ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΚΡΑΝΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΕΙΚΟΝΟΣ ΤΟΥ
Υπό του π. Χριστοφόρου. Βασική πηγή : «το Κρανίδι» έργο του μακαριστού Μητροπολίτου Κόρίνθου κυρού Παντελεήμονος Καρανικόλα
Ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος , ο πολιούχος και προστάτης Κρανιδίου , έχει άρρηκτα συνδεθεί με την ιστορία αυτής της πόλης και έχει ταυτιστεί με τις ευχάριστες και τις δυσάρεστες στιγμές των Κρανιδιωτών στο πέρασμα των αιώνων. Ας επιχειρήσουμε λοιπόν , μια σύντομη αναφορά στην ιστορία της εφεστίου σεπτής Εικόνος και του Ιερού Ναού του Αγίου μας , όπως μας πληροφορούν οι ιστορικές πηγές , παλαιά χειρόγραφα και προφορικές παραδόσεις.
Ο Τίμιος Πρόδρομος , είναι -ας μας επιτραπεί να πούμε- ο πρώτος κάτοικος του Κρανιδίου , καθώς το αρχικό εκκλησάκι του Αγίου , στα ερείπια του οποίου χτίστηκε ο σημερινός μεγάλος ναός, απετέλεσε την κυψέλη όπου γύρω της συσπειρώθηκαν οι πρώτοι κάτοικοι–ιδρυτές του Κρανιδίου στις αρχές του 16ου αιώνος. Ήταν πιθανότατα ένα από τα πολλά εξωκλήσια της γειτονικής Ιεράς Μονής του Αγίου Δημητρίου Αυγού. Αναζητώντας τότε οι άνθρωποι , στα δυσκολα χρόνια της τουρκοκρατίας καλλιεργήσιμη γη , άρχισαν να εγκαταλείπουν τα γύρω νησιά και να εγκαθίστανται στις γνώριμες αντικρυνές ακτές της Ερμιονίδος. Έτσι δημιουργήθηκαν οι πρώτοι οικισμοί της περιοχής , με κέντρο , την μικρή εκκλησία του Προδρόμου. Έτσι έγινε η αρχή για την δημιουργία της πόλεως του Κρανιδίου.
Περίπου δύο αιώνες αργότερα , το 1764 , ο εκ Κρανιδίου Λεωνίδας Μονοχάρτζης , γόνος της επιφανούς οικογενείας των Μονοχάρτζηδων που ήταν και οι ιδιοκτήτες τότε του μικρού ναού του Τιμίου Προδρόμου , βρισκόταν στο Ναύπλιο και ήταν σωματοφύλακας του Ρώσου πρόξενου. Εκεί , διατηρούσε παράνομες σχέσεις με μια οθωμανίδα ονόματι Χανιφέ. Αυτή μάλλον θα ήταν κρυπτοχριστιανή. Το βράδυ λοιπόν της 26ης Αυγούστου , ο Λεωνίδας Μονοχάρτζης επισκέφτηκε την ερωμένη του και καθώς κοιμόταν στο σπίτι της , είδε ένα πολύ ζωντανό και φοβερό όνειρο: Είδε ένα μαύρο σκύλο να βγαίνει κάτω από το κρεβάτι και του επιτέθηκε να τον κατασπαράξει. Ξύπνησε έντρομος και όταν έψαξε κάτω από το κρεβάτι απ’ όπου έβγαινε ό άγριος και μαύρος σκύλος , ανακάλυψε γεμάτος τρόμο και έκπληξη την επιβλητική και εκφραστική ιερά εικόνα του Τιμίου Προδρόμου που η Χανιφέ είχε κρύψει εκεί. Αμέσως , γεμάτος δέος , άρπαξε την εικόνα και με το πλοίο ενός Κρανιδιώτη φίλου του , την μετέφερε και την παρέδωσε στον εξάδερφό του Δαμιανό Μοναχάρτζη, ηγούμενο της Ιερας μονής Ζωοδόχου Πηγής Κορωνίδος , στην Κοιλάδα Ερμιονίδος. Ο Ηγούμενος την επόμενη ημέρα παρέδωσε την Ιερά εικόνα στην ιδιόκτητη εκκλησία των συγγενών του Μονοχαρτζαίων , στο Κρανίδι. Εκείνο το βράδυ έγινε πανηγυρική ολονυκτία με τη συμμετοχή όλων των Κρανιδιωτών , οπού ευχαρίστησαν τον άγιο που με τόσο θαυμαστό τρόπο ήρθε στην πόλη τους. Λίγα χρόνια μετά , κατά τα Ορλωφικά , με τις σφαγές και τις καταστροφές των Τούρκων κατά των Ελλήνων , η εικόνα του αγίου , για να είναι ασφαλής , μεταφέρθηκε στο Μοναστήρι του Αγίου Νικολάου στις Σπέτσες , περίπου για ένα χρόνο. Οι Σπετσιώτες ζήτησαν την βοήθεια του Αγίου όταν