9ος Λόγος περί προσευχής

ΛΟΓΟΣ Θ΄ « Η ΕΝ ΣΥΝΑΞΕΙ ΠΡΟΣΕΥΧΗ»

Η προσευχή  μας προς το Θεό, αδελφοί μου, μπορεί να γίνεται παντού και πάντοτε σε κάθε τόπο και ανά πάσα στιγμή που θα θελήσει ο άνθρωπος να ενωθεί με το Δημιουργό του.  Ωστόσο, θα δούμε σήμερα, ότι «η εν συνάξει προσευχή», δηλαδή η προσευχή που γίνεται στο ναό, στον κατ΄ εξοχήν τόπο λατρείας και προσευχής, είναι κάτι το υψηλότερο.

Η θεία λατρεία, είναι το αποκορύφωμα της ένωσής μας με το Θεό. Με τον όρο «θεία λατρεία» εννοούμε κυρίως την τέλεση των Ιερών μυστηρίων, με κέντρο όλων τη Θεία Λειτουργία.  Στη θεία λατρεία βεβαίως, εντάσσονται και οι ιερές ακολουθίες. Ας δούμε πώς μας περιγράφουν τη θεία λατρεία οι Άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας μας.

Ἡ Λατρεία τοῦ Θεοῦ εἶναι τό σπουδαιότερο καθῆκον μας ἀλλά καί τό σπουδαιότερο μέσο γιά τήν ἐκπλήρωση τοῦ προορισμοῦ μας που είναι η θέωσή μας. Λατρεύοντας τόν Θεό ἐκπληρώνουμε τήν πρώτη καί μέγιστη ἐντολή τῆς ἀγάπης: «Θά ἀγαπήσεις τόν Κύριο καί Θεό σου μέ ὃλη τήν καρδιά σου καί μέ ὃλη τή δύναμή σου…Κύριον τόν Θεόν σου θά προσκυνήσεις καί Αὐτόν μόνο θά λατρεύσεις καί σ’ Αὐτόν θά προσκολληθεῖς».

Ἐπειδή  ο Θεός είναι αγάπη ὃταν καί εμεῖς ἀγαπᾶμε, κατά τρόπο τέλειο, δηλαδή ἀνιδιοτελῆ καί χωρίς ὃρια,τότε ὁμοιάζουμε στό Θεό.

«Ἡ ἀγάπη πρός τόν Θεό», ἒλεγε χαρακτηριστικά ὁ Στάρετς Παρθένιος, «ἀνάβει μέ τήν ἀδιάλειπτο προσευχή». Ἡ δυνατότερη προσευχή εἶναι αὐτή πού ἐπιτελεῖται στήν κοινή Λατρεία με την ἐπίκληση τοῦ ἱερέα κατά τόν καθαγιασμό τῶν Τιμίων Δώρων στή Θ. Εὐχαριστία. Ἡ υψηλότερη βαθμίδα ἀγάπης ἂρα καί προσευχῆς, ἀλλά καί ὁ δρόμος καί ὁ τρόπος πού ὁδηγεῖ σ’ αὐτήν εἶναι ἡ Θεία Λατρεία καί μάλιστα ἡ Θεία Λειτουργία. Ἀγαπώντας λατρεύουμε μέ μεγαλύτερη θέρμη καί λατρεύοντας ἀγαπᾶμε ὃλο καί μέ πιό τέλειο τρόπο.

Ὁ Χριστός φανερώνεται μέσα στήν ἑνότητα τήν μεταξύ μας καί στήν ἀγάπη Του, τήν Ἐκκλησία…Εἴμαστε ὅλοι ἕνα, γιατί ὁ Θεός εἶναι Πατέρας μας κι εἶναι παντοῦ. Ὅταν τό ζήσουμε αὐτό, εἴμαστε μέσα στήν Ἐκκλησία.Τό σπουδαῖο εἶναι νά μποῦμε στήν Ἐκκλησία. Νά ἑνωθοῦμε μέ τούς συνανθρώπους μας, μέ τίς χαρές καί τίς λύπες ὅλων. Νά τούς νιώθουμε δικούς μας νά προσευχόμαστε γιά ὅλους, νά πονᾶμε γιά τή σωτηρία τους. Ἀληθινοί χριστιανοί εἴμαστε, ὅταν αἰσθανόμαστε βαθιά ὅτι εἴμαστε μέλη τοῦ μυστικοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ, τῆς Ἐκκλησίας, μέ μιά συνεχή σχέση ἀγάπης.Ὅταν ζοῦμε ἑνωμένοι ἐν Χριστῷ. Δηλαδή ὅταν ζοῦμε τήν ἑνότητα μέσα στήν Ἐκκλησία Του μέ τό αἴσθημα τοῦ ἑνός. Εἴμαστε ἕναἀκόμη καί μέ τούς ἀνθρώπους πού δέν εἶναι κοντά στήν Ἐκκλησία. Εἶναι μακριά ἀπό ἄγνοια. Νά κάνουμε προσευχή και γι αυτους. Δεν υπαρχει το «εμείς και αυτοί»αλλά μόνο το «εμείς». Ὁ Χριστός μᾶς λέει: «Ἀγαπᾶτε τούς ἐχθρούς ὑμῶν». Ὅταν μᾶς συνδέει ὁ Χριστός, ἀποστάσεις δέν ὑπάρχουν. Ο Κύριος στήν Ἀρχιερατική Του Προσευχἠ ζητάει γιά ὅλα τά μέλη τῆς Ἐκκλησίας νά εἶναι ἕνα. Νά ζοῦν τή χαρά τῆς ἑνότητας, τῆς ἀγάπης. «Αὐτό εἶναι τό μεγαλύτερο βάθος, ἡ μεγαλύτερη ἔννοια πού ἔχει ἡ Ἐκκλησία. Ἐκεῖ βρίσκεται τό μυστήριο. Νά ἑνωθοῦν ὅλοι σάν ἕνας ἄνθρωπος ἐν Θεῷ. Ἡ τέλεια αὐτή ἑνότητα ἐπιτυγχάνεται μέσα στήν Ἐκκλησία. Ἡ Ἐκκλησία συγκροτεῖται στόν κόσμο μέ τή θεία Εὐχαριστία. Κάθε πιστός πού μετέχει στή Θεία Εὐχαριστία ἑνώνεται μέ τό σῶμα τοῦ Χριστοῦ, στό ὁποῖο ἀνήκουν καί οἱ ἄλλοι πιστοί· ὄχι μόνο ὅσοι ζοῦν, ἀλλά καί ὅσοι ἔζησαν στό παρελθόν ἤ θά ζήσουν στό μέλλον. Κεφαλή τῆς Ἐκκλησίας εἶναι ὁ Χριστός καί σῶμα ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι, οἱ χριστιανοί. Ὁ Χριστός ἕνωσε τό σῶμα τῆς Ἐκκλησίας μέ τόν οὐρανό καί τήν γῆ. Μέ τούς ἀγγέλους, τούς ἀνθρώπους καί ὅλα τά δημιουργήματα, μέ ὅλη τήν κτίση τοῦ Θεοῦ. Μέ τά ζῶα καί τά πουλιά. Μέ κάθε μικρό ἀγριολούλουδο, μέ κάθε μικρό ἔντομο», λέει ὁ γέροντας Πορφύριος.  Τό ἔργο τοῦ Θεοῦ γιά τόν κόσμο συνοψίζεται στή Θεία Λειτουργία καί συνεχίζεται μέ αὐτήν. Ἡ σπουδαιότητα της εἶναι πρωταρχική. Ἡ Ὀρθόδοξη Χριστιανική Λατρεία  μέ κέντρο καί ἀποκορύφωμά της τήν Θεία Λειτουργία εἶναι :

1.    Ἡ ἁπτή καί ὁρατή ὁμολογία  ὃτι ὁ Ἰησοῦς Χριστός εἶναι ὁ Λυτρωτής τοῦ ἀνθρώπου, πού μέ τόν Σταυρό Του, τόν Θάνατο καί τήν Ἀνάστασή Του νίκησε τόν διάβολο  καί τόν θάνατο καί δημιούργησε τόν νέο λαό τοῦ Θεοῦ.

