ΛΟΓΟΣ Α΄ « ΟΙ  ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ »

​Αρχίζουμε σήμερα  αδελφοί μου ,  με τη βοήθεια του Θεού την Εκκλησιαστική περίοδο της Νηστείας του Δεκαπεναυγούστου. Στρέφουμε την προσοχή και την προσευχή μας στο πανίερο Πρόσωπο της Παναγίας μας. Για εμάς τους Ορθοδόξους Χριστιανούς,  η Παναγία είναι η γέφυρα που μας ενώνει με το Χριστό. Όπως έχουμε Πατέρα το Θεό , έχουμε και μητέρα την Παναγία. Τα περισσότερα μοναστήρια και ιερά προσκυνήματα της Χριστιανοσύνης είναι αφιερωμένα σ΄ Αυτή. Αυτό ακριβώς δείχνει το πόσο αισθητή είναι η παρουσία Της στον κόσμοκαι μέσα στη ζωή μας . «Οὐ κρύπτω σου, τὸν βυθὸν τοῦ ἐλέους, καὶ τὴν βρύσιν τῶν ἀπείρων θαυμάτων» ψάλλαμε απόψε στην μεγάλη Παράκληση. Δεν μπορώ να αποκρύψω, δεν μπορώ να ξεχάσω, λέει ο υμνογράφος, τα πολλά Σου θαύματα, τις πολλές Σου ευεργεσίες, τη μεγάλη δύναμη της προσευχής Σου προς Τον Χριστό, Τον Υιό Σου .

​Πολλά έχουμε ακούσει και διαβάσει, αδελφοί μου, για την Παναγία μας. Στις έντεκα φετινές εσπερινές συνάξεις των Παρακλήσεων του Δεκαπενταυγούστου,  θα προσπαθήσουμε να αναλύσουμε  τη σημασία ενός μεγάλου όπλου που έχουμε  και που πολλές φορές ξεχνούμε και παραθεωρούμε. Αυτό δεν είναι άλλο από την προσευχή. Η προσευχή μαζί με τη νηστεία είναι τα όπλα μας κατά του διαβόλου και παράλληλα τα φτερά με τα οποία θα φτάσουμε σε ύψη αρετών και θα απολαύσουμε τους καρπούς της Χάρης του Θεού και τις ευεργεσίες της Υπεραγίας Θεοτόκου.

​Στην εποχή μας γίνονται όλα εύκολα και απλά. Έχουμε συνηθίσει με το πάτημα ενός κουμπιού να έχουμε αυτό που θέλουμε και όπως ακριβώς το θέλουμε. Για να αποκτήσουμε όμως πνευματικά χαρίσματα, όπως ταπείνωση, αγάπη, υπομονή, ακόμη και για να προσευχηθούμε πρέπει να κοπιάσουμε. Ο αγώνας για να τα κατακτήσουμε είναι ισόβιος. Αυτό μας διδάσκει το Ευαγγέλιο : «στενὴ ἡ πύλη καὶ τεθλιμμένη ἡὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωήν» (Ματθ. ζ΄ 14). Χριστιανός που καλοπερνάει χωρίς να ενδιαφέρεται για το τι γίνεται δίπλα του, αν πονάει ο διπλανός του, δεν είναι σωστός χριστιανός. Επίσης, όταν προσεύχεται κάποιος από μας, μόνο για την υγεία του και για την καλοτυχία του, αυτή η προσευχή δεν έχει  δύναμη, είναι θα λέγαμε σε νηπιακό στάδιο.Προσεύχομαι σημαίνει εύχομαι προς τον Θεό. Όλες μου τις δυνάμεις τις σωματικές και τις ψυχικές τις συγκεντρώνω και τις προσανατολίζω στο Δημιουργό μου. Δεν είναι απλά μια «καλή συνήθεια» η προσευχή, αυτό ας γίνει κατανοητό . Η προσευχή είναι ανάγκη. Όπως έχει ανάγκη το σώμα να αναπνεύσει για να ζήσει,  έτσι και η ψυχή για να ζήσει έχει ανάγκη την προσευχή. Δεν έχει σημασία η διάρκεια, για πόση ώρα θα προσευχηθούμε. Σημασία έχει η προετοιμασία, κάτι που συνήθως μας διαφεύγει.

​Απαραίτητες προϋποθέσεις της προσευχής είναι η αγάπη και η συγχωρητικότητα. Πώς περιμένουμε να εισακουσθεί η προσευχή μας όταν έχουμε έντονο μίσος για κάποιον αδελφό μας; Αυτό είναι ένα από τα βασικά αιτήματα του«Πάτερ ἡμῶν», της προσευχής που μας δίδαξε ο Χριστός να λέμε: «ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματαἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν». Για να προσευχηθούμε απαιτείται επίσης η συγκέντρωση του νου. Δεν γίνεται -για παράδειγμα-  να κλείσουμε την τηλεόραση και αμέσως να αρχίσουμε την προσευχή. Πώς περιμένουμε να συγκεντρώσουμε το νου μας από τη μια στιγμή στην άλλη; Χρειάζεται προετοιμασία, με τη μελέτη της Αγία Γραφής κυρίως ή ενός βιβλίου με πνευματικό περιεχόμενο, για να «ζεσταθεί» η καρδιά μας και να είναι έτοιμη να ανέβει στο Θεό.  Ευχής έργο είναι να υπάρχει ησυχία στο χώρο που προσευχόμαστε, αλλά αυτό δεν είναι πάντα εφικτό.