επρόκειτο οι Τούρκοι να καταστρέψουν το νησί τους . Καί πράγματι , ο δυνατός άνεμος που φύσηξε , δεν άφησε τα τουρκικά πλοία να πλησιάσουν το νησί και έτσι σώθηκε από την καταστροφή. Από ευγνωμοσύνη οι Σπετσιώτες επαργύρωσαν την εικόνα και την έστειλαν στον προορισμό της με πολλές δωρεές και 800 γρόσια. Την υποδέχτηκαν οι Κρανιδιώτες με χαρά και συγκίνηση στις 22 Ιουλίου 1772 στο Πόρτο Χέλι. Οι Μονοχάρτζηδες – τα κρίσιμα χρόνια της Επανάστασης – έβγαλαν την ασημένια επένδυση της εικόνος και τη διέθεσαν για τις μεγάλες ανάγκες του εθνικού αγώνος . Αργότερα από ευλάβεια και ευγνωμοσύνη για την προστασία του Αγίου , οι Κρανιδιώτες τοποθέτησαν καινούριο ασημένιο κάλυμμα στην εικόνα , το οποίο υπάρχει μέχρι σήμερα .
Ο αγιογράφος της εικόνος είναι ο ιερέας Εμμανουήλ Τζάνες , ο οποίος κατάγεται από την Κρήτη και έδρασε στην Κέρκυρα και τη Βενετία ως εφημεριος του Ιερου Ναού Αγίου Γεωργίου. Πολλά και σπουδαία έργα έχουν διασωθεί με την υπογραφή του. Η εικόνα του Τιμίου Προδρόμου αναγράφει το όνομά του και τη χρονολογία 1646. Αυτό ανακαλύφθηκε το 2006 κατά τις εργασίες συντήρησης της εικόνος από την αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Πολιτισμού.
Ο Άγιός μας , όπως συμπεραίνουμε από όλα αυτά , με θαυμαστό τρόπο, ήρθε στην κωμόπολη του Κρανιδίου και σκήνωσε στις καρδιές των πιστών. Έγινε ο Πατέρας και ο προστάτης τους , διασώζοντάς μάλιστα από την φοβερή επιδημία της χολέρας το 1854 . Η ανοικοδόμηση του μεγάλου και επιβλητικού ναού , πάνω στα ερείπια του προυπάρχοντος μικρού ναού που είχε αρχίσει λίγο πρίν , συνεχίστηκε μετά τη σωτήρια αυτή επέμβαση του Αγίου , με πολύ γοργούς ρυθμούς τη επιμελεία του Ιερέως Λουκά Νόνη , όπως διαβάζουμε στην επιγραφή που βρίσκεται στην κεντρική είσοδο . Ολοκληρώθηκε στα 1860. Ο ρυθμός του Ναού είναι βυζαντινός με εγγεγραμένο υπερμεγέθη οκταγωνικό τρούλλο. Το συμφωνητικό της ανοικοδόμησής του υπογράφτηκε στο Ελληνικό Προξενείο της Σμύρνης από τον πληρεξούσιο των ιδιοκτητών Κώστα Μονοχάρτζη και τον επιφανή Ιταλό αρχιτέκτονα Ιάκωβο Σεβαστίνο, με τους εξής όρους :
“Ο αρχιτέκτων υποχρεούται να κτίσει εκ θεμελίων την Εκκλησίαν με τα εξής υλικά : πέτρα , άμμον και άσβεστον και με τα απαραίτητα σίδερα για να εκτελεστεί η οικοδομή με ακρίβεια και στερεότητα , την δε αυλή της εκκλησίας να στρώσει με πλάκας εγχωρίους . Υποχρεούται να αποπερατώσει την εκκλησία εντός τεσσάρων ετών. Ο δε πληρεξούσιος υποχρεούται να προκαταβάλει ενώπιον μαρτύρων εις τον αρχιτέκτονα 40 οθωμανικάς λίρας και μετά την επιστέγαση της Εκκλησίας θα λάβει τα υπόλοιπα παρά της κοινότητος του Κρανιδίου.” Τέλος στη διαθήκη του Αναστασίου Μονοχάρτζη , του πλησιέστερου κληρονόμου της εικόνος διαβάζουμε: “Ένα εκ των σπουδαιοτέρων εθίμων των προγόνων μας , το οποίο και είμεθα υποχρεωμένοι να το εκτελούμε , καθ΄όλο το βράδυ της 28ης , πρό της ολονυκτίας , να εξάγεται ανα γύρω της πόλεως , η αγία Εικών του Προδρόμου , δια να μην είμεθα δυστυχείς και επικίνδυνοι από πάσαν ασθένειαν. Τούτο εξαρτάται από τους ιθύνοντας της Εκκλησίας και από των ιερέων του τόπου. Εάν θέλετε την σωτηρίαν του τόπου μας από την μαυρόχρωμον εικόνα του Προδρόμου, μη λησμονήτε το σημείωμα τούτο.”
Το καλοκαίρι του 2009, τη αδεία του Μητροπολιτικού Συμβουλίου και ευλογία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ύδρας κ.Εφραίμ, πραγματοποιήθηκε εκ βάθρων ανακαίνιση του Ιερού Ναού. Επενδύθηκε με μάρμαρο η εσωτερική τοιχοποιϊα του Ναού, έγινε αλλαγή της ηλεκτρολογικής και μικροφωνικής εγκαταστάσεως, στερεοποιήθηκε το δάπεδο του γυναικωνίτη και αντικαταστάθηκαν οι εσωτερικές και εξωτερικές σκάλες του. Αντικαταστάθηκαν επίσης, όλα τα κουφώματα του ναού , η σκάλα του άμβωνα, συντηρήθηκαν τα χαμηλά μέρη του τέμπλου και τοποθετήθηκαν δυο μπρούτζινοι περίτεχνοι πολυέλαιοι γιαννιώτικης τέχνης.Την ευθύνη των εργασιών της συντήρησης είχε το Εκκλησιαστικό Συμβούλιο του Ναού , προεδρεύοντος του πανοσ. αρχιμ. π. Χριστοφόρου Καραβία. Το έργο αυτό της συντήρησης ξεπέρασε σε κόστος τις 200.000 ευρώ. Τα χρήματα συγκεντρώθηκαν από μικρές ή μεγάλες δωρεές των ευλαβών ενοριτών μας καθώς και από δωρεά εκ της διαθήκης της μακαριστής Γαρυφαλιάς Κουνουπιώτου, κρανιδιώτικης καταγωγής , η οποία έζησε και απεβίωσε στην Αμερική.
Η επίσημη παναργολική Πανήγυρις του Αγίου γίνεται στις 29 Αυγούστου, μνήμη της Αποτομής της Τιμίας Κεφαλής του, με τη συμμετοχή , του οικείου Μητροπολίτου του ιερου κλήρου και των αρχων του τόπου και πλήθους πιστών. Την 28η Αυγούστου μετά τον Πανηγυρικό Εσπερινό , γίνεται επίσημη λιτανεία στους δρόμους του Κρανιδίου και η 29η Αυγούστου είναι ημέρα αργίας για το Κρανίδι , που εορτάζει τον πολιούχο και προστάτη του.
Πηγές:
- https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%B1%CF%8C%CF%82_%CE%A4%CE%B9%CE%BC%CE%AF%CE%BF
ENGLISH
BRIEF HISTORY OF THE HOLY CHURCH OF THE HOLY FOREIGNER KRANIDIOU AND THE HOLY ICON
Under the guidance of Fr. Christophoros. Main source: “Kranidi” a work by the late Metropolitan of Corinth, Mr. Panteleimonos Karanikolas.
Saint John the Baptist, the patron saint and protector of Kranidi, has been inextricably linked to the history of this city and has been identified with the pleasant and unpleasant moments of the people of Kranidi over the centuries. Let us therefore attempt a brief reference to the history of the venerated Icon and the Holy Church of our Saint, as informed by historical sources, old manuscripts and traditions passed on mouth to mouth.
St. John the Baptist is -let us be allowed to say- the first inhabitant of Kranidi, as the original chapel of the Saint, on the ruins of which the current large church was built, constituted the hive around which the first inhabitants-founders of Kranidi gathered at the beginning of the 16th century. It was probably one of the many chapels of the neighboring Holy Monastery of Agios Dimitrios Avgos. At that time, people, in search of cultivable land during the difficult years of the Turkish rule, began to abandon the surrounding islands and settle on the familiar opposite coasts of Ermionida. Thus were created the first settlements of the area, centered on the small church of Prodromos. Thus was the beginning of the creation of the city of Kranidi.