2.    Ἡ φανέρωση τοῦ σώματος τῆς Ἐκκλησίας. Μέ τήν κοινή Λατρεία,τήν λατρευτική σύναξη φανερώνεται ἡ ἐκκλησία. Ἡ παρουσία τοῦ ἱερέα σάν λειτουργοῦ τοῦ Ὑψίστου, μεταβάλλει τήν ἁπλή σύναξη σέ λατρευτική σύναξη. Χωρίς τόν ἱερέα ἡ συγκέντρωση τῶν πιστῶν, εἷναι μιά ἁπλή θρησκευτική συγκέντρωση. Μέ τόν ἱερέα ἡ σύναξη γίνεται ἓνα κομμάτι τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Διότι ὁ ἱερέας εἶναι «εἰς τύπον Χριστοῦ» καί μέ τήν Θεία Λειτουργία πού τελεῖ, φέρνει τόν Κύριο ἀνάμεσα στούς πιστούς σωματικά. Αὐτή  ἡ Θεία παρουσία ἀλλοιώνει, μεταμορφώνει καί ἀνυψώνει τήν σύναξη τῶν πιστῶν σέ Ἐκκλησία, σέ Σῶμα Χριστοῦ. Οἱ πιστοί δέν εἲναι πιά ἓνα ἂθροισμα φυσικῶν ἀτόμων, ἀλλά «κάτι ἂλλο», μιά νέα κοινότητα, ἓνα σῶμα, μέ ἀπροσμέτρητες δυνατότητες, τό Σῶμα τοῦ Χριστοῦ. Ὁ Κύριος μᾶς ὑποσχέθηκε ὃτι: «Ἐάν δύο ἀπό σᾶς συμφωνήσουν στή γῆ γιά κάθε πρᾶγμα, πού θά ζητήσουν ἀπό κοινοῦ στήν προσευχή τους,θά γίνει αὐτό σ’ αὐτούς ἀπό τόν Πατέρα μου, πού εἶναι στούς οὐρανούς». Ὑπακούοντας σ’ αὐτήν τήν προτροπή τοῦ Κυρίου οἱ πιστοί συναθροίζονται καί ἀπαρτίζουν τήν Ἐκκλησία, ἓνα σῶμα, μέ ἀπροσμέτρητες δυνατότητες.Ἡ ἒνταξή τους σ’ αὐτό τό Ἐκκλησιαστικό Σῶμα εἶναι καί ἡ σωτηρία τους. Διότι ἡ συμφιλίωση τοῦ ἀνθρώπου μέ τό Θεό, ἡ ἓνωσή του μέ τόν Κύριο δέν εἶναι ὑπόθεση ἀτομική· δέν εἶναι κάτι πού γίνεται «κατ’ ἰδίαν» καί «κατά τό δοκοῦν». Εἶναι καρπός τῆς ένταξηςκαί τῆς συμμετοχῆς τοῦ πιστοῦ στή ζωή τοῦ  Ἐκκλησιαστικοῦ Σώματος. «Δέν εἶναι ἁπλῶς μιά γνώση πού μαθαίνεις, ἀλλά μιά βιωματικη –εμπειρική γνώση που παθαίνεις,  ἡ Ὀρθόδοξη Πνευματικότητα». Καί τήν βιωνει κανεις μέσα στή Θεία Λατρεία. Εἶναι μιά μεταμόρφωση, μιά ὀντολογική ἀλλαγή, μιά δεύτερη γέννηση, ἡ ἐν Χριστῷ ζωή· καί αὐτή συντελεῖται μέσα στήν Ἐκκλησία, μέ τόν Ἐκκλησιασμό τοῦ πιστοῦ, δηλ. τήν συμμετοχή του στήν Λατρευτική σύναξη. Χωρίς Λατρεία, χωρίς Λατρευτική σύναξη, δέν ὑπάρχει Ἐκκλησία δέν ὑπάρχει καί σωτηρία .Σωζόμαστε ὃλοι μαζί ,σάν Λατρευτική Κοινότητα, σάν Σῶμα Χριστοῦ· ποτέ μόνοι μας. Διότι ἡ σωτηρία μας εἶναι ὁ Κύριος πού μᾶς εἶπε: «Οὗ γάρ εἰσι δύο ἢ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τό ἐμόν ὂνομα, ἐκεῖ εἰμί ἐν μέσῳ αὐτῶν»(Ματθ. 18,20)