​Το ακόλουθο απόσπασμα από το βιβλίο «Βίος και Λόγοι» του Γέροντος Πορφυρίου (ένα βιβλίο που αξίζει όλοι μας να διαβάσουμε) μας διδάσκει πώς θα πρέπει να αντιμετωπίζουμε ό,τι μας εμποδίζει από την προσευχή, ό,τι μας αποσπά την προσοχή και μέσα στο ναό  αλλά και στο σπίτι μας.

​«Στην αρχή που διορίστηκα εφημέριος στον Άγιο Γεράσιμο στην Πολυκλινική Αθηνών», διηγείται ο Γέροντας,  «εδοκίμασα έναν πειρασμό μεγάλο, αλλά με βοήθησε ο Θεός. Την πρώτη Κυριακή επήγα να λειτουργήσω με πολλή χαρά. Οι πόθοι μου να εργασθώ σε ίδρυμα θα εκπληρώνονταν. Μου έδωσε ο Θεός αυτό το δώρο. Αλλά τι έπαθα! Την ώρα που πήγα να αρχίσω, έξω από τον ‘Αγιο Γεράσιμο ακούω στη διαπασών ένα γραμμόφωνο με τραγούδια ερωτικά. [..] Εγώ τις ευχές, την θεία Λειτουργία. Έξω τα τραγούδια. Μέσα η εκκλησία γεμάτη κόσμο. Έβγαινα στην Ωραία Πύλη κι έλεγα, “Ειρήνη πάσι”, αλλά η Λειτουργία ήταν πολύ ταραγμένη. Όταν τελείωσα απελπισμένος, κατέλυσα τα άχραντα μυστήρια, πήρα τα ιερά μου, τα δίπλωσα κι αμέσως βγήκα έξω. Απέναντι απ΄ την εκκλησία υπήρχε ένα κατάστημα, που διαφήμιζε γραμμόφωνα και πλάκες γραμμοφώνου. Πήγα μ’ ευγένεια στον καταστηματάρχη και τον παρακάλεσα, αν είναι δυνατόν, τουλάχιστον τις ώρες της Θείας Λειτουργίας να σταματάει το γραμμόφωνο.

Μου λέει:

​-Εγώ θέλω να βγάζω το ψωμί μου. Δεν γίνεται αυτό που λες. Έχω παιδιά, πληρώνω ενοίκιο.

​-Σε παρακαλώ , του λέγω, στενοχωρούμαι, είναι αμαρτία αυτό που γίνεται.

​-Παπά , εσύ τη δουλειά σου! μου λέει.