About two centuries later, in 1764, Leonidas Monochartzis from Kranidi, an ancestor of the illustrious Monochartzis family who were also the owners of the small church of the Holy Forerunner, was in Nafplio and was the bodyguard of the Russian consul. There, he maintained illicit relations with an Ottoman woman named Hanife. She was probably a crypto-Christian. So on the night of August 26, Leonidas Monochartzis visited his mistress and while he was sleeping in her house, he had a very vivid and terrible dream: He saw a black dog coming out from under the bed and attacking him to devour him. He woke up in fear and when he searched under the bed from where the wild and black dog had come out, he discovered, full of terror and surprise, the imposing and expressive holy icon of the Holy Forerunner that Hanife had hidden there. Immediately, full of awe, he grabbed the icon and, with the ship of a friend from Kranidi, transported it and delivered it to his cousin Damianos Monachartzis, abbot of the Holy Monastery of Zoodochos Pigi Koronidos, in the Ermionida Valley. The abbot the next day delivered the Holy icon to the privately owned church of his relatives, the Monochartzis, in Kranidi. That night, a festive all-night vigil was held with the participation of all the people of Kranidiot, where they thanked the saint who had come to their city in such a miraculous way. A few years later, according to Orlofika, with the massacres and destructions of the Turks against the Greeks, the icon of the saint, in order to be safe, was transferred to the Monastery of Saint Nicholas in Spetses, for about a year. The people of Spetses asked for the help of the Saint when the Turks were about to destroy their island. And indeed, the strong wind that blew did not let the Turkish ships approach the island and thus it was saved from destruction. Out of gratitude, the people of Spetses silvered the icon and sent it to its destination with many donations and 800 groschen. The people of Kranidi welcomed it with joy and emotion on July 22, 1772 in Porto Heli. The Monochartzis – during the critical years of the Revolution – removed the silver covering of the icon and allocated it for the great needs of the national struggle. Later, out of reverence and gratitude for the protection of the Saint, the people of Kranidi placed a new silver covering on the icon, which exists to this day.
The icon painter is the priest Emmanuel Tzanes, who was from Crete and worked in Corfu and Venice as a vicar of the Church of Saint George. Many important works have been preserved with his signature. The icon of the Holy Forerunner bears his name and the date 1646. This was discovered in 2006 during the conservation work of the icon by the competent service of the Ministry of Culture.
Our Saint, as we conclude from all this, in a miraculous way, came to the town of Kranidi and took up residence in the hearts of the faithful. He became their Father and protector, even saving them from the terrible cholera epidemic in 1854. The reconstruction of the large and imposing church, on the ruins of the pre-existing small church that had begun a little earlier, continued after this saving intervention of the Saint, at a very rapid pace under the supervision of Priest Loukas Nonis, as we read in the inscription located at the main entrance. It was completed in 1860. The style of the Church is Byzantine with an oversized octagonal dome inscribed. The agreement for its reconstruction was signed at the Greek Consulate in Izmir by the owners’ attorney, Kostas Monochartzis, and the prominent Italian architect Iakovos Sevastino, with the following terms:
“The architect was obliged to build the Church from the foundations with the following materials: stone, sand and lime and with the necessary iron to execute the construction with precision and solidity, and to pave the church yard with local slabs and to complete the church within four years. The attorney was obliged to pay the architect 40 Ottoman liras in advance in front of witnesses and after the Church was roofed, he would receive the rest from the community of Kranidi.” Finally, in the will of Anastasios Monochartzis, the closest heir of the icon, we read: “One of the most important customs of our ancestors, which we are obliged to carry out, is that throughout the night of the 28th, before the all-night vigil, the holy Icon of the Forerunner be taken out around the city, so that all the families of the area have health and happiness. This depends on the leaders of the Church and the priests . If you want the salvation of our place from the black icon of the Forerunner, do not forget this note.”
In the summer of 2009, with the permission of the Metropolitan Council and the blessing of His Eminence Metropolitan of Hydra, Mr. Ephraim, a thorough renovation of the Holy Church was carried out. The interior walls of the Church were covered with marble, the electrical and microphone installations were changed, the floor of the women’s room was solidified and its internal and external stairs were replaced. All the frames of the church were also replaced, the staircase of the pulpit, the lower parts of the iconostasis were restored and two elaborate bronze chandeliers of Ioannina art were installed. The responsibility for the conservation work was the Ecclesiastical Council of the Church, chaired by the Most Rev. Fr. Christophoros Karavias. This conservation project cost over 200,000 euros. The money was raised from small or large donations from our devout parishioners as well as from a donation from the will of the blessed Garifalia Kounoupiotou, of Kranidi origin, who lived and died in America.
The official Panargolian Feast of the Saint takes place on August 29, the commemoration of the Beheading of his precious head with the participation of the local Metropolitan of the holy clergy and the local authorities and a multitude of believers. On August 28, after the Solemn Vespers, an official procession takes place in the streets of Kranidi and August 29 is a holiday for Kranidi, which celebrates its patron and protector.
Ευχαριστούμε πολύ την καθηγήτρια Αγγλικής Γλώσσας κ. Ελένη Γκαμίλη για την επιμέλεια της μετάφρασης και την ευγενική προσφορά της !