και οργανικές ενότητες, εμείς οι χριστιανοί οφείλουμε να σταθούμε με πολλή κατανόηση , σεβασμό και αγάπη μπροστά στους ανθρώπους που ζουν στο κλίμα των διαφόρων θρησκειών και ιδεολογιών. Το ανθρώπινο πρόσωπο, ακόμα κι αν οι θρησκευτικές αντιλήψεις και πεποιθήσεις του είναι εσφαλμένες, δεν έχει χάσει τη θεία προέλευσή του, έχει δημιουργηθεί κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση Θεού και έτσι κάθε άνθρωπος είναι αδελφός μας.
Ας μας επιτραπεί να πούμε : ΄Ολοι οι άνθρωποι έχουν κάποια σχέση με το Θεό, εφόσον δέχονται ορισμένες ακτίνες της δόξης του που αγκαλιάζουν το σύμπαν, εφόσον δέχονται ορισμένες ενέργειες του Αγίου Πνεύματος, ενέργειες ζωής, αγάπης και αλήθειας.
Ο κόσμος ποθεί έναν ζωντανό Χριστιανισμό, που θα δίνει μαρτυρία για το μυστήριο της αγάπης της Αγίας Τριάδος, ποθεί τη βαθιά μεταμόρφωση της ανθρώπινης ύπαρξης και της κοινωνίας με την παγκόσμια πραγματικότητα της αγάπης .
Χρήστος Καραβίας
Φοιτητής θεολογίας .
Ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΜΕΓΑΛΕΣ
ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ
