Screenshot

https://www.facebook.com/share/18YQsKvY9b/?mibextid=wwXIfr

«Εγώ πάντα» – «εγώ ακόμη»

Συνήθως, όσοι γεννηθήκαμε μέσα στην Ορθόδοξη Εκκλησία και έχουμε διανύσει αρκετές δεκαετίες εκκλησιαστικού βίου, τείνουμε να απορρίπτουμε την εξομολόγηση ή, αρκετά συχνά, να διατηρούμε μια στενή αλλά τυπική και επιφανειακή σχέση με το ιερό αυτό μυστήριο. Παράλληλα, χωρίς να έχουμε κάνει ποτέ μια συνεπή ψυχοθεραπεία —είτε θεωρώντας την ακόμη ταμπού που θα μας στιγματίσει, είτε απλώς αχρείαστη— διαμορφώνουμε και εκφράζουμε μια στενόμυαλη λογική. Αυτή συμπυκνώνεται στη φράση «εγώ πάντα…», καθώς συγκρίνουμε τον εαυτό μας με τους συνανθρώπους μας και επικεντρωνόμαστε στην κρίση και την κατάκριση της συμπεριφοράς των άλλων τακτικών «ανθρώπων της Εκκλησίας».Σκεφτόμαστε και λέμε: «Εγώ πάντα πηγαίνω στις ιερές ακολουθίες, πάντα κοινωνώ τις μεγάλες εορτές, πάντα σεβόμουν τους γονείς, τους δασκάλους και τους ιερείς, πάντα υπήρξα πιστός/η στον/η σύζυγό μου, πάντα βοηθούσα τους άλλους». Βλέπουμε τον εαυτό μας ως κάποιον που τα έχει κάνει όλα σωστά. Αν και βαθιά μέσα μας ξέρουμε πως δεν είμαστε τέλειοι και έχουμε κάνει πολλά λάθη, αυτό που προβάλλουμε προς τα έξω είναι μια αλάνθαστη εικόνα. Ισχυριζόμαστε ότι η δική μας γενιά ήταν πιο φιλότιμη, καλύτερη και πιο υπομονετική σε σύγκριση με τη νέα γενιά.Δεν έχει σημασία αν έχουμε δίκιο ή αν έτσι έχουν τα πράγματα· ποτέ δεν θα το μάθουμε με βεβαιότητα. Είναι όλα σχετικά σε αυτόν τον βίο. Το συμπέρασμα εξαρτάται πάντα από το πώς βλέπεις και εξετάζεις τα πράγματα σε σχέση με το περιβάλλον και τις εκάστοτε συγκυρίες.Ίσως θα μας βοηθούσε, θα μας εξέλισσε και θα μας χάριζε εσωτερική πληρότητα, αν αλλάζαμε πορεία σκέψης και αφυπνιζόμασταν —ποτέ δεν είναι αργά. Συγκρινόμενοι με τους αγίους και τους σοφούς ανθρώπους που γνωρίσαμε, που διαβάσαμε γι’ αυτούς ή σχετιστήκαμε μαζί τους μέσω της προσευχής και των πανηγύρεών τους, οφείλουμε να πούμε στον εαυτό μας με πραγματική ταπείνωση: «Εγώ ακόμη…».Εγώ ακόμη δεν έβαλα αρχή μετάνοιας.Εγώ ακόμη δεν αγάπησα τον Θεό με όλη μου την καρδιά.Εγώ ακόμη δεν αισθάνομαι διαρκή χαρά και πληρότητα μέσα μου, ώστε να θέλω να τη μοιραστώ με τους άλλους αντί να την κρατώ για τον εαυτό μου.Από το «εγώ πάντα» μέχρι το «εγώ ακόμη» η απόσταση είναι μια απόφαση. Η απόφαση ενός «εγώ». Χρειάζεται να επιλέξουμε να αγαπήσουμε κάτι, κάποιον και Κάποιον εκτός από το εγώ μας. Δεν λέω «εκτός από τον εαυτό μας», γιατί αποτελεί θεία εντολή να αγαπάμε τον εαυτό μας. Λέω εκτός από το εγώ μας· το κομμάτι εκείνο του εαυτού μας που εξέπεσε από το «εγώ ακόμη» στο «εγώ πάντα».Άραγε, θυμόμαστε ποιος είπε στο Ευαγγέλιο τη φράση «εγώ πάντα» στον πατέρα του; Άραγε, ποια είναι τα δικά μας πρότυπα;

π. Χριστοφόρος 

Κάποτε μετρούσαμε τον χρόνο με τις εποχές, μετά με τα ρολόγια, τώρα με το δευτερόλεπτο που χρειάζεται μια οθόνη για να «φορτώσει». Είκοσι χρόνια κάτω από το βάρος του πετραχηλιού, έχω δει τις εξομολογήσεις να αλλάζουν ρυθμό — ή μάλλον, να σβήνουν. Δεν έρχονται πια άνθρωποι λυγισμένοι από το βάρος ενός μεγάλου λάθους, αλλά άνθρωποι λαχανιασμένοι, αποξενωμένοι. Άνθρωποι που τρέχουν να προλάβουν κάτι που δεν ξέρουν καν αν το θέλουν, εγκλωβισμένοι σε μια αόρατη γραμμή παραγωγής. Σαν η αιωνιότητα να έγινε ένα στενό, πιεστικό χρονοδιάγραμμα.
Το βλέπω κάθε Κυριακή στα άδεια στασίδια, στη θλιβερή απουσία του κόσμου. Η πνευματική ζωή δεν συγκινεί πια• οι πνευματικές ομιλίες μένουν στα αζήτητα. Η σχέση με τον ναό έγινε στεγνά χρησιμοθηρική. Έρχονται να με βρουν όχι για να ανοίξουν την ψυχή τους, αλλά για να σφραγίσω ένα έγγραφο, να υπογράψω μια βεβαίωση, να διεκπεραιώσω βιαστικά ένα τρισάγιο. Ο παπάς αντιμετωπίζεται σαν ένας δημόσιος υπάλληλος, ένας μηχανισμός του κράτους ή της παράδοσης. Σαν άνθρωπος, δεν υπάρχει. Η διακονία μου μοιάζει στα μάτια τους ακαταλαβίστικη —και ίσως, με τον τρόπο που ζει ο σύγχρονος κόσμος, να έχουν και δίκιο να την ονομάζουν έτσι. Μεγαλώνουμε, δυστυχώς, μια γενιά που ξέρει την τιμή των πάντων, αλλά την αξία του τίποτα.
Αυτή η λογική της αγοράς εισχωρεί αθόρυβα και στο αίμα των σχέσεων. «Τι κέρδισα, τι έχασα, ποιος μου χρωστάει μια χάρη». Οι σχέσεις μοιάζουν με διπλογραφικά βιβλία. Εμφανιζόμαστε σε γάμους, κηδείες και κοινωνικές εκδηλώσεις σαν να χτυπάμε κάρτα εργασίας, με ένα αόρατο κοστολόγιο στο χέρι, για να καλοπιάσουμε, να υποχρεώσουμε, να εξαργυρώσουμε την παρουσία μας αργότερα.
Και ο Θεός; Αυτός κι αν μπήκε στο ζύγι. Η προσευχή στο παγκάρι μοιάζει με εμπορική συναλλαγή, ένα συμβόλαιο με έναν Θεό-πάροχο: «Σου άναψα μια λαμπάδα, δώσε μου την προαγωγή». «Σου έκανα μια παράκληση, γιατί δεν έγινε καλά ο άνθρωπός μου;». Ζητάμε έναν Θεό-αυτόματο πωλητή, έτοιμο να ικανοποιήσει το «εδώ και τώρα» μας. Η αναμονή μάς φαίνεται τιμωρία, η υπομονή μάς προκαλεί κατάθλιψη. Αυτή η ανικανότητα να σταθούμε στην αναμονή γεννά το σύγχρονο υπαρξιακό κενό• την άρνησή μας να αφήσουμε τον καρπό να ωριμάσει. Αν κάτι δεν αποδώσει μέσα σε πέντε λεπτά, το πετάμε ως άχρηστο.
Χθες το βράδυ, καθώς ησύχαζε ο ναός μετά τον εσπερινό και οι σκιές μεγάλωναν στους τοίχους, κάθισα για λίγο στα στασίδια. Στην απόλυτη σιωπή της άδειας εκκλησίας, σκέφτηκα πόση ομορφιά χάνουμε επειδή ξεμάθαμε να περιμένουμε. Το σιτάρι θέλει μήνες στο χώμα για να γίνει ψωμί, το σταφύλι θέλει τον χρόνο του στο βαρέλι. Η αποδέσμευση από την τυραννία του χρήσιμου μοιάζει σχεδόν αδύνατη, κι όμως είναι η μόνη οδός διασφάλισης της ψυχικής μας ακεραιότητας. Χρειαζόμαστε μια εσωτερική αντίσταση, μια στροφή προς το ανιδιοτελές.
Δεν έχω έτοιμες απαντήσεις, ούτε κρίνω τον κόσμο από κάποιο ασφαλές βάθρο. Μέσα στο ίδιο τρένο είμαι κι εγώ, στο ίδιο σκοτάδι ψηλαφώ, με τα ίδια άγχη παλεύω. Όμως, κάθε φορά που βλέπω έναν άνθρωπο να κοντοστέκεται, να αφήνει το τηλέφωνο στην άκρη και απλώς να επιτρέπει στον εαυτό του μια ασήμαντη, «άχρηστη» παύση μέσα στη μέρα, νιώθω ότι εκεί, σε εκείνη τη σιωπηλή αναμονή, κρύβεται η μόνη αληθινή ζωή που μας απομένει. Εκεί κρύβεται η μόνη αληθινή μας ανάσταση.

π.Χριστοφόρος