         Εγώ τώρα τι να κάνω; Σκέφτηκα να φύγω απ’ την εκκλησία, ν’ αναζητήσω άλλη.[…] Έπεσα έτσι σε στενοχώρια μεγάλη. Κάθισα στο ιερό και σκεπτόμουνα. Τι να κάνω; Έλεγα ότι πρέπει να φύγω, δεν μπορούσα να μείνω πια. Πώς να ζήσω εγώ εκεί μέσα, πώς να λειτουργήσω; Και μάλιστα ένας άνθρωπος που ήλθε απ’ την έρημο, μες’ από μια απόλυτη ησυχία, σ’ ένα θόρυβο έτσι σατανικό; Περνούσαν απ’ έξω όλα τα λεωφορεία από τη Νίκαια, από το Περιστέρι, από τον Πειραιά. Έξω απ’ την πόρτα της εκκλησίας περνούσανε. Κι άκουγες εκεί τα κλάξον(κόρνες) που πηγαίνανε κι ερχόντουσαν. Και σκέφτηκα να φύγω. Όμως πώς να το έλεγα; Εγύρισα στο σπίτι λυπημένος, δεν ήξερα τι να κάνω…Έμενα τότε στο Λυκαβητό.  Εγύρισα εκεί και σκεπτόμουνα, σκεπτόμουνα…Δεν ήθελα ούτε να φάω. Είχα στενοχωρηθεί. Τι θα κάνω; Κι είχα χαρεί πολύ που πήγα σε νοσοκομείο και θα έβλεπα ασθενείς εκεί, να τους περιποιούμαι, να τους μιλάω, να τους εξομολογώ, να τους μεταλαμβάνω…Τώρα τι να κάνω; Μόνον ο Θεός θα μπορούσε να με βγάλει απ’ τη δύσκολη θέση. Κι είπα μέσα μου σ’ αυτό το δύσκολο πρόβλημα που μ’ ηύρε “ Ότι πει ο Θεός”. Λέω: “Θεέ μου, δεν θέλω να μου μιλήσεις. Δεν θέλω να μου δείξεις σημείο. Έτσι, με τη δική Σου την αγάπη φανέρωσε κάτι απλό, που να καταλάβω ότι πρέπει να φύγω ή ότι πρέπει να καθίσω. Πολύ απλό. Δεν ζητώ κάποιο θαύμα. Ντρέπομαι” Κι αποφασίζω να νηστέψω  τρεις ημέρες χωρίς να βάλω ούτε νερό στο στόμα μου και να ζήσω τρεις ημέρες με τελεία σιωπή και προσευχή, περιμένοντας απάντηση απ’ τον Θεό. Κι η απάντηση ήλθε. Ενώ βρισκόμουν στον Άγιο Γεράσιμο, ερχόντουσαν διάφοροι προσκυνητές κι άναβαν το κεράκι τους. Σε μια στιγμή μπαίνει μια γυναίκα με το παιδί της. Το παιδί θα ήταν μάλλον στην πρώτη γυμνασίου. Κρατούσε στο χέρι του τα σχολικά του βιβλία. Ένα απ’ αυτά ήταν το βιβλίο της Φυσικής. Του το ζήτησα να ρίξω μια ματιά, έτσι από φιλομάθεια. Κάτι που το συνήθιζα. Καθώς ξεφύλλιζα το βιβλίο, ανοίγω σε μια σελίδα που έδειχνε κάποιο πείραμα. Το εξής: αν σε μία ήρεμη λίμνη ρίξω μία μικρή πετρούλα, βλέπω το νερό να χάνει την ηρεμία του και να κάνει «ρυτίδες» σε μια μικρή έκταση. Αν στη συνέχεια ρίξω μια πιο μεγάλη πέτρα, οι «ρυτίδες»  σχηματίζονται πιο μεγάλες και σε μεγαλύτερη έκταση, ώστε να υπερφαλαγγίσουν τις πρώτες. Εκείνη τη στιγμή ήρθε μέσα μου η απάντηση στο δίλημμά μου. Ήταν φώτιση από τον Θεό. Σκέφθηκα το εξής: οι μικρές «ρυτίδες» των τραγουδιών έξω από τη εκκλησία μπορούν να υπερφαλαγγισθούν από τις μεγάλες σε πνευματική ένταση ευχές που θα λέγονται μες στην εκκλησία. Την ίδια στιγμή μου ήλθε αμέσως στο νου έντονα,  πολύ έντονα: “Κι αν εσύ λειτουργείς εδώ κι έχεις το νου σου στο Θεό, ποιος μπορεί να σε βλάψει;”Ετοιμάσθηκα,  λοιπόν, έτσι να το κάνω. Στην Λειτουργία μου να δοθώ πολύ στην αγάπη του Χριστού, να εκτελέσω με μεγάλο ζήλο και με μεγάλη πνευματική ένταση το δράμα της Θείας Λειτουργίας, το δράμα το φρικτό του Γολγοθά.Πίστευσα ότι ο Θεός μου βρήκε τη λύση. Πράγματι, την Κυριακή το πρωί έφθασα στην εκκλησία γεμάτος ελπίδα. Έβαλα “Ευλογητός…”. Ο νους μου ήταν συγκεντρωμένος στη θεία λατρεία και μόνο.  Αισθανόμουν ότι είμαι στον ουρανό και κάτω και κοντά σε μένα το εκκλησίασμα, το λογικά πρόβατα του Θεού. Ένοιωθα μες στη θεία χάρη όλους μας. Έξω μανιακώς έπαιζε το γραμμόφωνο. Δεν άκουγα τίποτα. Πρώτη φορά έζησα τέτοια Θεία Λειτουργία. Ήταν η ωραιότερη της ζωής μου.  Κι από τότε όλες οι Θείες Λειτουργίες ήταν ίδιες».

​Πολλά μας διδάσκει, αδελφοί μου, ο Γέροντας Πορφύριος καθώς μας διηγείται αυτό το περιστατικό από τη ζωή του. Ας κρατήσουμε δύο μηνύματα που θα μας βοηθήσουν στην πνευματική μας ζωή και ο στο ιερό έργο της προσευχής: Πρώτον: Όταν θέλουμε να απαντήσει ο Θεός σε ένα μεγάλο πρόβλημα ή δίλημμα που αντιμετωπίζουμε, ας Του το αναθέσουμε με απόλυτη εμπιστοσύνη σ΄ Αυτόν, δια της προσευχής μας, ασκούμενοι παράλληλαμε την νηστεία και τη σιωπή. Και Δεύτερον: Ας αναζητούμε την εσωτερική ηρεμία στην προσευχή μας , κι ας προσευχόμαστε με ένταση και θειο ζήλο και τότε όλα τα εξωτερικά εμπόδια θα υποχωρήσουν με τη Χάρη του Θεού. Αμήν!