3.     Εἶναι ἡ φανέρωση τοῦ Θεοῦ στόν ἂνθρωπο. Ὁ πιστός κατά τήν ὣρα τῆς Λατρείας βρίσκεται μπροστά στό Θεό. Ὁ Θεός εἶναι ἀνάμεσα στούς πιστούς, ὂχι μόνο ἀοράτως ἀλλά καί ὁρατά πάνω στήν Ἁγία Τράπεζα.

    Ἡ ὓψιστη  βαθμίδα Λατρείας, εἶναι ἡ Θεία Λειτουργία μας.

           Ἡ λέξη λειτουργία εἶναι σύνθετη ἀπό τίς λέξεις «λεῖτος» δηλαδή κάτι που κάνει ο λαός καί «ἒργο» καί σημαίνει  «δημόσιο ἒργο , έργο του λαού» Στή χριστιανική ὁρολογία, Λειτουργία σημαίνει τήν δημόσια τέλεση τοῦ μυστηρίου τῆς Θείας Εὐχαριστίας.

Εἶναι τό κατ‘ ἐξοχήν ἒργο τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ , τό κύριο ἒργο τοῦ ἀνθρώπου. Διότι ὁ ἂνθρωπος εἶναι -πλάστηκε γιά νά εἶναι- λειτουργικό, λατρευτικό  ὂν· γιά νά λειτουργεῖ ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, νά λατρεύει, νά δοξολογεῖ  καί νά εὐχαριστεῖ ἀδιάλειπτα τόν Δημιουργό Του· πρό πάντων μάλιστα διά τῆς τελέσεως τοῦ Μυστηρίου τῆς Θείας Εὐχαριστίας.

Μετέχοντας στή Θεία Λειτουργία, εὐχαριστώντας καί δοξολογόντας καί ἱκετεύοντας τόν Θεό καί τέλος κοινωνόντας τοῦ Δεσποτικοῦ Σώματος καί Αἳματος ἐκπληρώνουμε κατά τόν καλλύτερο δυνατό τρόπο τόν προορισμό μας,τόν σκοπό γιά τόν ὁποῖο πλαστήκαμε:τήν δόξα,τήν Λατρεία τοῦ Θεοῦ. Ακόμη και ό λαός μας έχει ταυτίσει τον χώρο όπου τελείται ή θεία Ευχαριστία όχι με την έννοια του ναού, αλλά με την έννοια Εκκλησία. Πηγαίνω στην Εκκλησία, λέγει. Έχουμε επομένως μια ταύτιση της Εκκλησίας με την Ευχαριστία.

Αν θέλαμε με δυο λέξεις να εκφράζαμε τι είναι Θεία Λειτουργία, αδελφοί μου, θα λέγαμε ότι είναι ο ουρανός στη γη. Είθε η Χάρη του Θεού και οι Πρεσβείες της Υπεραγίας Θεοτόκου να μας έχουν πάντα ενωμένους με το σύνδεσμο της θείας αγάπης, που πραγματώνεται και ολοκληρώνεται στην εν συνάξει προσευχή μας και κυρίως στη Θεία Λειτουργία. Αμήν!