ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ

Η εικόνα του Εμμανουήλ Τζάνε με τον άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο και σκηνές του βίου του στο Κρανίδι Αργολίδας (1646)

Στον ναό του Τιμίου Προδρόμου στο Κρανίδι φυλάσσεται η εξαιρετικής τέχνης εικόνα με τον άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο και βιογραφικές σκηνές του, διαστάσεων 1,22×1,03×0,023 μ., που ιστόρησε το 1646 ο Εμμανουήλ Τζάνε Μπουνιαλής (π. 1610 – 1690), ιερέας και ζωγράφος με καταγωγή από το Ρέθυμνο της Κρήτης και ένας από τους σημαντικότερους ζωγράφους του 17ου αιώνα.

Η ύπαρξη της εικόνας, που έφερε ασημένια επένδυση καλής τέχνης, του 19ου αιώνα, έγινε γνωστή μόλις το 2007, όταν το Εκκλησιαστικό Συμβούλιο του ναού του Τιμίου Προδρόμου, με πρόεδρο τον Εφημέριο π. Χριστοφόρο Καραβία, ανέθεσε τη συντήρησή της στον κ. Π. Θεοφιλάκο, συντηρητή αρχαιοτήτων και έργων τέχνης, ο οποίος, με την αφαίρεση της επένδυσης, αναγνώρισε αμέσως την τέχνη του Τζάνε. Λόγω της σπουδαιότητας του έργου, μέσω της 25ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, τη συντήρηση ανέλαβε η Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεωτέρων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού αποστέλλοντας ειδικευμένο προσωπικό στο Κρανίδι, ώστε η εικόνα να συντηρηθεί χωρίς να μετακινηθεί από τον οικισμό. Η συντήρηση βρίσκεται σε εξέλιξη.       

Όπως προκύπτει από το έτος δημιουργίας της, το 1646, πρόκειται για ένα από τα πρωιμότερα έργα του Τζάνε, όσο ακόμη ο ζωγράφος ζούσε και εργαζόταν στην Κρήτη. Για την ιστορία της και το πώς βρέθηκε στην Πελοπόννησο οι πληροφορίες είναι περιορισμένες. Όπως προκύπτει από τη σχετική με την ιστορία του Κρανιδίου μελέτη του Μακαριστού Μητρ. Κορίνθου Παντελεήμονος [Π. Κ. Καρανικόλα, Μητρ. Κορίνθου, Τὸ Κρανίδι. Κομμάτια ὰπὸ τὴ χαμένη ἱστορία τοῦ, Κόρινθος 1980, σ. 41-45], το 1764 βρισκόταν στην οικία της Χανιφέ Χανούμ Ελισάχ στο Ναύπλιο, απ’ όπου, στις 26 Αυγούστου, ο Λεωνίδας Μονοχάρτζης, γόνος επιφανούς οικογένειας του Κρανιδίου, τη μετέφερε στην ιδιόκτητη εκκλησία της οικογένειάς του, που υψωνόταν στη θέση του σημερινού ναού του Προδρόμου έως τα μέσα του 19ου αιώνα περίπου. Κατά τα Ορλωφικά, για λόγους ασφαλείας, το κειμήλιο εστάλη στη Μονή του Αγίου Νικολάου στις Σπέτσες, για να επανατοποθετηθεί στο ναό της οικογένειας Μονοχάρτζη τον Ιούλιο του 1772. Με την ανέγερση του νεώτερου ναού του Προδρόμου η εικόνα εναποτέθηκε σε αυτόν, όπου και βρίσκεται μέχρι σήμερα, σε μαρμάρινο προσκυνητάρι.       

Πρόκειται για το μοναδικό γνωστό έργο του Τζάνε με τον άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο και εκτενή κύκλο του βίου του αποτελούμενο από δώδεκα σκηνές, που καλύπτουν τα γεγονότα από τον Ευαγγελισμό του Ζαχαρία έως και τον Ενταφιασμό του Προδρόμου. Σε αυτό αναγνωρίζονται τα κυριότερα χαρακτηριστικά της τέχνης του ζωγράφου: η στενή σχέση με την Κρητική Σχολή ζωγραφικής, οι εικονογραφικοί νεωτερισμοί, η χρήση δυτικών δανείων, από ιταλικά έργα και φλαμανδικές χαλκογραφίες του Jean Sadeler, η έντονη μικρογραφική διάθεση και η άρτια τεχνική. Για τους λόγους αυτούς η εικόνα αποτελεί αντιπροσωπευτικό έργο του ζωγράφου και, παράλληλα, ένα από τα σημαντικότερα έργα της μεταβυζαντινής τέχνης.

   Μ. Αγρέβη

Δρ. Αρχαιολόγος 25ης ΕΒΑ

Πηγές:

https://www.tanea.gr/2007/03/01/lifearts/culture/polytimi-eikona-krybotan-epi-250-xronia-sto-kranidi/

Please follow and like us:
0